Χιλιάδες δηλητηριάσεις από αγγούρια: Το λάθος που κάνουμε στην κουζίνα και αυξάνουμε τον κίνδυνο – Ευρήματα δύο επιστημονικών μελετών

Δύο επιστημονικές μελέτες υπογραμμίζουν τους κινδύνους από παθογόνα βακτήρια όπως η σαλμονέλα και η λιστέρια σε αγγούρια

Το αγγούρι έχει πρωταγωνιστικό ρόλο στην ελληνική διατροφή, αποτελώντας το αναπόσπαστο συστατικό της χωριάτικης σαλάτας και του παραδοσιακού τζατζικιού, αλλά τρώγεται ευρέως και σκέτο. Ιδιαίτερα τους καλοκαιρινούς μήνες, η δροσιά και η υψηλή περιεκτικότητά του σε νερό το καθιστούν μία από τις πιο δημοφιλείς επιλογές των καταναλωτών στην Ελλάδα.

Ωστόσο, η εικόνα της απόλυτης «αγνότητας» του λαχανικού, κλονίζεται από μια σειρά πρόσφατων επιδημιών τροφικών δηλητηριάσεων που έχουν προκαλέσει παγκόσμιο συναγερμό. Από το 2024 έως και τα μέσα του 2025, καταγράφηκαν εκατοντάδες τεκμηριωμένες τροφικές δηλητηριάσεις σαλμονέλωσης που συνδέθηκαν άμεσα με την κατανάλωση μολυσμένων αγγουριών, οδηγώντας σε δεκάδες νοσηλείες και χιλιάδες πιθανά κρούσματα. Συνεπώς η δημοτικότητά του συνοδεύεται από την ανάγκη για σωστή διαχείριση. Δύο σημαντικές επιστημονικές μελέτες αποκαλύπτουν πώς παθογόνα βακτήρια, όπως η σαλμονέλα και η λιστέρια, καταφέρνουν να επιβιώνουν και να αναπτύσσονται στο αγαπημένο μας λαχανικό.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα – ΕΦΕΤ: Κατάσχεση 4,4 τόνων γαλακτοκομικών προϊόντων

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Διαδικτυακό Media Training για τη διαχείριση κρίσεων σε επιχειρήσεις: Στρατηγική μηνύματος και φήμης – Συνεργασία TÜV NORD και Cibum με εισηγήτρια την Ελένη Τσαγκά

Η σαλμονέλα και η λιστέρια είναι επικίνδυνα παθογόνα βακτήρια που μεταδίδονται κυρίως μέσω μολυσμένων τροφίμων και μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές τροφικές δηλητηριάσεις, με συμπτώματα που ξεκινούν από έντονες γαστρεντερίτιδες (διάρροια, πυρετό, στομαχικό πόνο) και φτάνουν σε σοβαρότερες επιπλοκές, ιδιαίτερα για ευπαθείς ομάδες όπως οι ηλικιωμένοι, τα παιδιά και οι έγκυες γυναίκες.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται 5.456 μπουκάλια γάλακτος διαφόρων τύπων (χαμηλών λιπαρών και σοκολατούχων)

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μαζική ανάκληση ψωμί για τοστ – Συναγερμός στους μεγαλύτερους “παίκτες” σουπερμάρκετ (φωτο)

Η πρώτη και βασική μελέτη, η οποία δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Food Protection, υλοποιήθηκε από ερευνητικές ομάδες του Πανεπιστημίου Virginia Tech και του Πανεπιστημίου της Φλόριντα. Οι επιστήμονες σχεδίασαν πειράματα για να προσομοιώσουν τις πραγματικές συνθήκες συντήρησης των αγγουριών. Στα εργαστήρια, οι ερευνητές εμβολίασαν ολόκληρα αγγούρια αλλά και αγγούρια κομμένα σε φέτες με ειδικά κοκτέιλ πέντε στελεχών σαλμονέλας και λιστέριας. Στη συνέχεια, τα αποθήκευσαν σε τρεις διαφορετικές θερμοκρασίες: στους 23°C (θερμοκρασία δωματίου), στους 4°C (συντήρηση ψυγείου) και στους -18°C (κατάψυξη). Τα αποτελέσματα ήταν αποκαλυπτικά. Σε θερμοκρασία δωματίου, η σαλμονέλα και η λιστέρια παρουσίασαν εκρηκτική αύξηση. Μέσα σε μόλις 24 ώρες, οι πληθυσμοί τους πολλαπλασιάστηκαν κατά χιλιάδες φορές. Ακόμα πιο ανησυχητικό ήταν το εύρημα ότι η σαλμονέλα άρχισε να αυξάνεται σημαντικά μόλις 5 ώρες μετά την έκθεσή της εκτός ψυγείου.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πώς διαλέγουν οι διαιτολόγοι τη σοκολάτα τους; Μάθετε τον “άγνωστο κανόνα”

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ευρωπαϊκή κινητοποίηση για πίτες και άμεση ανάκληση – Το πλήγμα στη φήμη της εταιρείας

Στο περιβάλλον του ψυγείου, τα δύο βακτήρια συμπεριφέρθηκαν διαφορετικά. Η σαλμονέλα σταδιακά μειώθηκε, αν και δεν εξαφανίστηκε εντελώς. Αντίθετα, η λιστέρια έδειξε την τρομερή της ανθεκτικότητα: παρόλο που η ψύξη επιβράδυνε την ανάπτυξή της, μετά την τρίτη ημέρα άρχισε να αυξάνεται ξανά, φτάνοντας σε επικίνδυνα επίπεδα στο τέλος της δεύτερης εβδομάδας. Στην κατάψυξη, τα βακτήρια «κοιμήθηκαν» αλλά δεν πέθαναν, επιβιώνοντας για περισσότερες από 120 ημέρες.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Χώρα της ΕΕ προετοιμάζεται για σενάριο πολέμου, με επενδύσεις εκατομμυρίων σε τρόφιμα και νερό

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | LIDL Fr: Επείγουσα ανάκληση μπισκότων από 255 καταστήματα (φωτο)

Η δεύτερη μελέτη εστίασε στη μικροβιολογική ποιότητα και τον χρόνο ζωής των αγγουριών όταν αυτά τεμαχίζονται. Τα πειράματα έδειξαν ότι η διαδικασία της κοπής καταστρέφει τα φυτικά κύτταρα, απελευθερώνοντας υγρά που είναι πλούσια σε θρεπτικά συστατικά. Αυτά τα υγρά γίνονται η τέλεια «τροφή» για τα βακτήρια, επιτρέποντάς τους να αναπτυχθούν πολύ πιο γρήγορα από ό,τι στην άθικτη φλούδα του αγγουριού.  Οι παρατηρήσεις που έγιναν σε αυτή την εργασία συνιστούν τη διατήρηση των φρεσκοκομμένων αγγουριών σε θερμοκρασίες κάτω των 5 °C για την εγγύηση της ασφάλειας του προϊόντος. Επιπλέον, η μελέτη παρατήρησε ότι η υγρασία που συσσωρεύεται στις συσκευασίες των κομμένων λαχανικών επιταχύνει τη φθορά. Τα κομμένα αγγούρια έχαναν την ασφάλεια και την ποιότητά τους πολύ ταχύτερα από τα ολόκληρα, ειδικά όταν η θερμοκρασία συντήρησης δεν ήταν σταθερά χαμηλή.

Χρηστικές Συμβουλές για τον Καταναλωτή

Με βάση τα πειραματικά δεδομένα των δύο μελετών, οι καταναλωτές μπορούν να υιοθετήσουν απλές αλλά κρίσιμες πρακτικές:

1. Η παραμονή των αγγουριών εκτός ψυγείου, ειδικά τους καλοκαιρινούς μήνες, πρέπει να αποφεύγεται. Ακόμα και λίγες ώρες στον πάγκο της κουζίνας αρκούν για να πολλαπλασιαστούν τα παθογόνα.
2. Το πλύσιμο πρέπει να γίνεται με άφθονο τρεχούμενο νερό αμέσως πριν την κατανάλωση. Αν πλύνετε τα αγγούρια και τα βάλετε υγρά στο ψυγείο, η υγρασία θα βοηθήσει την ανάπτυξη μικροοργανισμών.
3. Μην κόβετε το αγγούρι πολύ ώρα πριν το σερβίρετε. Η κοπή «ανοίγει την πόρτα» στα βακτήρια. Αν περισσέψει σαλάτα, πρέπει να μπαίνει αμέσως στο ψυγείο, αλλά να καταναλώνεται σύντομα, καθώς η λιστέρια συνεχίζει να αναπτύσσεται ακόμα και στην ψύξη.
4. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στα έτοιμα κομμένα αγγούρια που πωλούνται σε συσκευασίες. Πρέπει να διατηρούνται πάντα υπό ψύξη και να καταναλώνονται πολύ πριν την ημερομηνία λήξης τους.

Η επιστήμη επιβεβαιώνει ότι η πρόληψη ξεκινά από τον σωστό χειρισμό στο σπίτι, διασφαλίζοντας ότι η αγαπημένη μας συνήθεια παραμένει πηγή υγείας και δροσιάς.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η νέα επιφάνεια κοπής που δεν λεκιάζει, δεν συγκρατεί βακτήρια και δεν χαλάει, κερδίζει έδαφος έναντι ξύλου και πλαστικού

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πάνω από 700 τροφικές δηλητηριάσεις, από δεκαπλάσια ποσότητα πρόσθετου (προπιονικό ασβέστιο) σε προϊόντα αρτοποιίας

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | RASFF: Καταγγελία καταναλωτή για νεκρά ποντίκια σε φασολάκια – “δυνητικά σοβαρός” ο κίνδυνος

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το γάλα που θωρακίζει την υγεία χωρίς τεχνητές προσθήκες – Με τη “σφραγίδα” ΕΚΠΑ και Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακλήθηκαν πάνω από 700.000 οικιακές συσκευές λόγω εγκαυμάτων σε χέρια, πόδια, πρόσωπο και άκρα – Πωλήθηκαν και στην Ελλάδα

Πηγές:

• https://www.mdpi.com/2311-7524/10/7/667?
• https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0362028X22099914