Τι πραγματικά κρύβει η ετικέτα ‘βιολογικό’ και πώς επηρεάζει την ασφάλεια των τροφίμων
Η λέξη «βιολογικό» έχει μεγάλη δύναμη για πολλούς καταναλωτές. Υποδηλώνει τρόφιμα πιο καθαρά, πιο ασφαλή και πιο κοντά στη φύση, συχνά θεωρούμενα ως πιο υγιεινή επιλογή σε σχέση με τα συμβατικά προϊόντα. Όταν μιλάμε για τροφιμογενείς ασθένειες, αυτή η αντίληψη μπορεί να οδηγήσει σε μια εύκολη υπόθεση: αν ένα τρόφιμο είναι βιολογικό, πρέπει να έχει μικρότερη πιθανότητα να περιέχει επικίνδυνα βακτήρια όπως η Σαλμονέλα ή το E. coli. Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι πιο πολύπλοκη. Τα βιολογικά τρόφιμα προσφέρουν πολλά οφέλη, αλλά η προστασία από βακτηριακή μόλυνση δεν είναι ένα από αυτά.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αναστέλλεται η απεργία στις λαϊκές αγορές – Ξαναστήνονται οι πάγκοι από την Παρασκευή 9/1
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Peugeot: Καταδίκη από το Εφετείο για παραπλάνηση καταναλωτών – Η εταρεία επέστρεψε τα χρήματα αγοράς Ι.Χ. σε πελάτη
Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο καλλιεργούνται, επεξεργάζονται και χειρίζονται τα βιολογικά τρόφιμα εξηγεί γιατί η ένδειξη «βιολογικό» δεν συνεπάγεται αυτόματα μικρότερο κίνδυνο για την υγεία. Τα βακτήρια δεν κάνουν διάκριση ανάμεσα σε βιολογικές και συμβατικές πρακτικές καλλιέργειας, ενώ οι τρόποι μόλυνσης είναι συχνά οι ίδιοι.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ευρωπαϊκός συναγερμός για καλλυντικό μαλλιών με αιματοτοξική ουσία, μάρκας που πωλείται και στην Ελλάδα
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εντοπίστηκε μουχλασμένο βούτυρο στα ψυγεία μεγάλης αλυσίδας
Η βιολογική πιστοποίηση επικεντρώνεται στον τρόπο παραγωγής των τροφίμων και όχι στο αν αυτά είναι απαλλαγμένα από βακτήρια. Τα βιολογικά πρότυπα περιορίζουν τη χρήση συνθετικών φυτοφαρμάκων, λιπασμάτων, αντιβιοτικών και γενετικά τροποποιημένων οργανισμών, δίνοντας έμφαση στην υγεία του εδάφους, στην ευζωία των ζώων και σε περιβαλλοντικά βιώσιμες πρακτικές. Αυτό που δεν εγγυώνται είναι η αποστείρωση. Η βιολογική γεωργία εξακολουθεί να περιλαμβάνει χώμα, νερό, ζώα και ανθρώπινο χειρισμό – όλα φυσικά περιβάλλοντα για βακτήρια. Η Σαλμονέλα και το E. coli είναι μέρος της φυσικής χλωρίδας, ιδιαίτερα στο έντερο των ζώων και σε γεωργικές εγκαταστάσεις. Είτε τα τρόφιμα είναι βιολογικά είτε συμβατικά, τα βακτήρια μπορούν να είναι παρόντα εάν οι συνθήκες το επιτρέπουν.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πόση καφεΐνη περιέχεται σε καφέ, τσάι, ενεργειακά ποτά και συμπληρώματα; Ποια πηγή θεωρείται πιο επικίνδυνη; Αναλυτικός πίνακας
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται πιάτα λόγω αποδέσμευσης μετάλλου στα τρόφιμα – Προκαλούν γαστρεντερικά προβλήματα
Οι οδοί μέσω των οποίων τα βιολογικά τρόφιμα μολύνονται είναι συχνά ίδιες με αυτές των συμβατικών. Λαχανικά, κρέατα και γαλακτοκομικά προϊόντα μπορούν να εκτεθούν σε βακτήρια πολύ πριν φτάσουν στα ράφια των καταστημάτων. Η χρήση κοπριάς ή κομπόστ από ζώα ως φυσικό λίπασμα είναι συχνή στη βιολογική γεωργία. Αν και η κομποστοποίηση μπορεί να μειώσει τους παθογόνους μικροοργανισμούς, η ακατάλληλη επεξεργασία ή εφαρμογή μπορεί να επιτρέψει την επιβίωση βακτηρίων όπως το E. coli ή η Σαλμονέλα. Το νερό άρδευσης αποτελεί επίσης σημαντική οδό μόλυνσης, καθώς μπορεί να μολυνθεί από τη δραστηριότητα ζώων ή από απορροές, ανεξάρτητα από το αν η καλλιέργεια είναι βιολογική ή συμβατική.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αποσύρονται κελυφωτά φιστίκια από μεγάλο σούπερ μάρκετ λόγω παρουσίας αλευροσκώληκα (Φωτογραφίες)
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Nestlé: Θυμός και απογοήτευση στους γονείς από τις επαναλαμβανόμενες ανακλήσεις
Τα ζωικά προϊόντα αντιμετωπίζουν παρόμοιες προκλήσεις. Τα βιολογικά ζώα μπορεί να μην λαμβάνουν τακτικά αντιβιοτικά, αλλά αυτό δεν εμποδίζει την παρουσία φυσικών βακτηρίων στο έντερό τους. Κατά τη σφαγή ή την επεξεργασία, τα βακτήρια μπορούν να μεταδοθούν στο κρέας αν δεν τηρούνται αυστηρά μέτρα υγιεινής. Οι εγκαταστάσεις βιολογικής επεξεργασίας πρέπει να πληρούν πρότυπα ασφάλειας τροφίμων, αλλά η ένδειξη «βιολογικό» δεν αλλάζει τους βιολογικούς κινδύνους.
Η έρευνα που συγκρίνει βιολογικά και συμβατικά τρόφιμα δείχνει μικτά αποτελέσματα. Ορισμένες μελέτες υποδεικνύουν παρόμοια ποσοστά βακτηριακής μόλυνσης, ενώ άλλες δείχνουν μικρές διαφοροποιήσεις ανάλογα με τον τύπο τροφίμου και τις πρακτικές καλλιέργειας. Αυτό που παραμένει σαφές είναι ότι κανένα σύστημα παραγωγής δεν είναι άτρωτο απέναντι στους παθογόνους μικροοργανισμούς.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τι θα συμβεί στην πίεσή σας αν τρώτε γκρέιπφρουτ κάθε πρωί;
Ένας λόγος που τα βιολογικά τρόφιμα συνδέονται με περιστατικά μόλυνσης είναι ο τρόπος κατανάλωσής τους. Συχνά προωθούνται ως φρέσκα και ελάχιστα επεξεργασμένα, ενθαρρύνοντας την κατανάλωση ωμών προϊόντων. Τα ωμά τρόφιμα, ανεξαρτήτως τρόπου καλλιέργειας, δεν περνούν τη θερμική διαδικασία που θα εξουδετέρωνε τα βακτήρια. Επιπλέον, η ψευδής αίσθηση ασφάλειας μπορεί να οδηγήσει τους καταναλωτές να μην πλένουν τα βιολογικά προϊόντα όσο θα έπρεπε.
Συνολικά, η ασφάλεια των τροφίμων εξαρτάται πολύ περισσότερο από τον χειρισμό και την υγιεινή παρά από το αν ένα προϊόν είναι βιολογικό ή συμβατικό. Η ποιότητα του νερού άρδευσης, η διαχείριση της κοπριάς και του κομπόστ, η καθαριότητα εξοπλισμού και η σωστή θερμοκρασία αποθήκευσης είναι καθοριστικοί παράγοντες σε κάθε στάδιο, από το χωράφι μέχρι το τραπέζι.
Τι πρέπει να προσέχουν οι καταναλωτές
Οι καταναλωτές θα πρέπει να αντιμετωπίζουν τα βιολογικά τρόφιμα με την ίδια προσοχή όπως τα υπόλοιπα. Το πλύσιμο, η αποφυγή διασταυρούμενης μόλυνσης στην κουζίνα, η σωστή ψύξη και η πλήρης μαγειρική των ζωικών προϊόντων μειώνουν τον κίνδυνο μόλυνσης. Η κατανόηση αυτής της διάκρισης επιτρέπει στους καταναλωτές να απολαμβάνουν τα βιολογικά τρόφιμα χωρίς να υποθέτουν ότι είναι εντελώς απαλλαγμένα από κινδύνους.
Η ουσία είναι ότι τα βιολογικά τρόφιμα δεν είναι εκ φύσεως πιο ασφαλή από τη Σαλμονέλα ή το E. coli. Και τα δύο είδη τροφίμων μπορούν να μολυνθούν μέσω παρόμοιων οδών, και η προστασία από τις τροφιμογενείς ασθένειες απαιτεί συνεχείς και τεκμηριωμένες πρακτικές ασφάλειας τροφίμων. Η επιλογή βιολογικών προϊόντων μπορεί να βασίζεται σε προσωπικές ή περιβαλλοντικές προτιμήσεις, αλλά η πραγματική προστασία εξαρτάται από την εγρήγορση και την υπευθυνότητα σε κάθε στάδιο της τροφικής αλυσίδας.
Φωτογραφία άρθρου Shutterstock
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
