Επισκόπηση της περιεκτικότητας σε καφεΐνη σε καθημερινά ροφήματα και συμπληρώματα και η πιο πρόσφατη ανάλυση των πιθανών κινδύνων για την υγεία
Η καφεΐνη είναι ένα από τα πιο διαδεδομένα διεγερτικά στον κόσμο και βρίσκεται φυσικά σε τρόφιμα όπως ο καφές, το τσάι και η σοκολάτα, ενώ προστίθεται και σε διάφορα προϊόντα όπως ενεργειακά ποτά, αναψυκτικά και συμπληρώματα διατροφής. Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) έχει αξιολογήσει διεξοδικά την καφεΐνη και καθορίζει τα όρια ασφαλούς κατανάλωσης για διάφορες ηλικιακές ομάδες και καταστάσεις. Σύμφωνα με την EFSA, για υγιείς ενήλικες δεν υπάρχει αναμενόμενο πρόβλημα για μια ημερήσια πρόσληψη έως 400 mg καφεΐνης ή έως 200 mg ανά δόση, ενώ για εγκύους και θηλάζουσες θεωρείται ασφαλής η κατανάλωση έως 200 mg ημερησίως. Για παιδιά και εφήβους η EFSA καθορίζει ασφαλή πρόσληψη τρεις χιλιοστόγραμμα ανά κιλό σωματικού βάρους, είτε ως δόση είτε συνολικά μέσα στην ημέρα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εντοπίστηκε μουχλασμένο βούτυρο στα ψυγεία μεγάλης αλυσίδας
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πρόστιμο – μαμούθ 1 εκατ. ευρώ σε κορυφαία εταιρεία επίπλων για παραπλανητικές εκπτώσεις
Το BfR, το γερμανικό Ομοσπονδιακό Ινστιτούτο Αξιολόγησης Κινδύνου, δημοσιεύει αυτές τις αξιολογήσεις και τις εξηγεί με τρόπο που να είναι κατανοητός στο ευρύ κοινό, ενώ προσθέτει και δικές του παρατηρήσεις, όπως για τα συμπληρώματα καφεΐνης σε σκόνη και για τον κίνδυνο υπερδοσολογίας, καθώς και για τον συνδυασμό καφεΐνης με αλκοόλ ή έντονη σωματική άσκηση. Το BfR επισημαίνει ότι οι πηγές υψηλής συγκέντρωσης καφεΐνης, όπως η καθαρή σκόνη καφεΐνης ή τα ενεργειακά ποτά υψηλής περιεκτικότητας, ενέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο σε σχέση με τον καφέ ή το τσάι, τα οποία θεωρούνται γενικά ασφαλή για τους περισσότερους ενήλικες.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ευρωπαϊκός συναγερμός για καλλυντικό μαλλιών με αιματοτοξική ουσία, μάρκας που πωλείται και στην Ελλάδα
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αποσύρονται κελυφωτά φιστίκια από μεγάλο σούπερ μάρκετ λόγω παρουσίας αλευροσκώληκα (Φωτογραφίες)
Η καφεΐνη δρα ως διεγερτικό του κεντρικού νευρικού και του καρδιαγγειακού συστήματος. Σε μέτριες δόσεις μπορεί να βελτιώσει τη συγκέντρωση, την εγρήγορση και τη σωματική απόδοση. Σε υψηλές δόσεις όμως μπορεί να προκαλέσει νευρικότητα, αϋπνία, εφίδρωση και ταχυκαρδία. Η μακροχρόνια υπερκατανάλωση μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο υπέρτασης και καρδιαγγειακών προβλημάτων, ενώ στις εγκύους μπορεί να περιορίσει την ανάπτυξη του εμβρύου. Σε ακραίες περιπτώσεις, όπως η πρόσληψη 5–10 γραμμαρίων καθαρής καφεΐνης, η κατάσταση μπορεί να είναι απειλητική για τη ζωή.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται πιάτα λόγω αποδέσμευσης μετάλλου στα τρόφιμα – Προκαλούν γαστρεντερικά προβλήματα
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Peugeot: Καταδίκη από το Εφετείο για παραπλάνηση καταναλωτών – Η εταρεία επέστρεψε τα χρήματα αγοράς Ι.Χ. σε πελάτη
Η καφεΐνη υπάρχει είτε φυσικά σε τρόφιμα και ροφήματα είτε προστίθεται τεχνητά. Στον παρακάτω πίνακα φαίνεται η περιεκτικότητα καφεΐνης σε μερικά καθημερινά τρόφιμα:
| Τρόφιμο ή ποτό | Μερίδα | Καφεΐνη ανά μερίδα |
|---|---|---|
| καφές φίλτρου | 1 φλιτζάνι (200 ml) | 90 mg |
| καφές Espresso | 1 φλιτζάνι (60 ml) | 80 mg |
| Ενεργειακά Ποτά | 1 μπουκάλι (250 ml) | 80 mg |
| Μαύρο τσάι | 1 φλιτζάνι (200 ml) | 45 mg |
| Αναψυκτικό τύπου Cola | 1 κουτάκι (330 ml) | 35 mg |
| Κακάο-ποτό | 1 φλιτζάνι (200 ml) | 8–35 mg |
| Πράσινο τσάι | 1 φλιτζάνι (200 ml) | 30 mg |
| Σοκολάτα μαύρη | 50 g (μισή πλάκα) | 25 mg |
| Σοκολάτα γάλακτος | 50 g (μισή πλάκα) | 10 mg |
Αυτά τα ποσά είναι ενδεικτικά και μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με τον τρόπο παρασκευής και τον τύπο του προϊόντος.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αναστέλλεται η απεργία στις λαϊκές αγορές – Ξαναστήνονται οι πάγκοι από την Παρασκευή 9/1
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Nestlé: Θυμός και απογοήτευση στους γονείς από τις επαναλαμβανόμενες ανακλήσεις
Γιατί συμπληρώματα σε σκόνη και ενεργειακά ποτά είναι πιο επικίνδυνα;
Σύμφωνα με το BfR, οι πιο επικίνδυνες πηγές καφεΐνης είναι τα συμπληρώματα σε σκόνη και τα ενεργειακά ποτά υψηλής συγκέντρωσης, τα οποία μπορεί να οδηγήσουν εύκολα σε υπερδοσολογία. Αντίθετα, η κατανάλωση καφέ ή τσαγιού θεωρείται γενικά ασφαλής για υγιείς ενήλικες. Τα ενεργειακά ποτά περιέχουν, εκτός από καφεΐνη, ουσίες όπως ταυρίνη, ινοσίτη και γλυκουρονολακτόνη, καθώς και σημαντικές ποσότητες ζάχαρης, περίπου 100 γραμμάρια ανά λίτρο. Μία δοσολογία 250 ml περιέχει περίπου 80 mg καφεΐνης και 25 γραμμάρια ζάχαρης, με αποτέλεσμα την πρόσκαιρη αύξηση ενέργειας. Η υπερβολική κατανάλωση μπορεί να προκαλέσει ταχυκαρδία, αϋπνία και νευρικότητα, ενώ ο συνδυασμός με αλκοόλ ή έντονη σωματική άσκηση αυξάνει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τι θα συμβεί στην πίεσή σας αν τρώτε γκρέιπφρουτ κάθε πρωί;
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Βιολογικά τρόφιμα: Είναι πιο ασφαλή όσον αφορά τη σαλμονέλα και το E. coli;
Η μελέτη EDKAR, που διεξήχθη σε έφηβους ηλικίας 15–18 ετών στο Βερολίνο, έδειξε ότι οι συστηματικοί καταναλωτές ενεργειακών ποτών δεν είχαν εμφανείς βλάβες στην καρδιά σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου, αν και ανέφεραν συχνά παροδικά συμπτώματα όπως ταχυκαρδία, αϋπνία και πονοκέφαλο. Οι έφηβοι που κατανάλωναν ενεργειακά ποτά σε μεγάλες ποσότητες συχνότερα καπνίζουν, καταναλώνουν αλκοόλ και κοιμούνται λιγότερο, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει την καρδιακή υγεία μακροπρόθεσμα.
Συνολικά, η καφεΐνη σε μέτριες ποσότητες θεωρείται γενικά ασφαλής για τους υγιείς ενήλικες, ενώ τα συμπληρώματα καφεΐνης υψηλής συγκέντρωσης και τα ενεργειακά ποτά υψηλής περιεκτικότητας αποτελούν πηγές υψηλού κινδύνου. Τα παιδιά, οι έφηβοι, οι έγκυες, οι θηλάζουσες και τα άτομα με καρδιαγγειακά προβλήματα θα πρέπει να αποφεύγουν αυτά τα προϊόντα.
Πηγές
Scientific Opinion on the safety of caffeine (EFSA Journal, 2015)
EFSA explains risk assessment: Caffeine
Caffeine – StatPearls (NCBI Bookshelf)
Caffeine Toxicity – StatPearls
EFSA Scientific Opinion on caffeine και WHO recommendations on caffeine intake during pregnancy.
Systematic review of potential adverse caffeine effects (PMC)
EDKAR Study: Data collection on the consumption of energy drinks and their health effects in adolescents completed
