Ανασκόπηση σε Eurosurveillance διαπιστώνει ότι το T. gondii παραμένει σοβαρή απειλή δημόσιας υγείας στην Ευρώπη και αποκαλύπτει τα τρόφιμα που είναι πιο πιθανό να είναι μολυσμένα και μπορεί να προκαλέσουν σοβαρά σύνδρομα
Το Toxoplasma gondii είναι ένα πρωτόζωο παράσιτο με παγκόσμια παρουσία και ικανότητα να μολύνει όλους σχεδόν τους θερμόαιμους ξενιστές, συμπεριλαμβανομένων των ανθρώπων. Οι γάτες λειτουργούν ως τελικοί ξενιστές, καθώς μέσω των κοπράνων τους αποβάλλουν ωοκύστεις που μπορούν να παραμείνουν στο περιβάλλον για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Η λοίμωξη στους ανθρώπους προκύπτει και από την κατανάλωση μολυσμένων τροφίμων. Έκθεση της EFSA διαπίστωσε ότι η μετάδοση μέσω των τροφίμων ευθύνεται για το 40-60% των μολύνσεων από T. gondii.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | 107 τροφικές δηλητηριάσεις και 24 παιδιά σε αιμοκάθαρση από μολυσμένο τρόφιμο – Σαφάρι των Αρχών να βρουν την αιτία
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ευρωπαϊκή ειδοποίηση για σοβαρό κίνδυνο από σοκολατένιο σνακ – Επεκτάθηκε η ανάκληση σε όλες τις σειρές και ημερομηνίες
Σε σοβαρές περιπτώσεις, ιδιαίτερα σε ανοσοκατεσταλμένα άτομα ή μέσω συγγενούς λοίμωξης, το παράσιτο μπορεί να προκαλέσει βαριές νευρολογικές και συστηματικές επιπλοκές. Οι επίκτητες λοιμώξεις από T. gondii είναι συχνά ασυμπτωματικές, ωστόσο μπορεί να οδηγήσουν σε οφθαλμική τοξοπλάσμωση ή, σπανιότερα, σε σοβαρά σύνδρομα όπως εγκεφαλίτιδα, μυοκαρδίτιδα και πνευμονίτιδα. Και κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, ο κίνδυνος μόλυνσης του εμβρύου αυξάνεται με το στάδιο της κύησης, αυξάνοντας όσο προχωρά η κύηση. Οι νεογνικές εκδηλώσεις περιλαμβάνουν υδροκέφαλο, μικροκεφαλία, ενδοκρανιακές ασβεστώσεις, χοριοαμφιβληστροειδίτιδα, καταρράκτη, σπασμούς, νυσταγμό, ίκτερο, πετέχειες, αναιμία, διόγκωση ήπατος και σπλήνας, προωρότητα και σοβαρό ενδομήτριο περιορισμό της ανάπτυξης
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αυγά: Δεν έφθαναν τα βακτήρια και τα PHAS ήρθαν και οι… διοξίνες – Νέα ανάκληση για την προστασία των καταναλωτών
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πόσο ασφαλή είναι τα μαγνητάκια στην πόρτα του ψυγείου;
Πρόσφατη ευρωπαϊκή ανασκόπηση, που δημοσιεύτηκε στο Eurosurveillance, συγκέντρωσε δεδομένα από 69 μελέτες της περιόδου 2000–2021 και ανέλυσε τον οροεπιπολασμό του T. gondii. Τα αποτελέσματα έδειξαν έντονες γεωγραφικές διαφορές: οι υψηλότερες τιμές καταγράφηκαν στην Ανατολική και Δυτική Ευρώπη (45–50%), ακολουθούμενες από τη Νοτιοανατολική (45%) και τη Νοτιοδυτική Ευρώπη (38%). Αντίθετα, η Βόρεια Ευρώπη και το Ηνωμένο Βασίλειο παρουσίασαν πολύ χαμηλότερα ποσοστά (18%). Αυτά τα δεδομένα συνδέονται με πολιτισμικές πρακτικές κατανάλωσης κρέατος και τοπικές συνθήκες υγιεινής.
Η ηλικιακή κατανομή δείχνει ότι η μόλυνση αυξάνεται με την πάροδο του χρόνου. Στην Ανατολική Ευρώπη, έως και 68% των ατόμων άνω των 50 ετών είναι οροθετικοί, ενώ στο Ηνωμένο Βασίλειο μόνο 4% των νέων κάτω των 25 ετών έχει εκτεθεί. Το μοντέλο εκτίμησε ότι το μισό του πληθυσμού της Ανατολικής και Δυτικής Ευρώπης μολύνεται πριν από τα 50 έτη, ενώ στη Βόρεια Ευρώπη αυτό το όριο θεωρητικά δεν επιτυγχάνεται ποτέ. Οι εκτιμήσεις αυτές αναδεικνύουν τον καθοριστικό ρόλο των τοπικών συνηθειών στην επιδημιολογία της τοξοπλάσμωσης.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πρόστιμο πάνω από 3.400 € σε γνωστό εστιατόριο στο Μικρολίμανο
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Δύο μελέτες αποκαλύπτουν το μυστικό όσων ζουν μέχρι τα 100
Σύμφωνα με τη μελέτη η λοίμωξη στους ανθρώπους προκύπτει είτε από την κατανάλωση ωμού ή ανεπαρκώς μαγειρεμένου κρέατος μολυσμένων ζώων είτε από την κατάποση ωοκύστεων σε μολυσμένα λαχανικά, φρούτα. Ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα δεδομένα που αφορούν τις πηγές μόλυνσης. Στην Ολλανδία, το φιλέτο américain (άλειμμα ωμού βοδινού) θεωρείται σημαντικός φορέας μετάδοσης, ενώ στη Γερμανία η κατανάλωση Mett (ωμός χοιρινός κιμάς) έχει συσχετιστεί με υψηλότερο επιπολασμό στην Ανατολική χώρα. Παράλληλα, η μόλυνση μέσω λαχανικών και φρούτων είναι όλο και πιο σημαντική, καθώς η παρουσία ωοκύστεων στο περιβάλλον αυξάνει τον κίνδυνο έκθεσης μέσω της τροφικής αλυσίδας.
Μία δεύτερη μελέτη στο Eurosurveillance εστίασε στις έτοιμες προς κατανάλωση σαλάτες (RTE) στο λιανικό εμπόριο της Ευρώπης. Από 3.293 δείγματα σε 10 χώρες, οι ερευνητές εντόπισαν DNA του T. gondii στο 4,1% των σαλατών, με τα περισσότερα θετικά ευρήματα να προέρχονται από δείγματα που συλλέχθηκαν τον χειμώνα. Τα υψηλότερα ποσοστά καταγράφηκαν σε σαλάτες με προέλευση από Δυτική Ευρώπη, ενώ το 28,5% των δειγμάτων δεν έφερε πληροφορίες προέλευσης, αποδεικνύοντας τα προβλήματα στην ιχνηλασιμότητα. Αυτό είναι κρίσιμο, καθώς οι σαλάτες RTE καταναλώνονται ωμές χωρίς περαιτέρω επεξεργασία.
Η έλλειψη επαρκούς επισήμανσης αποτέλεσε βασικό ζήτημα της μελέτης, καθώς μόνο λίγες χώρες παρείχαν πληροφορίες για την εγκατάσταση συσκευασίας. Η κατάσταση αυτή αναμένεται να βελτιωθεί με την εφαρμογή του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2023/2429 από 1η Ιανουαρίου 2025, ο οποίος επιβάλλει πιο λεπτομερή αναγραφή στοιχείων προέλευσης στις συσκευασίες σαλάτας. Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι η κατανάλωση τέτοιων σαλατών μπορεί να αποτελέσει σημαντική οδό μόλυνσης και προτείνουν πρόσθετο πλύσιμο πριν την κατανάλωση, ιδίως για ομάδες υψηλού κινδύνου όπως οι έγκυες γυναίκες.
Συμπερασματικά, οι δύο μελέτες υπογραμμίζουν ότι το T. gondii παραμένει σοβαρή απειλή δημόσιας υγείας στην Ευρώπη, με διατροφικές και περιβαλλοντικές πηγές μετάδοσης. Ενώ η λοίμωξη είναι δια βίου, οι γεωγραφικές διαφορές στον οροεπιπολασμό αποκαλύπτουν διαφορετικά πρότυπα έκθεσης. Η ανίχνευση T. gondii σε τρόφιμα σύμφωνα με τους ερευνητές ενισχύει την ανάγκη για αυστηρότερα μέτρα πρόληψης, καλύτερη ιχνηλασιμότητα και στοχευμένη ενημέρωση των καταναλωτών.
