Αναθεώρηση του πλαισίου εμπορίας αυγών στην Ελλάδα – Ποια είναι τα νέα δεδομένα για τη βιομηχανία και τη λιανική αγορά
Η Διεύθυνση Ασφάλειας Τροφίμων του ΕΦΕΤ (Αθήνα, 14.10.2025, Αρ. Πρωτ. 11894) εξέδωσε επικαιροποιημένη εγκύκλιο για τον επίσημο έλεγχο στον τομέα των αυγών, ευθυγραμμίζοντας την ελληνική αγορά με τη νέα ενωσιακή δέσμη κανόνων που ισχύει από το 2024. Η αναθεώρηση στοχεύει σε τρία πρακτικά αποτελέσματα: καλύτερη ενημέρωση του καταναλωτή, μείωση σπατάλης τροφίμων με βιώσιμες πρακτικές και – κυρίως – ισχυρότερη ιχνηλασιμότητα από τη μονάδα παραγωγής έως το ράφι.
Το νομοθετικό πλαίσιο αλλάζει ουσιαστικά με την κατάργηση του Κανονισμού (ΕΚ) 589/2008 και την εφαρμογή των Κανονισμών: (ΕΕ) 1308/2013 για την ΚΟΑ, (ΕΕ) 2023/2465 για τα πρότυπα εμπορίας αυγών, (ΕΕ) 2023/2466 για τα κέντρα συσκευασίας και τα μητρώα, (ΕΕ) 2023/2464 για τη σήμανση στη μονάδα παραγωγής, σε συνδυασμό με τον (ΕΚ) 853/2004 για τους υγειονομικούς κανόνες και την Οδηγία 2002/4/ΕΚ για τον διακριτικό αριθμό εκτροφής. Η εγκύκλιος του ΕΦΕΤ αντικαθιστά την 9171/31-07-2019 και δίνει σαφείς οδηγίες εφαρμογής στον έλεγχο.
Τι αλλάζει για τη βιομηχανία: η σήμανση με τον κωδικό παραγωγού γίνεται, ως κανόνας, στη μονάδα παραγωγής. Εξαίρεση επιτρέπεται μόνο με ειδική εθνική ρύθμιση για σήμανση στο πρώτο κέντρο συσκευασίας. Η απαίτηση αυτή περιορίζει τον κίνδυνο ψευδούς σήμανσης και θωρακίζει την ιχνηλασιμότητα. Στα εγκεκριμένα κέντρα συσκευασίας η ωοσκόπηση αποτελεί βασική, συνεχώς επιτηρούμενη δραστηριότητα και η ανασυσκευασία επιτρέπεται αποκλειστικά εκεί και μόνο για αυγά κατηγορίας Α. Αν τα αυγά δεν ταξινομηθούν, σημανθούν και συσκευαστούν εντός 10 ημερών από την ωοτοκία, υποβιβάζονται αυτόματα σε κατηγορία Β.
Ο εκτελεστικός κανονισμός για τα μητρώα απαιτεί πλήρη ιχνηλάτηση: ταυτοποίηση παραγωγών και κέντρων, τήρηση βιβλίων εισερχομένων–εξερχομένων σε παραγωγούς, κέντρα συλλογής και κέντρα συσκευασίας, με συγκεκριμένη διάρκεια φύλαξης. Τα κέντρα συλλογής είναι εγκαταστάσεις καταχωρημένες (βάσει 852/2004) που παραλαμβάνουν αυγά από παραγωγούς και τα κατευθύνουν σε κέντρο συσκευασίας, βιομηχανία τροφίμων ή μη διατροφικό κλάδο. Κέντρα συσκευασίας που εξυπηρετούν αποκλειστικά βιομηχανία τροφίμων ή μη διατροφικό κλάδο δεν υποχρεούνται σε εξοπλισμό ταξινόμησης κατά βάρος, αλλά παραμένουν υπεύθυνα για την ωοσκόπηση και τη συμμόρφωση.
Παραμένει υποχρεωτική η παράδοση αυγών στον καταναλωτή εντός 28 ημερών από την ωοτοκία, όπως ορίζει ο Κανονισμός (ΕΚ) 853/2004, με επιστημονικό σκεπτικό της EFSA ότι η υπέρβαση του ορίου αυξάνει τον σχετικό κίνδυνο από Salmonella Enteritidis. Πρακτικά αυτό σημαίνει αυστηρή διαχείριση αποθεμάτων (FIFO με βάση ημερομηνία ωοτοκίας), έγκαιρη ταξινόμηση/συσκευασία και ξεκάθαρους κανόνες επιστροφών μεταξύ κρίκων της αλυσίδας.
Για τις επιχειρήσεις, το μήνυμα είναι επιχειρησιακό: σήμανση στη μονάδα ή τεκμηριωμένη εξαίρεση, πιστοποιημένος εξοπλισμός ωοσκόπησης, ανασυσκευασία μόνο όπου επιτρέπεται, μητρώα που «δένουν» κάθε παρτίδα με παραγωγό, ημερομηνίες και προορισμό. Η μη συμμόρφωση οδηγεί σε υποβάθμιση παρτίδων, εμπορικές απώλειες και διοικητικές κυρώσεις.
Για τη λιανική, απαιτείται αυστηρή αντιστοίχιση παρτίδων και καθαρές ενδείξεις κατηγορίας ποιότητας, βάρους, μεθόδου εκτροφής και ημερομηνίας ελάχιστης διατηρησιμότητας στο ράφι και στην απόδειξη. Η αποφυγή ανάμειξης παρτίδων στην αναπλήρωση και ο τακτικός αυτοέλεγχος θερμοκρασιών της ψυκτικής αλυσίδας είναι κρίσιμοι για να αποφεύγονται λάθη που καταστρέφουν την ιχνηλασιμότητα.
Οι καταναλωτές επωφελούνται από πιο καθαρή πληροφόρηση και ταχύτερη προστασία σε τυχόν συμβάντα. Ο κωδικός παραγωγού πάνω στο αυγό και η ορθή σήμανση στο κουτί επιτρέπουν έλεγχο προέλευσης και ασφαλή επιλογή στο ράφι. Ο πρακτικός κανόνας των 28 ημερών βοηθά να ξεχωρίζουν προϊόν με ικανό υπόλοιπο ζωής, ενώ η σωστή οικιακή ψύξη και το πλήρες ψήσιμο μειώνουν περαιτέρω τους μικροβιολογικούς κινδύνους.
Για τη βιομηχανία, το κόστος συμμόρφωσης μετατρέπεται σε μείωση ρίσκου ανάκλησης και σε εμπιστοσύνη του κοινού. Για τον καταναλωτή, μεταφράζεται σε πιο αξιόπιστο προϊόν και διαφάνεια στην πράξη.
