Το πιο κοινό συντηρητικό τροφίμων και η σύνδεση με καρκίνο και χρόνιες παθήσεις – Τι αποκαλύπτει νέα επιστημονική ανασκόπηση

Νέα επιστημονική ανασκόπηση, εξετάζει τις κυτταροτοξικές επιδράσεις του πιο κοινού συντηρητικού τροφίμων, αναδεικνύοντας τους κινδύνους γενοτοξικότητας και την ανάγκη για αυστηρότερη επαγρύπνηση στη βιομηχανία επεξεργασμένων προϊόντων

Η σύγχρονη βιομηχανία τροφίμων βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στη χρήση χημικών ουσιών που παρατείνουν τη διάρκεια ζωής των προϊόντων και διασφαλίζουν την ασφάλειά τους από μικροβιακές αλλοιώσεις. Ωστόσο, μια νέα, εκτενής επιστημονική ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Genetics and Molecular Biology, φέρνει στο προσκήνιο ανησυχητικά ερωτήματα σχετικά με τις επιπτώσεις αυτών των ουσιών στο κυτταρικό μας επίπεδο. Η μελέτη αποτελεί προϊόν συνεργασίας κορυφαίων ακαδημαϊκών ιδρυμάτων της Βραζιλίας, συμπεριλαμβανομένου του Ομοσπονδιακού Πανεπιστημίου του Σάο Πάολο (UNIFESP), του Πανεπιστημίου του Σάο Πάολο (USP) και του Πολιτειακού Πανεπιστημίου του Σάο Πάολο (UNESP).

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Peugeot: Καταδίκη από το Εφετείο για παραπλάνηση καταναλωτών – Η εταρεία επέστρεψε τα χρήματα αγοράς Ι.Χ. σε πελάτη

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Καρκινογόνος ουσία σε τυρί ΠΟΠ – Σαρωτική ανάκληση με 9 επίσημες ανακοινώσεις, διεθνή κινητοποίηση και εμπλοκή του RASFF

Οι ερευνητές διεξήγαγαν μια σχολαστική ανάλυση της υπάρχουσας βιβλιογραφίας, εξετάζοντας δεκάδες μελέτες που έχουν πραγματοποιηθεί παγκοσμίως, με σκοπό να διαπιστώσουν εάν τα κοινά συντηρητικά τροφίμων μπορούν πράγματι να προκαλέσουν κυτταροτοξικότητα και γενοτοξικότητα σε θηλαστικά. αξιολογήθηκαν συνολικά 19 μελέτες, οι οποίες επιλέχθηκαν μέσα από μια πολύ αυστηρή διαδικασία φιλτραρίσματος.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ευρωπαϊκός συναγερμός για καλλυντικό μαλλιών με αιματοτοξική ουσία, μάρκας που πωλείται και στην Ελλάδα

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Lidl: Ευρωπαϊκή προειδοποίηση για σοβαρό κίνδυνο από μπισκότα της αλυσίδας μετά από καταγγελίες

Η γενοτοξικότητα αναφέρεται στην ικανότητα μιας ουσίας να προκαλεί βλάβες στο γενετικό υλικό, δηλαδή στο DNA, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε μεταλλάξεις και, μακροπρόθεσμα, στην εμφάνιση σοβαρών ασθενειών όπως ο καρκίνος. Σύμφωνα με τα ευρήματα της ανασκόπησης, η πλειονότητα των μελετών που αναλύθηκαν παρουσιάζει μια σταθερή συσχέτιση μεταξύ της έκθεσης σε συγκεκριμένα συντηρητικά και της πρόκλησης κυτταρικών βλαβών. Πιο συγκεκριμένα, το 68% των ερευνητικών εργασιών ανέφερε γενοτοξικές επιδράσεις, ενώ το 63% περιέγραψε κυτταροτοξικά αποτελέσματα, τα οποία εκδηλώνονται μέσω της μείωσης της βιωσιμότητας των κυττάρων και της αλλοίωσης του ρυθμού πολλαπλασιασμού τους.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πρόστιμο – μαμούθ 1 εκατ. ευρώ σε κορυφαία εταιρεία επίπλων για παραπλανητικές εκπτώσεις

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται πιάτα λόγω αποδέσμευσης μετάλλου στα τρόφιμα – Προκαλούν γαστρεντερικά προβλήματα

Μεταξύ αυτών, 13 μελέτες (68%) ανέφεραν γονιδιοτοξικές επιδράσεις, με το βενζοϊκό νάτριο (Ε 211) ένα από τα πιο ευρέως χρησιμοποιούμενα συντηρητικά, να είναι η πιο συχνά συσχετιζόμενη με σχηματισμό μικροπυρήνα και χρωμοσωμικές ανωμαλίες. Οι τροφές και τα προϊόντα που περιέχουν συνήθως βενζοϊκό νάτριο είναι τα αναψυκτικά, οι μπύρες, τα ενεργειακά ποτά, οι μαρμελάδες, οι σάλτσες, οι ελιές, τα επιδόρπια με βάση το τυρί, οι τσίχλες, τα πατατάκια, τα σνακ, τα αποξηραμένα ψάρια, τα κονσερβοποιημένα τρόφιμα, τα βούτυρα και τα τουρσιά. Λόγω του εύρους των προϊόντων που το περιέχου,ν η έκθεση του πληθυσμού σε αυτό είναι η μεγαλύτερη συγκριτικά με άλλα πρόσθετα, γεγονός που καθιστά τη διερεύνηση της τοξικότητάς του επιτακτική για τη δημόσια υγεία.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | RASFF: Σε ελληνικά ράφια δημοφιλές μπαχαρικό με καρκινογόνο χρωστική [φωτο]- Το Cibum είχε ενημερώσει από το καλοκαίρι

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εντοπίστηκε μουχλασμένο βούτυρο στα ψυγεία μεγάλης αλυσίδας

Η ικανότητά του του Βενζοϊκού νατρίου σύμφωνα με άρθρο στο cibum, να μεταβάλλει το pH των τροφίμων αυξάνοντας την οξύτητα στο εσωτερικό των κυττάρων το καθιστά πανίσχυρο όπλο ενάντια σε μύκητες και βακτήρια, επιτρέποντας τη συντήρηση μιας τεράστιας γκάμας προϊόντων. Παρόλο που η Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφάλειας Τροφίμων (EFSA) και ο FDA των ΗΠΑ το θεωρούν ασφαλές με ανώτατο όριο πρόσληψης τα 5 mg ανά κιλό σωματικού βάρους, η επιστημονική κοινότητα εκφράζει έντονους προβληματισμούς.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αποσύρονται κελυφωτά φιστίκια από μεγάλο σούπερ μάρκετ λόγω παρουσίας αλευροσκώληκα (Φωτογραφίες)

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μολυσμένο γάλα: Διευρύνεται η υπόθεση cereulide – Η Ελλάδα και άλλες 61 χώρες στη μεγάλη λίστα

Σύμφωνα με την παρούσα μελέτη, ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το εύρημα ότι η έκθεση στο συγκεκριμένο συντηρητικό μπορεί να προκαλέσει μετάλλαξη στο γονίδιο της υπεροξειδικής δισμουτάσης, γεγονός που αποδυναμώνει την αντιοξειδωτική άμυνα του οργανισμού. Παρόλο που η μελέτη υπογραμμίζει μια σημαντική επιστημονική ανακολουθία, καθώς πολλές εργαστηριακές δοκιμές χρησιμοποιούν συγκεντρώσεις πολύ υψηλότερες από το επίσημο όριο ασφαλούς ημερήσιας πρόσληψης, τα δεδομένα αυτά θεωρούνται καθοριστικά για την αποσαφήνιση του ρόλου των βιοδεικτών που σχετίζονται με την κυτταροτοξικότητα στον άνθρωπο. Σχετικά με αυτό το κοινό συντηρητικό, η ανασκόπηση αναφέρει ενδιαφέροντα στοιχεία για τη δράση προστατευτικών παραγόντων, σημειώνοντας ότι η κυτταροτοξική επίδραση του βενζοϊκού νατρίου μπορεί ενδεχομένως να μετριαστεί από τη χρήση φυσικών ουσιών, όπως ο βασιλικός πολτός, που παρουσιάζει θεραπευτική δράση σε πειραματικά μοντέλα.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Δεκάδες δηλητηριάσεις από μολυσμένη κοτόπιτα: Εστιατόριο συμφώνησε να αποζημιώσει τους πελάτες

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα: Διπλασιάστηκε πρόστιμο σε μεγάλο ζαχαροπλαστείο, λόγω επαναλαμβανόμενης παράβασης της αγορανομικής νομοθεσίας

Ήδη από το 2007, η Ευρωβουλή ασχολήθηκε με έρευνες που συνδέουν το Ε 211 με κυτταρικές βλάβες και πιθανή σύνδεση με εκφυλιστικές νόσους, όπως το Πάρκινσον, ειδικά όταν συνδυάζεται με τη βιταμίνη C, καθώς η αντίδραση αυτή μπορεί να παράγει τη γνωστή καρκινογόνο ουσία βενζόλιο. Επιπλέον, κλινικές μελέτες σε παιδιά έχουν δείξει ότι η κατανάλωσή του σε συνδυασμό με τεχνητές χρωστικές ενδέχεται να πυροδοτεί φαινόμενα υπερκινητικότητας και συμπτώματα ΔΕΠΥ, ενώ εργαστηριακές δοκιμές σε πειραματόζωα κατέδειξαν σημαντική μείωση στη λεπτίνη, την ορμόνη που ρυθμίζει τον κορεσμό της όρεξης. Παρά το γεγονός ότι ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας καθησυχάζει αναφέροντας πως η ουσία αποβάλλεται μέσω των ούρων, η υποχρεωτική αναγραφή της στις ετικέτες και οι αναφορές για αλλεργικές αντιδράσεις σε ευαίσθητες ομάδες υπογραμμίζουν την ανάγκη για έναν πιο συνειδητοποιημένο και προσεκτικό καταναλωτή απέναντι στα επεξεργασμένα προϊόντα.

Η επιστημονική ομάδα εξηγεί ότι ο μηχανισμός πίσω από αυτές τις αλλοιώσεις συνδέεται συχνά με την παραγωγή ελεύθερων ριζών και δραστικών μορφών οξυγόνου κατά τη διαδικασία του μεταβολισμού αυτών των ουσιών στο σώμα. Όταν το ήπαρ προσπαθεί να αποτοξινώσει τον οργανισμό από αυτά τα ξένα στοιχεία, ενδέχεται να δημιουργηθούν ενδιάμεσα τοξικά προϊόντα που επιτίθενται απευθείας στους δεσμούς του DNA. Εάν οι φυσικοί μηχανισμοί επιδιόρθωσης του κυττάρου υπερφορτωθούν λόγω παρατεταμένης έκθεσης ή υψηλών συγκεντρώσεων, οι βλάβες αυτές ενσωματώνονται στο γονιδίωμα, αυξάνοντας τον κίνδυνο μεταλλάξεων τόσο στα σωματικά όσο και στα γεννητικά κύτταρα.

Εκτός από το βενζοϊκό νάτριο, στο μικροσκόπιο των ερευνητών βρέθηκαν επίσης το σορβικό κάλιο και το μεταδιθειώδες νάτριο. Αυτές οι ουσίες χρησιμοποιούνται κατά κόρον για την πρόληψη της ανάπτυξης μούχλας και ζυμομυκήτων, καθώς και ως αντιοξειδωτικά για την αποφυγή της οξείδωσης των τροφίμων. Παρόλο που η αποτελεσματικότητά τους στη διατήρηση των τροφίμων είναι αδιαμφισβήτητη, η ανασκόπηση υπογραμμίζει ότι η συνεχής κατανάλωσή τους μέσω της διατροφής μπορεί να δημιουργήσει συνθήκες οξειδωτικού στρες στα κύτταρα.

Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον στοιχείο της μελέτης είναι η ανάλυση της ποιότητας των ερευνών που έχουν διεξαχθεί μέχρι σήμερα. Η συντριπτική πλειονότητα των άρθρων που συμπεριλήφθηκαν στην ανασκόπηση αξιολογήθηκαν ως ισχυρά ή μέτρια από άποψη μεθοδολογικής αρτιότητας, γεγονός που προσδίδει μεγάλη αξιοπιστία στα συμπεράσματα της ομάδας από τη Βραζιλία. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν το πλαίσιο PRISMA για την επιλογή των μελετών, διασφαλίζοντας ότι τα δεδομένα προέρχονται από αναγνωρισμένα επιστημονικά πρότυπα και δοκιμασίες.

Ωστόσο, η ανασκόπηση θέτει και έναν σημαντικό προβληματισμό σχετικά με τα όρια ασφαλείας που ισχύουν σήμερα. Πολλές από τις εργαστηριακές μελέτες χρησιμοποίησαν συγκεντρώσεις συντηρητικών που είναι σημαντικά υψηλότερες από την Αποδεκτή Ημερήσια Πρόσληψη που καθορίζουν οι διεθνείς ρυθμιστικοί φορείς. Αυτό το κενό καθιστά δύσκολη την άμεση μεταφορά των αποτελεσμάτων στον άνθρωπο υπό κανονικές συνθήκες διατροφής. Παρ’ όλα αυτά, η συσσώρευση δεδομένων για κυτταρικές αλλοιώσεις ακόμη και σε χαμηλότερες δόσεις υποδηλώνει ότι οι τρέχουσες κανονιστικές διατάξεις ίσως χρειάζονται επανεκτίμηση, ειδικά αν αναλογιστεί κανείς τη συνολική έκθεση ενός ατόμου που καταναλώνει πολλαπλά επεξεργασμένα προϊόντα καθημερινά.

Η μελέτη προτείνει επίσης εναλλακτικές λύσεις για τη βιομηχανία τροφίμων. Υπάρχουν ενδείξεις ότι ορισμένα φυσικά αντιοξειδωτικά, όπως η βιταμίνη C, η βιταμίνη Ε και η κουρκουμίνη, μπορούν να δράσουν προστατευτικά έναντι της γενοτοξικότητας που προκαλούν τα χημικά συντηρητικά. Η ενσωμάτωση τέτοιων ουσιών στις συνταγές των προϊόντων ή η αντικατάσταση των συνθετικών συντηρητικών με φυσικά αντιμικροβιακά, όπως η καρβακρόλη, θα μπορούσε να μειώσει σημαντικά τους κινδύνους για τη δημόσια υγεία χωρίς να θυσιάζεται η ποιότητα και η ασφάλεια των τροφίμων.

Συμπερασματικά, η επιστημονική αυτή ανασκόπηση λειτουργεί ως μια σοβαρή προειδοποίηση για την ανάγκη αυστηρότερου ελέγχου και παρακολούθησης των πρόσθετων τροφίμων. Καθώς η παγκόσμια κατανάλωση επεξεργασμένων τροφίμων συνεχίζει να αυξάνεται, η διαφάνεια στις ετικέτες και η συνεχής έρευνα για τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία καθίστανται επιτακτικές. Η προστασία του καταναλωτή απαιτεί μια προσέγγιση που να βασίζεται στην πρόληψη, διασφαλίζοντας ότι η τεχνολογία της συντήρησης των τροφίμων δεν θα αποβεί εις βάρος της κυτταρικής ακεραιότητας των μελλοντικών γενεών.

Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12766372/