Διεθνής καταγραφή PFAS σε ψάρια από πάνω από 3.100 τοποθεσίες αποκαλύπτει τα επίπεδα πρόσληψης για τους καταναλωτές, συμπεριλαμβανομένων των Ελλήνων
Μια λιγότερο γνωστή, αλλά σημαντική πηγή έκθεσης στις περιβαλλοντικά επίμονες χημικές ενώσεις PFAS είναι τα ψάρια που καταναλώνουμε. Αυτές οι ουσίες, γνωστές για την ανθεκτικότητά τους και την ευρεία κατανομή τους σε όλο το περιβάλλον, συσσωρεύονται στους οργανισμούς των ψαριών ανάλογα με την ποσότητα που υπάρχει στα ύδατα όπου ζουν. Επειδή η αγορά ψαριών είναι διεθνής, ψάρια με υψηλές συγκεντρώσεις PFAS μπορούν να διακινηθούν για χιλιάδες χιλιόμετρα, φτάνοντας ακόμα και σε περιοχές όπου οι τοπικές συγκεντρώσεις στην ακτή ή τα γλυκά νερά είναι χαμηλότερες.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Kονσέρβα τόνου: Τι πραγματικά περιέχει; Αποτελέσματα αναλύσεων DNA σε 107 κονσέρβες της αγοράς
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πιθανώς και στην Ελλάδα τα μολυσμένα με τεφλόν Χριστουγεννιάτικα γλυκά – Ευρωπαϊκή κινητοποίηση
Αντίστροφα, αυτό σημαίνει ότι μειώνοντας τα PFAS που εισέρχονται στον θαλάσσιο χώρο και παρακολουθώντας τις διαδρομές και τις δραστηριότητες των αλιευτικών στόλων, μπορεί να υπάρξει ουσιαστική μείωση της έκθεσης μέσω της διατροφής. Πράγματι, ήδη αρχίζουν να γίνονται ορατά τα θετικά αποτελέσματα των περιοριστικών κανόνων που εισήχθησαν τα προηγούμενα χρόνια, οι οποίοι σταδιακά εφαρμόζονται όλο και ευρύτερα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | “Στη φόρα” μεγάλες αλυσίδες σουπερμάρκετ για αθέμιτες εμπορικές πρακτικές εις βάρος προμηθευτών
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα: Οι 58 τόνοι μη ασφαλών τροφίμων και η διαχρονική παθογένεια της αγοράς τροφίμων – Στοιχεία ελέγχων 2014-2024
Ένα πρόσφατο παγκόσμιο επιστημονικό έργο, δημοσιευμένο στο περιοδικό Science, ανέδειξε τη διάδοση των PFAS μέσω των ψαριών συνδυάζοντας δεδομένα από περισσότερες από 3.100 τοποθεσίες σε όλο τον κόσμο, για την περίοδο 2010–2021, και υπολογίζοντας την εκτιμώμενη ημερήσια πρόσληψη (Estimated Daily Intake, EDI) για 212 είδη ψαριών που διακινούνται διεθνώς σε 44 χώρες. Η μελέτη επικεντρώθηκε σε δύο από τα πιο συχνά εντοπιζόμενα PFAS με οκτώ άτομα άνθρακα, το PFOA και το PFOS, που παράγονται κυρίως στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική και δεν αποδομούνται εύκολα στο περιβάλλον.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Peugeot: Καταδίκη από το Εφετείο για παραπλάνηση καταναλωτών – Η εταρεία επέστρεψε τα χρήματα αγοράς Ι.Χ. σε πελάτη
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Λαχανικά: Η μέθοδος μαγειρέματος που διατηρεί καλύτερα θρεπτική αξία, γεύση και υφή, σύμφωνα με επιστημονική ανασκόπηση
Τα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν ότι τα PFAS ταξιδεύουν εκτενώς μέσω της αλιείας και της παγκόσμιας εμπορίας ψαριών, αλλά ταυτόχρονα δείχνουν μια μείωση των συγκεντρώσεων μεταξύ 40 και 72% σε διάφορες χώρες, αποτέλεσμα των απαγορεύσεων και των περιοριστικών μέτρων που εφαρμόζονται τα τελευταία χρόνια. Παρά τις καθυστερήσεις στην εφαρμογή των κανόνων και την εισαγωγή νέων PFAS, η τάση μείωσης είναι εμφανής. Ο δείκτης κινδύνου, που συγκρίνει την πρόσληψη PFAS με τα επιτρεπτά όρια, παραμένει κάτω από το όριο σε πολλές χώρες, με εξαιρέσεις τη Γροιλανδία και τη Δανία, κυρίως λόγω υψηλής κατανάλωσης ψαριών. Σε γενικές γραμμές, ο δείκτης κινδύνου αυξάνεται ανάλογα με την ποσότητα ψαριών που καταναλώνεται σε κάθε περιοχή, και είναι υψηλότερος στις βόρειες χώρες, όπου ιστορικά συγκεντρωνόταν η παραγωγή PFAS.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | 3.000 άνθρωποι με διάρροια από μολυσμένο νερό – Πολλοί νεκροί και εκατοντάδες στα νοσοκομεία
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το πιο κοινό συντηρητικό τροφίμων και η σύνδεση με καρκίνο και χρόνιες παθήσεις – Τι αποκαλύπτει νέα επιστημονική ανασκόπηση
Η πλειονότητα των PFAS εισέρχεται στα θαλάσσια οικοσυστήματα μέσω των γλυκών νερών, που συλλέγουν τα απόβλητα των βιομηχανιών και των υδρευτικών συστημάτων. Η φυσική ανανέωση των γλυκών νερών είναι πιο αργή σε σχέση με τη θάλασσα, γεγονός που εξηγεί γιατί οι συγκεντρώσεις PFAS στα ψάρια γλυκού νερού είναι έως και δύο τάξεις μεγέθους υψηλότερες από αυτές που παρατηρούνται στα ψάρια θαλάσσης τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ευρώπη. Η παρουσία βιομηχανικών εγκαταστάσεων ή στρατιωτικών περιοχών που απελευθερώνουν μεγάλες ποσότητες PFAS αυξάνει περαιτέρω τη συγκέντρωση στις ακτές, υπογραμμίζοντας την αναγκαιότητα συνεχούς παρακολούθησης, φιλτραρίσματος και ανάλυσης των υδάτων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αποσύρονται κελυφωτά φιστίκια από μεγάλο σούπερ μάρκετ λόγω παρουσίας αλευροσκώληκα (Φωτογραφίες)
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εντοπίστηκε μουχλασμένο βούτυρο στα ψυγεία μεγάλης αλυσίδας
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Nestlé: Θυμός και απογοήτευση στους γονείς από τις επαναλαμβανόμενες ανακλήσεις
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Καρκινογόνος ουσία σε τυρί ΠΟΠ – Σαρωτική ανάκληση με 9 επίσημες ανακοινώσεις, διεθνή κινητοποίηση και εμπλοκή του RASFF
Τι δείχνει η έρευνα για την Ελλάδα
Στο γράφημα Α της έρευνας που βλέπετε παραπάνω, η Ελλάδα εμφανίζεται με ανοιχτό πορτοκαλί χρώμα. Σύμφωνα με τον χρωματικό κώδικα, αυτό αντιστοιχεί σε τιμές 0,01 – 0,05 ng/kg/day. Αυτό σημαίνει ότι η μέση εκτιμώμενη ημερήσια πρόσληψη C8-PFAS μέσω κατανάλωσης ψαριών για τον Έλληνα καταναλωτή είναι σχετικά χαμηλή, αλλά ανιχνεύσιμη.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Βιολογικά τρόφιμα: Είναι πιο ασφαλή όσον αφορά τη σαλμονέλα και το E. coli;
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Lidl: Ευρωπαϊκή προειδοποίηση για σοβαρό κίνδυνο από μπισκότα της αλυσίδας μετά από καταγγελίες
Στο γράφημα C, η Ελλάδα εμφανίζεται με κίτρινο χρώμα, που αντιστοιχεί σε τιμές Hazard Index 0,01 – 0,1. Ο δείκτης κινδύνου για την ανθρώπινη υγεία μέσω κατανάλωσης ψαριών παραμένει χαμηλός και κάτω από το όριο 1, το οποίο θεωρείται κρίσιμο για την ανάγκη λήψης προληπτικών μέτρων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | RASFF: Σε ελληνικά ράφια δημοφιλές μπαχαρικό με καρκινογόνο χρωστική [φωτο]- Το Cibum είχε ενημερώσει από το καλοκαίρι
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τι θα συμβεί στην πίεσή σας αν τρώτε γκρέιπφρουτ κάθε πρωί;
Συμπέρασμα για την Ελλάδα
Η μέση έκθεση των Ελλήνων σε C8-PFAS μέσω ψαριών βρίσκεται σε μέτρια επίπεδα (0,01 – 0,05 ng/kg/day), ενώ ο δείκτης κινδύνου παραμένει χαμηλός (0,01 – 0,1), υποδεικνύοντας ότι η τρέχουσα έκθεση δεν υπερβαίνει τα ασφαλή όρια. Παρά την παγκόσμια κυκλοφορία των PFAS μέσω του διεθνούς εμπορίου ψαριών, η κατάσταση στην Ελλάδα φαίνεται διαχειρίσιμη και δεν υπάρχει άμεσος κίνδυνος για τη δημόσια υγεία. Ωστόσο, παραμένει σημαντική η συνεχής παρακολούθηση της κατάστασης, δεδομένου ότι η Ελλάδα είναι χώρα με υψηλή κατανάλωση ψαριών και καθώς η εμφάνιση PFAS νέας γενιάς και οι αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες του πληθυσμού μπορεί να επηρεάσουν μελλοντικά την έκθεση και τον σχετικό κίνδυνο.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα: Διπλασιάστηκε πρόστιμο σε μεγάλο ζαχαροπλαστείο, λόγω επαναλαμβανόμενης παράβασης της αγορανομικής νομοθεσίας
Τι θα κάνει η Ευρώπη για να αποτρέψει τον κίνδυνο;
Το μέλλον της διαχείρισης PFAS στα ψάρια δείχνει σύνθετο. Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι θα χρειαστούν δεκαετίες για να αποκτηθούν πλήρη και ακριβή δεδομένα για τις συγκεντρώσεις όλων των PFAS στις διάφορες περιοχές και για τον σχετικό κίνδυνο σε κάθε χώρα. Παράλληλα, αυξάνεται η χρήση PFAS βραχέων αλυσίδων, όπως οι σουλφονάμιδες και τα χλωριωμένα PFAS, που εντοπίζονται ήδη σε θαλάσσια περιβάλλοντα και για τα οποία οι τρέχουσες μέθοδοι δεν επιτρέπουν πάντα αξιόπιστη μέτρηση. Ορισμένα από αυτά έχουν ήδη αποδειχθεί τοξικά.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ποια πολύ γνωστή σοκολάτα είναι υποψήφια για την πρώτη θέση στη «Μειωμένη Συσκευασία της Χρονιάς 2025»
Αυτή η κατάσταση καθιστά σαφή την ανάγκη για καινοτόμες ρυθμιστικές προσεγγίσεις. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, στο πλαίσιο αυτής της στρατηγικής, προτείνει να αντιμετωπίζεται η ολόκληρη κατηγορία PFAS ως δυνητικά επικίνδυνη, εξαιρουμένων μόνο εκείνων που θεωρούνται απαραίτητα για κρίσιμες ιατρικές εφαρμογές. Έτσι, οι μελλοντικές γενιές δεν θα έρθουν αντιμέτωπες με την αλόγιστη χρήση επικίνδυνων ουσιών, όπως συμβαίνει σήμερα. Η βασική ερώτηση που παραμένει είναι αν η Ευρώπη θα εφαρμόσει πραγματικά την αρχή της προφύλαξης και της προστασίας της υγείας για περίπου 500 εκατομμύρια πολίτες ή αν θα συνεχίσει να επιτρέπει την ελεύθερη χρήση PFAS χωρίς επαρκή δεδομένα ασφάλειας.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αυτός είναι ο «σιωπηλός δολοφόνος» σε ψωμί και δημητριακά – Τι πρέπει να προσέχουμε στην ετικέτα
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Λιπ γκλος: Οι πασίγνωστες μάρκες με τους επικίνδυνους διαλύτες και τα καρκινογόνα χημικά – Τι έδειξε νέα εργαστηριακή δοκιμή
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πέντε δίαιτες που οι περισσότεροι διατροφολόγοι δεν θα έδιναν ΠΟΤΕ στους ασθενείς τους
Διαβάστε την έρευνα ΠΑΤΩΝΤΑΣ ΕΔΩ
Φωτογραφία άρθρου Shutterstock
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
