Πόσο συχνά έχει επισκευαστεί ένα μεταχειρισμένο smartphone πριν φτάσει στα χέρια μας; Από πού προέρχεται το βαμβάκι μιας μπλούζας που αγοράζουμε; Θα υπάρχουν ανταλλακτικά για το πλυντήριο όταν παρουσιάσει βλάβη μετά από λίγα χρόνια χρήσης; Σύντομα οι απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα θα βρίσκονται σε ένα απλό QR code. Η Ευρωπαϊκή Ένωση εισάγει το Ψηφιακό Διαβατήριο Προϊόντων (Digital Product Passport), ένα νέο σύστημα που θα συνοδεύει σταδιακά τα προϊόντα που κυκλοφορούν στην ευρωπαϊκή αγορά και θα παρέχει στους καταναλωτές αναλυτικές πληροφορίες για την «ταυτότητα» κάθε αντικειμένου.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται πάνω από 11,5 τόνοι καφέ λόγω κινδύνου παρουσίας θανατηφόρας τοξίνης – Διανεμήθηκε σε επιχειρήσεις εστίασης
Το μέτρο προβλέπεται από τον Κανονισμό της ΕΕ για τον οικολογικό σχεδιασμό βιώσιμων προϊόντων (Ecodesign for Sustainable Products Regulation – ESPR), ο οποίος θέτει νέους κανόνες για τη βιωσιμότητα, την κυκλική οικονομία και τη διαφάνεια στην παραγωγή. Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, κάθε προϊόν που θα εντάσσεται στις κατηγορίες που καλύπτει ο κανονισμός θα διαθέτει έναν μοναδικό ψηφιακό αναγνωριστικό κωδικό. Μέσω αυτού του κωδικού, ο καταναλωτής θα μπορεί, με τη χρήση ενός κινητού τηλεφώνου, να έχει πρόσβαση σε πληροφορίες που μέχρι σήμερα παρέμεναν διαθέσιμες μόνο στις βάσεις δεδομένων των κατασκευαστών ή σε δυσνόητα τελωνειακά έγγραφα.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη ενεργοποιήσει κεντρικό μητρώο, στο οποίο θα καταγράφονται τα ψηφιακά διαβατήρια προϊόντων που εκδίδονται στα κράτη-μέλη.
Το νέο σύστημα δεν θα εφαρμοστεί ταυτόχρονα σε όλους τους κλάδους, αλλά θα ακολουθήσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα. Μέχρι το τέλος του 2026 αναμένεται να αφορά τον σίδηρο, τον χάλυβα και τις βιομηχανικές μπαταρίες. Το 2027 θα επεκταθεί στα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα, το αλουμίνιο και τα ελαστικά. Το 2028 θα προστεθούν τα έπιπλα, το 2029 τα στρώματα, ενώ από το 2030 η υποχρέωση θα επεκταθεί σε προϊόντα ευρείας κατανάλωσης, όπως τα παιχνίδια, τα smartphones και τα tablets.
Με το σκανάρισμα του QR code, οι καταναλωτές θα μπορούν να πληροφορούνται τη σύνθεση ενός προϊόντος, τα υλικά που χρησιμοποιήθηκαν και την προέλευσή τους. Παράλληλα, θα έχουν πρόσβαση σε στοιχεία σχετικά με το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της παραγωγής και της μεταφοράς, όπως οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα που συνδέονται με τον κύκλο ζωής του προϊόντος.
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται και στη δυνατότητα επισκευής. Το ψηφιακό διαβατήριο θα μπορεί να ενημερώνει για το πόσο εύκολα επισκευάζεται ένα προϊόν, ποια ανταλλακτικά είναι διαθέσιμα και για πόσο χρονικό διάστημα, αλλά και ποιες είναι οι σωστές διαδικασίες απόρριψης ή ανακύκλωσης όταν ολοκληρωθεί η διάρκεια ζωής του.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση θεωρεί ότι το νέο εργαλείο μπορεί να συμβάλει στη μετάβαση από το σημερινό μοντέλο «αγοράζω – χρησιμοποιώ – πετάω» σε μια πιο κυκλική οικονομία, όπου τα προϊόντα σχεδιάζονται ώστε να διαρκούν περισσότερο, να επισκευάζονται ευκολότερα και να ανακυκλώνονται αποτελεσματικότερα.
Για τους καταναλωτές, το ψηφιακό διαβατήριο αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς μεγαλύτερη διαφάνεια. Πληροφορίες που μέχρι σήμερα ήταν δύσκολο ή αδύνατο να βρεθούν θα γίνουν άμεσα προσβάσιμες, επιτρέποντας πιο ενημερωμένες επιλογές αγοράς και μεγαλύτερη πίεση προς τις επιχειρήσεις για πιο βιώσιμη παραγωγή.
Η εφαρμογή του νέου συστήματος αναμένεται να αλλάξει σταδιακά τον τρόπο με τον οποίο αξιολογούμε τα προϊόντα που αγοράζουμε, καθώς η τιμή δεν θα είναι πλέον το μοναδικό κριτήριο. Η προέλευση, η ανθεκτικότητα, η δυνατότητα επισκευής και το περιβαλλοντικό αποτύπωμα θα αποτελούν πλέον μέρος της «ταυτότητας» κάθε προϊόντος.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Λουκέτο σε μεγάλο σούπερ μάρκετ για ληγμένα προϊόντα – Η απόφαση του δικαστηρίου
- Η επιδημία που ξεσκέπασε το «τρύπιο» σύστημα ασφάλειας τροφίμων – Πώς ένα παράσιτο μόλυνε χιλιάδες ανθρώπους
- Ιός του Δυτικού Νείλου: Η Ελλάδα καταγράφει τη μεγαλύτερη αύξηση στην Ευρώπη σύμφωνα με τον ΠΟΥ – Πώς θα προστατευθείτε
- Γιατί πληρώνουμε ακόμη «χρυσάφι» τη σοκολάτα ενώ η τιμή του κακάο πέφτει;
- Ο καρκίνος καλπάζει: Σχεδόν 1 στους 5 ανθρώπους θα νοσήσει στη ζωή του – 34 εκατομμύρια νέα περιστατικά έως το 2050
- Συναγερμός για έτοιμη βρεφική τροφή – Βρέθηκαν κομμάτια πλαστικού μέσα στις συσκευασίες
