Ερευνητές συνδυάζουν τη χημεία τροφίμων με την τεχνητή νοημοσύνη και καταλήγουν στην ελληνική ποικιλία σύκων που συγκεντρώνει τα περισσότερα αντιοξειδωτικά
Επιμέλεια Ελένη Τσαγκά
Τα ελληνικά σύκα αποτελούν έναν πραγματικό θησαυρό της μεσογειακής διατροφής, με ιστορία που ξεπερνά τα έξι χιλιάδες χρόνια. Πέρα από την πλούσια γεύση τους, πρόσφατη επιστημονική μελέτη από το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, που δημοσιεύτηκε σήμερα στο Applied Sciences, φέρνει στο φως νέα δεδομένα για τη θρεπτική τους αξία και τις διαφορές ανάμεσα στις πιο γνωστές ελληνικές ποικιλίες. Η έρευνα επικεντρώθηκε σε τρεις εμβληματικές ποικιλίες: τα Βασιλικά σύκα Μαρκοπούλου, τα Μαύρα Μαρκοπούλου και την ποικιλία Mission. Αξίζει να σημειωθεί ότι το ερευνητικό ενδιαφέρον για την αξιολόγηση των ποικιλιών σύκου Βασιλική (Βασιλική) και Μαύρα Μαρκοπούλου έχει αυξηθεί, δεδομένου του χαρακτηρισμού τους ως Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ένδειξης (ΠΓΕ) και της περιορισμένης έκτασης της έρευνας σε αυτόν τον τομέα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Καρκινογόνος ουσία σε τυρί ΠΟΠ – Σαρωτική ανάκληση με 9 επίσημες ανακοινώσεις, διεθνή κινητοποίηση και εμπλοκή του RASFF
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Lidl: Ευρωπαϊκή προειδοποίηση για σοβαρό κίνδυνο από μπισκότα της αλυσίδας μετά από καταγγελίες
Τα σύκα είναι γνωστά για την υψηλή τους περιεκτικότητα σε σάκχαρα, φυτικές ίνες, πρωτεΐνες, βιταμίνες και μέταλλα. Ωστόσο, η αξία τους επεκτείνεται πολύ πέρα από τα βασικά θρεπτικά συστατικά. Περιέχουν μια πληθώρα φυτοχημικών ενώσεων, όπως φαινολικά οξέα, φλαβονοειδή, καροτενοειδή και οργανικά οξέα. Αυτές οι ουσίες προσφέρουν στο φρούτο σημαντικές αντιοξειδωτικές, αντιφλεγμονώδεις, ακόμα και καρδιοπροστατευτικές ιδιότητες. Μάλιστα, η μελέτη υπογραμμίζει ότι η κατανάλωση σύκων μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση γνωστικών ελλειμμάτων που σχετίζονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ, καθώς ορισμένα συστατικά τους φαίνεται να δρουν προστατευτικά για το νευρικό σύστημα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | RASFF: Σε ελληνικά ράφια δημοφιλές μπαχαρικό με καρκινογόνο χρωστική [φωτο]- Το Cibum είχε ενημερώσει από το καλοκαίρι
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα: Έρευνα αποκαλύπτει την ποσότητα χημικών ουσιών στα ψάρια – Αποτελέσματα αναλύσεων από 3.100 σημεία παγκοσμίως
Στο ερώτημα ποια ποικιλία υπερέχει, τα Μαύρα σύκα Μαρκοπούλου αναδείχθηκαν οι πρωταθλητές σε θρεπτική ισχύ. Η συγκεκριμένη ποικιλία παρουσίασε τα υψηλότερα επίπεδα ολικών φαινολικών και φλαβονοειδών, καθώς και την ισχυρότερη αντιοξειδωτική δράση. Αμέσως μετά ακολουθούν τα Βασιλικά (πράσινα) σύκα Μαρκοπούλου, ενώ η ποικιλία Mission βρέθηκε να έχει χαμηλότερες τιμές σε αυτές τις ευεργετικές ενώσεις.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Λιπ γκλος: Οι πασίγνωστες μάρκες με τους επικίνδυνους διαλύτες και τα καρκινογόνα χημικά – Τι έδειξε νέα εργαστηριακή δοκιμή
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Δεκάδες δηλητηριάσεις από μολυσμένη κοτόπιτα: Εστιατόριο συμφώνησε να αποζημιώσει τους πελάτες
Ένα πολύ σημαντικό εύρημα της μελέτης που αφορά άμεσα τον καταναλωτή είναι η διαφορά ανάμεσα στη φλούδα και τη σάρκα του φρούτου. Αν και πολλοί προτιμούν να ξεφλουδίζουν τα σύκα, η επιστήμη δείχνει ότι η φλούδα είναι εκείνη που συγκεντρώνει τη μεγαλύτερη θρεπτική αξία. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η μελέτη “Τα δείγματα σάρκας, αν και διαφορετικά ως προς τη σύνθεση, περιείχαν χαμηλότερο βιοδραστικό περιεχόμενο σε σύγκριση με τα δείγματα φλούδας, γεγονός που υποστηρίζει τις προστατευτικές και μεταβολικά ενεργές ιδιότητες της φλούδας.”. Συγκεκριμένα, τα εκχυλίσματα από τη φλούδα εμφάνισαν σημαντικά υψηλότερα επίπεδα φαινολικών ενώσεων και αντιοξειδωτικής δραστηριότητας σε σύγκριση με τη σάρκα. Ειδικά στις σκουρόχρωμες ποικιλίες, όπως τα Μαύρα Μαρκοπούλου, η φλούδα είναι ιδιαίτερα πλούσια σε ανθοκυανίνες, οι οποίες ενισχύουν ακόμη περισσότερο την προστασία του οργανισμού.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ευρωπαϊκός συναγερμός για μπουφάν που πωλείται στο Shein – Περιέχει ουσίες που αυξάνουν τον κίνδυνο καρκίνου του νεφρού και των όρχεων
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μολυσμένο γάλα: Διευρύνεται η υπόθεση cereulide – Η Ελλάδα και άλλες 61 χώρες στη μεγάλη λίστα
Η γλυκύτητα των σύκων, που τα κάνει τόσο αγαπητά, οφείλεται κυρίως στη γλυκόζη και τη φρουκτόζη. Η μελέτη διαπίστωσε ότι τα Βασιλικά και τα Μαύρα σύκα Μαρκοπούλου είναι σημαντικά πιο γλυκά από την ποικιλία Mission. Αυτό οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι αυτές οι δύο ποικιλίες ανήκουν στον τύπο Σμύρνης, ο οποίος απαιτεί επικονίαση για να αναπτυχθεί. Η διαδικασία της επικονίασης φαίνεται πως δεν επηρεάζει μόνο τη γλυκύτητα αλλά και το μέγεθος και τη συνολική περιεκτικότητα σε ωφέλιμα συστατικά.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αυτός είναι ο «σιωπηλός δολοφόνος» σε ψωμί και δημητριακά – Τι πρέπει να προσέχουμε στην ετικέτα
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το κοινό μπαχαρικό που αναδείχθηκε φαρμακευτικό φυτό της χρονιάς 2026 για τις ευεργετικές του ιδιότητες
Πέρα από την απόλαυση της γεύσης, η έρευνα χρησιμοποίησε προηγμένα υπολογιστικά μοντέλα και τεχνητή νοημοσύνη για να εξετάσει πώς τα συστατικά του σύκου αλληλεπιδρούν με τον ανθρώπινο οργανισμό. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι ουσίες που βρίσκονται στα ελληνικά σύκα, όπως ορισμένα φαινολικά οξέα και φλαβονοειδή, έχουν τη δυνατότητα να αναστέλλουν ένζυμα που παίζουν καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη της νόσου Αλτσχάιμερ. Αυτό καθιστά το σύκο όχι απλώς ένα φρούτο, αλλά μια δυνητική υπερτροφή με βιολογικές ιδιότητες που αξίζει να μελετηθούν περαιτέρω. Ενδιαφέρον παρουσιάζει επίσης η επίδραση του τόπου καλλιέργειας. Η έρευνα συνέκρινε την ποικιλία Mission από δύο διαφορετικές περιοχές, το Μαρκόπουλο και τη Λακωνία, και παρατήρησε διαφορές στη σύστασή τους, γεγονός που αποδεικνύει ότι το μικροκλίμα και οι καλλιεργητικές πρακτικές επηρεάζουν άμεσα το τελικό προϊόν.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα: Διπλασιάστηκε πρόστιμο σε μεγάλο ζαχαροπλαστείο, λόγω επαναλαμβανόμενης παράβασης της αγορανομικής νομοθεσίας
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πέντε δίαιτες που οι περισσότεροι διατροφολόγοι δεν θα έδιναν ΠΟΤΕ στους ασθενείς τους
Οι ερευνητές δεν περιορίστηκαν μόνο σε εργαστηριακές αναλύσεις (δηλαδή στο να μετρήσουν απλώς τις βιταμίνες ή τα αντιοξειδωτικά στο εργαστήριο), αλλά χρησιμοποίησαν προηγμένα εργαλεία πληροφορικής και τεχνητής νοημοσύνης για δύο βασικούς λόγους:
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Καντίνα σε τρένο σέρβιρε λουκανικόπιτες από κάδο απορριμμάτων σε επιβάτες
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Απεργία επ’ αόριστον στις λαϊκές αγορές από σήμερα
- Πρόβλεψη των ιδιοτήτων (Machine Learning): Χρησιμοποίησαν αλγόριθμους μηχανικής μάθησης (Machine Learning) για να επεξεργαστούν τα δεδομένα των αναλύσεων. Με αυτόν τον τρόπο, το υπολογιστικό μοντέλο μπόρεσε να “μάθει” και να προβλέψει με μεγάλη ακρίβεια την αντιοξειδωτική ικανότητα των σύκων, ανάλογα με την ποικιλία και το αν πρόκειται για τη φλούδα ή τη σάρκα.
- Εικονική προσομοίωση στον άνθρωπο (In Silico Studies): Χρησιμοποίησαν την τεχνολογία για να κάνουν αυτό που λέμε “μοριακή πρόσδεση” (molecular docking). Ουσιαστικά, προσομοίωσαν στον υπολογιστή πώς οι συγκεκριμένες ουσίες του σύκου (όπως το χλωρογενικό οξύ και η επικατεχίνη) αλληλεπιδρούν με ένζυμα του ανθρώπινου εγκεφάλου που σχετίζονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ.
Αυτή η χρήση της τεχνολογίας επέτρεψε στους επιστήμονες να συμπεράνουν ότι τα συστατικά των ελληνικών σύκων έχουν τη δυνατότητα να δράσουν προστατευτικά για το νευρικό σύστημα, χωρίς να χρειαστεί σε αυτό το στάδιο να γίνουν δοκιμές σε ανθρώπους, ανοίγοντας όμως τον δρόμο για μελλοντικές κλινικές μελέτες.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αποκαλύφθηκε η αιτία της μαζικής ανάκλησης γάλακτος της Nestlé σε 17 χώρες
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πώς να καθαρίσετε λεκέδες από περιττώματα σκύλου στα παπούτσια σας
Συμπερασματικά, για τον καταναλωτή που αναζητά το μέγιστο όφελος, η επιλογή των Μαύρων σύκων Μαρκοπούλου και η κατανάλωσή τους μαζί με τη φλούδα (αφού πλυθούν σχολαστικά) αποτελεί την καλύτερη επιλογή. Τα ελληνικά σύκα παραμένουν ένα μοναδικό προϊόν, ικανό να προσφέρει ενέργεια μέσω των φυσικών σακχάρων του, αλλά και μια ισχυρή ασπίδα προστασίας για την υγεία μας μέσα από τα πολύτιμα αντιοξειδωτικά του.
Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση https://www.mdpi.com/2076-3417/16/1/538
Αναφορά: Χριστοδούλου, Πάρις, Ιωάννα Στεφανάκη, Κωνσταντίνος Αουάντ, Γεωργία Λαδίκα, Μαρίνα Τσιόκου, Διονύσης Κάβουρας, Ευτυχία Κρίτση και Βασιλεία Ι. Σινάνογλου. 2026. “Συγκριτική Αξιολόγηση Ελληνικών Ποικιλιών Σύκου με Χρήση Ενόργανων Αναλυτικών Μεθοδολογιών, Μελετών In Silico και Πρόβλεψης Μηχανικής Μάθησης” Applied Sciences 16, αρ. 1: 538. https://doi.org/10.3390/app16010538
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εργαστηριακή ανάλυση σε δημοφιλή λουκάνικα έδειξε ίχνη ηπατίτιδας και μη δηλωμένους ιστούς σε δείγματα της αγοράς
