Το νέο περιστατικό με επικίνδυνο συμπλήρωμα διατροφής προστίθεται στην πληθώρα διεθνών ερευνών και ανακλήσεων προϊόντων, με υπερβολικές συγκεντρώσεις βιταμινών, αδήλωτες ουσίες και σοβαρούς κινδύνους για την υγεία
Η υπόθεση του συμπληρώματος ROYAL MAX POWER ULTRA από τον Καναδά, στο οποίο εντοπίστηκε περιεκτικότητα βιταμίνης Β12 στο 4.204% της δηλωμένης τιμής, επαναφέρει στο προσκήνιο ένα πρόβλημα που καταγράφεται όλο και συχνότερα διεθνώς: την ανεπαρκή εποπτεία της αγοράς συμπληρωμάτων διατροφής, τις ακραίες αποκλίσεις στη σύσταση προϊόντων και τους κινδύνους από την ανεξέλεγκτη λήψη υψηλών δόσεων βιταμινών και μετάλλων. Σύμφωνα με την επίσημη καταγραφή των νοτιοκορεατικών αρχών, το προϊόν περιείχε 504,5 μικρογραμμάρια βιταμίνης Β12 ανά ημερήσια δόση 2.600 mg, επίπεδο που υπερέβαινε κατά δεκάδες φορές το αποδεκτό εύρος ανοχής της επισήμανσης. Το περιστατικό καταγράφηκε στις 15 Μαΐου 2026 από τις αρχές της Σεούλ και αφορά προϊόν που είχε παραχθεί στις 27 Μαρτίου 2026 με διάρκεια ζωής έως το 2029.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανάκληση ελληνικού προϊόντος στις ΗΠΑ λόγω κινδύνου αλλαντίασης – Η λεπτομέρεια που οδήγησε σε υγειονομικό συναγερμό (φωτογραφία)
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | IKEA: Στα δικαστήρια γιατί κράτησε τις αυξήσεις τιμών για τους πελάτες, ακόμα και αφού οι δασμοί Τραμπ κρίθηκαν παράνομοι
Αν και η βιταμίνη Β12 θεωρείται σχετικά ασφαλής επειδή είναι υδατοδιαλυτή, οι υπερβολικά υψηλές δόσεις από συμπληρώματα μπορεί να προκαλέσουν ναυτία, διάρροια, πονοκέφαλο, ταχυκαρδία και δερματικές αντιδράσεις, ενώ ορισμένες μελέτες έχουν συνδέσει πολύ υψηλά επίπεδα Β12 στο αίμα με αυξημένη θνησιμότητα, ηπατική νόσο, αιματολογικές διαταραχές και ορισμένες μορφές καρκίνου, χωρίς όμως να έχει αποδειχθεί ότι η ίδια η βιταμίνη αποτελεί την άμεση αιτία αυτών των προβλημάτων. Παράλληλα, ακραίες αποκλίσεις όπως η περιεκτικότητα 4204% που εντοπίστηκε στο ROYAL MAX POWER ULTRA θεωρούνται ένδειξη σοβαρής αστοχίας ποιοτικού ελέγχου και εγείρουν ευρύτερα ερωτήματα για την ασφάλεια και την αξιοπιστία της παραγωγικής διαδικασίας.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τι θα πάθω εάν φάω κατά λάθος το τσόφλι από βραστό αυγό;
Τα τελευταία χρόνια, οι ευρωπαϊκές και διεθνείς αρχές τροφίμων καταγράφουν συνεχώς αυξανόμενο αριθμό ανακλήσεων, προειδοποιήσεων και περιστατικών νοθείας που αφορούν συμπληρώματα διατροφής. Οι αποκλίσεις δεν περιορίζονται σε ήπιες υπερβάσεις αλλά συχνά περιλαμβάνουν υπερδοσολογίες πολλαπλάσιες των ανώτατων ασφαλών ορίων, παρουσία μη δηλωμένων φαρμακευτικών ουσιών, βαρέων μετάλλων, απαγορευμένων διεγερτικών ή ουσιών που ενδέχεται να προκαλέσουν σοβαρή οργανική βλάβη.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τα συμπληρώματα διατροφής ρυθμίζονται κυρίως από την Οδηγία 2002/46/ΕΚ, η οποία καθορίζει κανόνες για τις βιταμίνες, τα μέταλλα και την επισήμανση των προϊόντων. Ωστόσο, σε αντίθεση με τα φάρμακα, τα συμπληρώματα δεν υποβάλλονται σε υποχρεωτική προέγκριση αποτελεσματικότητας πριν κυκλοφορήσουν στην αγορά. Σε πολλές περιπτώσεις αρκεί η δήλωση συμμόρφωσης του παραγωγού, ενώ οι έλεγχοι πραγματοποιούνται μεταγενέστερα και δειγματοληπτικά. Αυτό δημιουργεί σημαντικά κενά εποπτείας, ιδιαίτερα στις διασυνοριακές διαδικτυακές πωλήσεις και στις εισαγωγές από τρίτες χώρες.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μέσω του συστήματος iRASFF, μόνο τον Δεκέμβριο του 2025 κατέγραψε συνολικά 87 υποψίες απάτης που αφορούσαν διαιτητικά τρόφιμα, συμπληρώματα διατροφής και εμπλουτισμένα προϊόντα, αριθμό μεγαλύτερο από κάθε άλλη κατηγορία τροφίμων. Οι παραβάσεις περιλάμβαναν μη εγκεκριμένα συστατικά, παραπλανητικούς ισχυρισμούς, χαμηλότερη ή υψηλότερη περιεκτικότητα δραστικών ουσιών από τη δηλωμένη και παρουσία απαγορευμένων ουσιών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πώς θα φτιάξετε τα πιο νόστιμα μπισκότα λεμονιού με τις λεμονόκουπες που συνήθως πετάτε
Παράλληλα, κρατικές αρχές σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες έχουν αρχίσει να εφαρμόζουν αυστηρότερα μέτρα ελέγχου. Η Κρατική Επιθεώρηση Γεωργίας και Τροφίμων της Τσεχίας δημιούργησε μητρώο αποκλεισμένων ιστοσελίδων που πωλούν επικίνδυνα ή παράνομα συμπληρώματα. Οι πάροχοι διαδικτύου στην Τσεχία υποχρεώνονται να διακόπτουν την πρόσβαση στις συγκεκριμένες ιστοσελίδες εντός δεκαπέντε ημερών από την καταχώρισή τους. Στη λίστα περιλαμβάνονται ιστότοποι που διέθεταν σκευάσματα χλωριώδους νατρίου, μη εγκεκριμένα προϊόντα «αποτοξίνωσης» και συμπληρώματα με απαγορευμένες ουσίες.
Η υπερβολική πρόσληψη βιταμινών όπως στην περίπτωση του συμπληρώματος από τον Καναδά, αποτελεί έναν από τους σοβαρότερους κινδύνους της αγοράς συμπληρωμάτων. Οι λιποδιαλυτές βιταμίνες, όπως η A, D, E και K, αποθηκεύονται στον οργανισμό και μπορούν να συσσωρευτούν σε τοξικά επίπεδα. Η βιταμίνη D βρίσκεται στο επίκεντρο πολλών πρόσφατων ανακλήσεων στην Ευρώπη. Προϊόντα που περιείχαν 100 ή 125 μικρογραμμάρια ανά ημερήσια δόση ανακλήθηκαν στη Νορβηγία επειδή υπερέβαιναν σημαντικά τα εθνικά όρια ασφαλείας. Οι αρχές προειδοποίησαν ότι η μακροχρόνια λήψη υψηλών δόσεων μπορεί να προκαλέσει υπερασβεστιαιμία, νεφρική βλάβη, αρρυθμίες, μυϊκή αδυναμία και διαταραχές των οστών. Σε άλλη υπόθεση, η εταιρεία Rawfoodshop ανακάλεσε προϊόντα με υπερβολικές ποσότητες βιταμίνης D3, ψευδαργύρου και σιδήρου, ενώ εργαστηριακοί έλεγχοι αποκάλυψαν ότι μέρος των σκευασμάτων ψευδαργύρου στην ευρωπαϊκή αγορά περιείχε έως και 252% της αναγραφόμενης ποσότητας.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά και η προστασία των whistleblowers. Σε πρόσφατη υπόθεση στη Νορβηγία, αποκαλύψεις εσωτερικών πληροφοριοδοτών συνέβαλαν στον εντοπισμό επικίνδυνων συμπληρωμάτων βιταμίνης D που διακινούνταν σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Η Proteinbolaget NUF ανακοίνωσε την ανάκληση σειράς συμπληρωμάτων διατροφής με εξαιρετικά υψηλή περιεκτικότητα σε βιταμίνη D, έπειτα από τον εντοπισμό προϊόντων που υπερέβαιναν το νορβηγικό όριο των 80 μικρογραμμαρίων ανά ημερήσια δόση. Τα σκευάσματα περιείχαν 100 ή 125 μικρογραμμάρια βιταμίνης D (4000 ή 5000 IU) και είχαν διατεθεί μέσω της πλατφόρμας proteincompany.no, αλλά και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, σύμφωνα με τα στοιχεία που προέκυψαν από το σύστημα RASFF. Τα προϊόντα ανήκουν στα εμπορικά σήματα GAAM, Fairing, Elexir, BetterYou, SSN, Upgrit, Holistic και NOW Foods και η ανάκληση καλύπτει όλα τα lot και batch.
Οι επιπτώσεις στην υγεία εξαρτώνται από τη βιταμίνη ή το μέταλλο, τη διάρκεια έκθεσης, την ηλικία και τις υποκείμενες παθήσεις. Η υπερβολική βιταμίνη A μπορεί να προκαλέσει ηπατοτοξικότητα, βλάβες στο κεντρικό νευρικό σύστημα, οστικές διαταραχές και τερατογένεση στην εγκυμοσύνη. Η υπερδοσολογία βιταμίνης B6 έχει συνδεθεί με μόνιμη περιφερική νευροπάθεια. Η υπερβολική λήψη ψευδαργύρου μπορεί να οδηγήσει σε ναυτία, εμέτους, αναιμία και έλλειψη χαλκού. Ο αυξημένος σίδηρος μπορεί να προκαλέσει ηπατική βλάβη, οξειδωτικό στρες και σοβαρές επιπλοκές σε άτομα με αιμοχρωμάτωση ή άλλες μεταβολικές διαταραχές.
Η βρετανική έρευνα της Which? αποκάλυψε προϊόντα με βιταμίνη D σε δόσεις έως και δώδεκα φορές πάνω από τα ανώτατα όρια ασφαλείας και συμπληρώματα βιταμίνης A με πενταπλάσια συγκέντρωση από το συνιστώμενο μέγιστο όριο. Προϊόντα πωλούνταν μέσω Amazon, eBay, Etsy, TikTok Shop και AliExpress, πλατφόρμες προσβάσιμες και στην Ελλάδα. Πέρα από τις υπερδοσολογίες, ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η παρουσία βαρέων μετάλλων και μη δηλωμένων ουσιών. Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Frontiers in Gastroenterology κατέγραψε περιστατικά σοβαρής ηπατικής ανεπάρκειας σε ασθενείς που λάμβαναν φυτικά και «φυσικά» συμπληρώματα. Σε σημαντικό ποσοστό προϊόντων εντοπίστηκαν υδράργυρος, κάδμιο, αρσενικό και μόλυβδος σε επίπεδα άνω των ορίων του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, ενώ σχεδόν τα μισά προϊόντα περιείχαν μη δηλωμένες φαρμακευτικές ουσίες.
Αντίστοιχα ευρήματα προέκυψαν και από γαλλικούς εργαστηριακούς ελέγχους σε 35 συμπληρώματα διατροφής. Οι αναλύσεις εντόπισαν φυτοφάρμακα, νεονικοτινοειδή, μυκοτοξίνες και υψηλά επίπεδα αρσενικού σε προϊόντα που κυκλοφορούσαν σε φαρμακεία και μεγάλες αλυσίδες λιανικής. Η έρευνα αποκάλυψε επίσης σοβαρά προβλήματα επισήμανσης, παραπλανητικούς ισχυρισμούς και ανεπαρκείς προειδοποιήσεις για ομάδες υψηλού κινδύνου. Η εκρηκτική ανάπτυξη των ηλεκτρονικών πωλήσεων έχει επιδεινώσει το πρόβλημα. Συμπληρώματα που δεν πληρούν τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές μπορούν να εισαχθούν εύκολα από αγορές εκτός ΕΕ, όπου ισχύουν διαφορετικά όρια ή χαλαρότεροι έλεγχοι. Οι καταναλωτές συχνά αγοράζουν προϊόντα μέσω διεθνών πλατφορμών χωρίς να γνωρίζουν την πραγματική χώρα παραγωγής, τον υπεύθυνο εισαγωγέα ή την εγκυρότητα των πιστοποιητικών ανάλυσης.
Για τις επιχειρήσεις του κλάδου, τα περιστατικά αυτά έχουν σοβαρές νομικές και οικονομικές συνέπειες. Οι ανακλήσεις προϊόντων οδηγούν σε καταστροφή παρτίδων, αποζημιώσεις, απώλεια εμπορικής αξιοπιστίας, διοικητικά πρόστιμα και πιθανή ποινική ευθύνη. Οι εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην παραγωγή ή διανομή συμπληρωμάτων υποχρεούνται να εφαρμόζουν συστήματα HACCP, διαδικασίες ιχνηλασιμότητας, ελέγχους καθαρότητας πρώτων υλών και τακτικές αναλύσεις περιεκτικότητας δραστικών ουσιών. Η χρήση πιστοποιημένων εργαστηρίων, η επαλήθευση προμηθευτών και οι έλεγχοι σταθερότητας αποτελούν βασικές απαιτήσεις για τον περιορισμό αποκλίσεων και επιμολύνσεων.
Για τους καταναλωτές, ο βασικός κίνδυνος είναι ότι τα συμπληρώματα αντιμετωπίζονται συχνά ως προϊόντα χαμηλού ρίσκου ή ως «φυσικές» εναλλακτικές χωρίς παρενέργειες. Στην πράξη, πολλές βιταμίνες και μέταλλα διαθέτουν στενό περιθώριο ασφαλείας, ιδιαίτερα όταν λαμβάνονται καθημερινά ή συνδυάζονται με άλλα σκευάσματα. Η ταυτόχρονη λήψη πολλών προϊόντων μπορεί να οδηγήσει σε αθροιστική υπερδοσολογία χωρίς ο χρήστης να το αντιληφθεί. Οι ομάδες υψηλού κινδύνου περιλαμβάνουν παιδιά, εγκύους, ηλικιωμένους, ασθενείς με νεφρική ή ηπατική νόσο, άτομα που λαμβάνουν αντιπηκτικά, αντιδιαβητικά ή ανοσοκατασταλτικά φάρμακα, καθώς και όσους χρησιμοποιούν ταυτόχρονα φυτικά προϊόντα και συνταγογραφούμενες θεραπείες. Ορισμένα συμπληρώματα μπορούν να επηρεάσουν τον μεταβολισμό φαρμάκων, να ενισχύσουν ή να μειώσουν τη δράση τους και να προκαλέσουν σοβαρές αλληλεπιδράσεις.
Η ασφαλέστερη πρακτική για τους καταναλωτές περιλαμβάνει αγορά μόνο από αδειοδοτημένα κανάλια διανομής, αποφυγή προϊόντων με υπερβολικούς ισχυρισμούς, έλεγχο της επισήμανσης, επιβεβαίωση της χώρας παραγωγής και αποφυγή υψηλών δόσεων χωρίς εργαστηριακό έλεγχο ή ιατρική σύσταση. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε προϊόντα που πωλούνται αποκλειστικά μέσω social media, marketplaces ή ιστοσελίδων χωρίς σαφή στοιχεία υπεύθυνου κυκλοφορίας. Η συνεχής αύξηση των περιστατικών μη συμμόρφωσης, νοθείας και υπερδοσολογίας δείχνει ότι η αγορά συμπληρωμάτων διατροφής έχει μετατραπεί σε έναν από τους πιο δύσκολα ελεγχόμενους τομείς της βιομηχανίας τροφίμων και ευεξίας, με άμεσες συνέπειες για τη δημόσια υγεία, τη νομοθετική εποπτεία και την ασφάλεια των καταναλωτών.
