Υψηλότερη κατανάλωση κρέατος συνδέεται με βραδύτερη γνωστική έκπτωση και 55% χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας
Οι διατροφικές συστάσεις αντιμετωπίζουν συνήθως τον πληθυσμό ως ένα ενιαίο σύνολο. Λιγότερο κόκκινο κρέας, περισσότερα φυτικά τρόφιμα, μέτρια πρόσληψη πρωτεΐνης ζωικής προέλευσης. Αυτή η προσέγγιση έχει τη λογική της σε επίπεδο δημόσιας υγείας, αλλά αγνοεί μια θεμελιώδη βιολογική πραγματικότητα: οι άνθρωποι δεν έχουν τα ίδια γονίδια και δεν ανταποκρίνονται στη διατροφή με τον ίδιο τρόπο. Μια νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο JAMA Network Open από ερευνητές του Karolinska Institutet της Σουηδίας παρέχει ίσως τα πιο ισχυρά δεδομένα μέχρι σήμερα για αυτή την ανισομέρεια, εστιάζοντας σε ένα γονίδιο που γνωρίζουμε ήδη ότι επηρεάζει σημαντικά τον κίνδυνο Αλτσχάιμερ.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Διαδικτυακό Media Training για τη διαχείριση κρίσεων: Η Ελένη Τσαγκά επιστρέφει στις 27 Μαρτίου για να σας θωρακίσει απέναντι στον Τύπο
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακλήθηκαν πάνω από 700.000 οικιακές συσκευές λόγω εγκαυμάτων σε χέρια, πόδια, πρόσωπο και άκρα – Πωλήθηκαν και στην Ελλάδα
Η μελέτη παρακολούθησε 2.157 ηλικιωμένους χωρίς άνοια επί 15 χρόνια στο πλαίσιο της Σουηδικής Εθνικής Μελέτης Γήρανσης και Φροντίδας στο Kungsholmen της Στοκχόλμης. Το κεντρικό ερώτημα ήταν αν η κατανάλωση κρέατος σχετίζεται διαφορετικά με τη γνωστική υγεία ανάλογα με τον γονότυπο APOE του κάθε ατόμου.
Τι είναι το APOE4 και γιατί έχει σημασία
Το γονίδιο APOE κωδικοποιεί την απολιποπρωτεΐνη Ε, η οποία εμπλέκεται στον μεταβολισμό των λιπιδίων και στην εγκεφαλική λειτουργία. Υπάρχουν τρεις κύριες παραλλαγές: ε2, ε3 και ε4. Η παραλλαγή ε4 αποτελεί τον ισχυρότερο γνωστό γενετικό παράγοντα κινδύνου για τη νόσο Αλτσχάιμερ. Φορείς δύο αντιγράφων (ε4/ε4) εμφανίζουν έως και 13 φορές υψηλότερο κίνδυνο σε σχέση με τους φορείς του συνηθέστερου γονότυπου (ε3/ε3). Περίπου το 25% του παγκόσμιου πληθυσμού φέρει τουλάχιστον ένα αντίγραφο του ε4 αλληλόμορφου, δηλαδή έχει γονότυπο ε3/ε4 ή ε4/ε4.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | ΕΟΦ – Προσοχή: Ανακαλείται παιδικό σιρόπι για τον βήχα και το κρυολόγημα (φωτογραφία)
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Λαβίδα για τα τρόφιμα περιέχει χημική ουσία που προκαλεί καρκίνο και μειώνει τη γονιμότητα – Πωλείται σε όλον τον κόσμο
Η εξελικτική βιολογία προσφέρει ένα ενδιαφέρον πλαίσιο για την κατανόηση αυτής της παραλλαγής. Το ε4 είναι η αρχαιότερη μορφή του γονιδίου, που εμφανίστηκε πριν από 1 έως 6 εκατομμύρια χρόνια, σε μια εποχή κατά την οποία η διατροφή των πρώιμων ανθρωπιδών περιλάμβανε σημαντικές ποσότητες κρέατος. Το ε3, η συνηθέστερη σύγχρονη παραλλαγή, εμφανίστηκε πολύ αργότερα, πριν από περίπου 200.000 χρόνια, παράλληλα με τη στροφή προς πιο φυτοφάγες διατροφικές συνήθειες. Αυτό οδηγεί ορισμένους ερευνητές στην υπόθεση ότι το ε4 μπορεί να αντικατοπτρίζει μια εξελικτική προσαρμογή σε υψηλότερη πρόσληψη ζωικής πρωτεΐνης.
Τα αποτελέσματα της μελέτης
Ανάμεσα στους συμμετέχοντες με γονότυπο APOE ε3/ε4 ή ε4/ε4, εκείνοι που κατανάλωναν περισσότερο κρέας εμφάνισαν βραδύτερη γνωστική έκπτωση και 55% χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας σε σύγκριση με εκείνους που κατανάλωναν λιγότερο. Η επίδραση ήταν ιδιαίτερα έντονη στην επεισοδιακή μνήμη, δηλαδή στην ικανότητα να θυμόμαστε προσωπικές εμπειρίες και γεγονότα. Στους συμμετέχοντες με άλλους γονότυπους APOE (ε2/ε2, ε2/ε3, ε2/ε4, ε3/ε3), η κατανάλωση κρέατος δεν συνδέθηκε με κανένα από αυτά τα αποτελέσματα. Η αλληλεπίδραση μεταξύ γονότυπου APOE και κατανάλωσης κρέατος ήταν στατιστικά σημαντική για τη γνωστική έκπτωση.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Χιλιάδες δηλητηριάσεις από αγγούρια: Το λάθος που κάνουμε στην κουζίνα και αυξάνουμε τον κίνδυνο – Ευρήματα δύο επιστημονικών μελετών
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται μπισκότα ιδιωτικής ετικέτας από τα ράφια μεγάλης αλυσίδας
Ένα επιπλέον εύρημα έχει πρακτική σημασία: οι φορείς APOE ε3/ε4 και ε4/ε4 που κατανάλωναν υψηλές ποσότητες κρέατος είχαν παρόμοιο γνωστικό προφίλ με τους φορείς άλλων γονότυπων, ανεξαρτήτως ποσότητας κρέατος. Με άλλα λόγια, η υψηλή κατανάλωση κρέατος φαίνεται να εξισορροπεί το γνωστικό μειονέκτημα που συνδέεται με το ε4.
Η εξαίρεση στον κανόνα
Τα ευρήματα δεν δίνουν πράσινο φως σε όλες τις μορφές κατανάλωσης κρέατος. Υψηλότερη αναλογία επεξεργασμένου κρέατος ως προς το σύνολο του κρέατος που καταναλώνεται συνδέθηκε με αυξημένο κίνδυνο άνοιας κατά 14%, χωρίς να επηρεάζεται από τον γονότυπο APOE. Το εύρημα αυτό ευθυγραμμίζεται με την υπάρχουσα βιβλιογραφία για τις αρνητικές επιπτώσεις της επεξεργασμένης κρεατοβιομηχανίας, και υπογραμμίζει ότι το είδος του κρέατος έχει τόσο σημασία όσο και η ποσότητα. Αντίθετα, δεν βρέθηκε σημαντική διαφορά μεταξύ μη επεξεργασμένου κόκκινου κρέατος και πουλερικών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | 24χρονη γλίτωσε από τον καρκίνο και κόντεψε να πεθάνει από παραδοσιακό γεύμα
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Έκρηξη κρουσμάτων Ηπατίτιδας Α από μύδια, κυδώνια και στρείδια – Τα συμπτώματα που πρέπει να μας ανησυχήσουν
Η μελέτη είναι παρατηρησιακή, πράγμα που σημαίνει ότι δεν μπορεί να αποδείξει αιτιότητα με βεβαιότητα. Οι ερευνητές εφάρμοσαν εκτεταμένες αναλύσεις για να αποκλείσουν ενδεχόμενη αντίστροφη αιτιότητα και να ελέγξουν για πολλαπλούς συγχυτικούς παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων της φυσικής δραστηριότητας, του καπνίσματος, της εκπαίδευσης και της συνολικής ποιότητας διατροφής. Τα αποτελέσματα παρέμειναν ανθεκτικά σε αυτές τις αναλύσεις. Το δείγμα περιορίζεται σε ηλικιωμένους κατοίκους αστικής περιοχής της Σουηδίας, κάτι που μπορεί να περιορίζει τη γενίκευση σε άλλους πληθυσμούς. Παρόλα αυτά, το μέγεθος της μελέτης, η διάρκειά της και η επανειλημμένη μέτρηση τόσο της διατροφής όσο και της γνωστικής λειτουργίας της δίνουν σημαντική στατιστική ισχύ.
