Νέα επιστημονική μελέτη εξετάζει για πρώτη φορά συστηματικά, μια άγνωστη πτυχή της βιομηχανίας κονσερβοποιημένου τόνου
Τι πραγματικά περιέχει ο τόνος σε κονσέρβα που καταναλώνουν καθημερινά χιλιάδες καταναλωτές ως μια εύκολη, φθηνή και ταυτόχρονα πιο υγιεινή σε σχέση με άλλα τρόφιμα, λύση; Μια νέα επιστημονική μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Scientific Reports ρίχνει φως σε μια μέχρι σήμερα ελάχιστα ερευνημένη πτυχή της βιομηχανίας κονσερβοποιημένου τόνου: ποια είδη τόνου χρησιμοποιούνται, και αν τηρείται η ευρωπαϊκή νομοθεσία.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ιστορική η παγκόσμια κινητοποίηση για το μολυσμένο γάλα: Εμπλέκεται ο μισός πλανήτης! Πτώση της Μετοχής της Nestlé
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Και σε ελληνικά ράφια τα μολυσμένα με τεφλόν δημοφιλή γλυκά [φωτο] – Το Update από το RASFF επιβεβαιώνει το Cibum
Οι ερευνητές ανέλυσαν 107 κονσέρβες τόνου από επτά εμπορικές μάρκες που κυκλοφορούν ευρέως στην πορτογαλική αγορά αλλά για λόγους δεοντολογίας και νομικής προστασίας δεν δημοσιοποίησαν τα ονόματά τους. Η ανάλυση δεν βασίστηκε στις ετικέτες αλλά στο DNA του ψαριού, καθώς η επεξεργασία που υφίσταται ο τόνος στην κονσερβοποίηση καθιστά αδύνατη την αναγνώριση του είδους με γυμνό μάτι. Χρησιμοποιώντας γενετικές τεχνικές, οι επιστήμονες μπόρεσαν να ταυτοποιήσουν με ακρίβεια τα είδη που περιέχονταν σε κάθε κονσέρβα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ταχίνι με επικίνδυνο παθογόνο – Επείγουσα ανάκληση
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κατεψυγμένα λαχανικά: Ερευνητές ανέλυσαν την ποιότητα σε 20 διαφορετικά προϊόντα σουπερμάρκετ
Σε αντίθεση με άλλα προϊόντα κρέατος, τα ψάρια και σίγουρα ο κονσερβοποιημένος τόνος συχνά θεωρούνται ως ένα ομοιογενές προϊόν, συχνά κατηγοριοποιούμενα με υπερώνυμα ή όρους-ομπρέλες όπως «ψάρι» ή «τόνος». Στην πραγματικότητα, διαφορετικά είδη ψαριών έχουν απίστευτα διαφορετικές ιστορίες ζωής, οικολογικούς ρόλους και κατάσταση διατήρησης, οι οποίες είναι ιδιαίτερα σημαντικές για τα είδη τόνου. Ανησυχητικό λοιπόν, είναι το εύρημα της μελέτης ότι σε ποσοστό 6,4% των κονσερβών ανιχνεύθηκε μείγμα διαφορετικών ειδών μέσα στο ίδιο κουτί. Αυτό παραβιάζει άμεσα την ευρωπαϊκή νομοθεσία, η οποία απαγορεύει ρητά την ανάμειξη ειδών σε προϊόντα κονσερβοποιημένου τόνου. Σε μία περίπτωση, μάλιστα, εντοπίστηκε είδος του γένους Auxis σε προϊόν που έφερε την ένδειξη «τόνος», κάτι που συνιστά διπλή παρανομία: τόσο για ανάμειξη ειδών όσο και για λανθασμένη ονομασία.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γιατί έχουμε ακόμα κουνούπια; Τα νέα δεδομένα στην Ελλάδα
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το διατροφικό «σκουπίδι» που κερδίζει έδαφος στην ελληνική αγορά – Της Ελένης Τσαγκά
Οι συγγραφείς της μελέτης επισημαίνουν ότι τέτοιες παραβάσεις δεν είναι απαραίτητα πάντα σκόπιμες. Μπορεί να οφείλονται σε επιμολύνσεις κατά την επεξεργασία, όταν διαφορετικά προϊόντα παράγονται στις ίδιες εγκαταστάσεις. Σημαντικό ρόλο παίζει και η ελλιπής πληροφόρηση στις ετικέτες. Οι περισσότερες μάρκες χρησιμοποιούν μόνο τον γενικό όρο «τόνος», χωρίς αναφορά στο είδος ή στην περιοχή αλίευσης. Έτσι, ο καταναλωτής δεν μπορεί να γνωρίζει αν αγοράζει ένα προϊόν από άφθονα και υγιή αποθέματα ή από πληθυσμούς που πιέζονται έντονα από την υπεραλίευση. Η μελέτη τονίζει ότι αυτή η αδιαφάνεια συντηρεί την αντίληψη πως ο τόνος είναι ένα ενιαίο, ομοιογενές προϊόν, κάτι που απέχει πολύ από την πραγματικότητα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η φυσική τροφή που καταπολεμά τη δυσκοιλιότητα κατά 86% – Ευρήματα νέας επιστημονικής μελέτης
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η φέτα στο στόχαστρο των ελέγχων 2026 στη Δανία
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα των αναλύσεων DNA, η συντριπτική πλειονότητα των προϊόντων περιέχει παλαμίδα (skipjack tuna), το είδος Katsuwonus pelamis, το οποίο θεωρείται παγκοσμίως άφθονο και δεν απειλείται. Συγκεκριμένα, σχεδόν το 92% των δειγμάτων ανήκε σε αυτό το είδος. Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι εντελώς καθαρή. Σε σημαντικό αριθμό κονσερβών ανιχνεύθηκαν και άλλα είδη τόνου, όπως ο μεγαλόφθαλμος τόνος (Thunnus obesus) και ο κιτρινόπτερος τόνος (Thunnus albacares), ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις εντοπίστηκαν ακόμη και είδη που δεν θεωρούνται κανονικά «τόνος» από τη νομοθεσία.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | ΠΡΟΣΟΧΗ-ΕΦΕΤ: Ανάκληση γνωστής σοκολάτας – Αποσύρονται δύο προϊόντα
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μαγιά αρτοποιίας με υψηλή ποσότητα μη εγκεκριμένων φυτοφαρμάκων
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι ο Thunnus obesus, ένα είδος που έχει χαρακτηριστεί ως ευάλωτο από τη Διεθνή Ένωση για τη Διατήρηση της Φύσης, βρέθηκε να αποτελεί το δεύτερο πιο συχνό είδος στα δείγματα. Αν και η χρήση του περιοριζόταν κυρίως σε μία ιδιωτικής ετικέτας μάρκα, η παρουσία του εγείρει ερωτήματα για τη βιωσιμότητα των πρώτων υλών που χρησιμοποιούνται στην κονσερβοποίηση, ειδικά όταν οι καταναλωτές δεν έχουν καμία σχετική πληροφόρηση στη συσκευασία.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η βιολογική αλήθεια πίσω από τις βραδινές λιγούρες
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ο πολύ σοβαρός λόγος για τον οποίο οι Αρχές κατεβάζουν από τα ράφια 78 (!!!) προϊόντα καλλυντικών γνωστής εταιρείας (Λίστα)
Ένα ακόμη κρίσιμο εύρημα αφορά την εποχικότητα. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η χρήση διαφορετικών ειδών τόνου δεν κατανέμεται ομοιόμορφα μέσα στο έτος. Σχεδόν όλες οι κονσέρβες που περιείχαν περισσότερα από ένα είδη παρήχθησαν στο δεύτερο τρίμηνο του έτους, δηλαδή την άνοιξη. Αυτό πιθανόν σχετίζεται με τη διαθεσιμότητα των ειδών στις διεθνείς αγορές ή με εμπορικές στρατηγικές των εταιρειών, οι οποίες προσαρμόζουν τις πρώτες ύλες τους ανάλογα με την τιμή και την προσφορά.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νοθεία σε ελληνικό ελαιόλαδο και παραπλάνηση σε ελληνικό vegan τυρί: Αναφορές στην τελευταία έκθεση της ΕΕ για απάτη στα τρόφιμα
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Έως και 47% αυξημένος κίνδυνος εμφάνισης διαβήτη από ευρέως χρησιμοποιούμενα συντηρητικά στα τρόφιμα – Νέα μελέτη
Το συνολικό μήνυμα της έρευνας είναι διττό. Από τη μία πλευρά, η πορτογαλική βιομηχανία κονσερβοποιημένου τόνου βασίζεται κυρίως σε είδη που θεωρούνται βιώσιμα. Από την άλλη, υπάρχουν σαφή περιθώρια βελτίωσης στη συμμόρφωση με τη νομοθεσία, στον έλεγχο της παραγωγής και κυρίως στη διαφάνεια προς τον καταναλωτή. Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι οι γενετικοί έλεγχοι μπορούν και πρέπει να χρησιμοποιούνται πιο συστηματικά, ώστε να περιοριστούν οι παραβάσεις και να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη στην αγορά.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πιθανώς και στην Ελλάδα τα μολυσμένα με τεφλόν Χριστουγεννιάτικα γλυκά – Ευρωπαϊκή κινητοποίηση
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η επίπτωση των δημητριακών Cheerios στην υγεία – Τι λένε τα επίσημα διατροφικά δεδομένα του USDA και οι μελέτες
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σάλτσα ντομάτας για μακαρόνια πολύ γνωστής μάρκας που πωλείται και στην Ελλάδα, περιέχει κομμάτια από γυαλιά
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Θραύσματα γυαλιού σε ψωμί ιδιωτικής ετικέτας αλυσίδας σούπερ μάρκετ – Επείγουσα ανάκληση
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακοινώθηκε το «Λαχανικό της χρονιάς 2026»… και δεν είναι αυτό που νομίζετε!
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Χυμός μήλου: Ο διαυγής ή ο θολός είναι πιο θρεπτικός;
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Peugeot: Καταδίκη από το Εφετείο για παραπλάνηση καταναλωτών – Η εταρεία επέστρεψε τα χρήματα αγοράς Ι.Χ. σε πελάτη
Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση https://www.nature.com/articles/s41598-025-25741-7
Αναφορά: Silva, MI, Viegas, MB, Sousa, F.
et al. Αναγνώριση ειδών τόνου που χρησιμοποιούνται από την πορτογαλική βιομηχανία κονσερβοποίησης μέσω μιας προσέγγισης που βασίζεται στο DNA.
Sci Rep 15 , 41802 (2025). https://doi.org/10.1038/s41598-025-25741-7
