Γιατί τα βρέφη ξυπνούν συνεχώς τη νύχτα;
«Γιατί δεν κοιμάται το μωρό μου τη νύχτα;» είναι ίσως η πιο επαναλαμβανόμενη και αγωνιώδης ερώτηση που θέτουν οι νέοι γονείς, συνήθως ανάμεσα σε νυχτερινές αφυπνίσεις, θηλασμούς και λικνίσματα. Αν και πολλές φορές μοιάζει με πρόβλημα που πρέπει να διορθωθεί, η συχνή αφύπνιση των μωρών δεν είναι δυσλειτουργία. Αντιθέτως, είναι βιολογικά σχεδιασμένη συμπεριφορά.
Τα ανθρώπινα βρέφη γεννιούνται σε κατάσταση απόλυτης εξάρτησης, καθώς δεν μπορούν να ρυθμίσουν τη θερμοκρασία τους, δεν έχουν μυϊκό έλεγχο και δεν διαθέτουν αίσθηση προσανατολισμού. Χρειάζονται συνεχώς τη σωματική παρουσία του φροντιστή τους για ζεστασιά, σίτιση και αίσθηση ασφάλειας. Ο νυχτερινός ύπνος, με την έννοια της συνεχούς διάρκειας, δεν είναι ακόμη στο ρεπερτόριό τους, ούτε είναι ο στόχος της φύσης.
Ας δούμε τι μας λέει η επιστήμη (και η εξέλιξη) για τον ύπνο των νεογέννητων.
- Άνεση και ηρεμία
Σε αντίθεση με άλλα θηλαστικά, τα ανθρώπινα νεογνά δεν έχουν την ικανότητα να προσκολληθούν, να ακολουθήσουν ή να προστατευθούν μόνα τους. Αντίθετα, εξαρτώνται πλήρως από τη φυσική επαφή με τον φροντιστή για αίσθηση ασφάλειας και ηρεμία. Η αγκαλιά και η θέση πάνω στο στήθος είναι τα φυσικά σημεία όπου πολλά νεογέννητα θέλουν να κοιμούνται, ιδιαίτερα αμέσως μετά τη γέννηση.
Αν το μωρό σας κοιμάται στην αγκαλιά σας, είναι σημαντικό να κάθεστε σε όρθια ή αναπαυτική θέση με το κεφάλι του πιο ψηλά από τον κορμό του και στραμμένο στο πλάι. Το πηγούνι του δεν πρέπει να γέρνει προς το στήθος του, ώστε να παραμένουν οι αεραγωγοί ανοιχτοί. Πρέπει επίσης να το κρατάτε σταθερά, ώστε να μη γλιστρήσει, και να παραμένετε ξύπνιοι όσο κοιμάται πάνω σας. Αν αισθανθείτε ότι σας παίρνει ο ύπνος, μεταφέρετέ το σε ασφαλή, επίπεδη επιφάνεια.
- Ασφαλής κοινή χρήση του κρεβατιού
Εάν θηλάζετε, πιθανότατα το μωρό σας θα ξυπνά συχνά για να τραφεί, ακόμη και κάθε δύο ώρες. Αυτό μπορεί να γίνει ιδιαίτερα απαιτητικό, αν πρέπει να σηκώνεστε συνεχώς. Για πολλές μητέρες, ο κοινός ύπνος διευκολύνει τον θηλασμό και μειώνει την κόπωση, καθώς το μωρό μπορεί να θηλάζει ξαπλωμένο και να επιστρέφει γρήγορα στον ύπνο.
Αν επιλέξετε να μοιράζεστε το κρεβάτι σας, είναι σημαντικό να γνωρίζετε πώς να το κάνετε με ασφάλεια. Οργανισμοί όπως το Lullaby Trust, η Unicef και η La Leche League παρέχουν κατευθυντήριες γραμμές για την ασφαλή συγκοίμηση. Αν υπάρχουν παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο, όπως κάπνισμα ή πρόωρος τοκετός, τότε μια κούνια δίπλα στο κρεβάτι είναι μια ασφαλέστερη εναλλακτική.
- Κιρκάδιος ρυθμός
Τα νεογέννητα δεν έχουν ανεπτυγμένο ρυθμό ημέρας-νύχτας. Στη μήτρα ρυθμίζονται από το κιρκάδιο σύστημα της μητέρας τους. Μετά τη γέννηση, χρειάζονται αρκετούς μήνες για να αποκτήσουν ανεξάρτητο ρυθμό ύπνου.
Ο κιρκάδιος ρυθμός των βρεφών επηρεάζεται από το φως, τον θόρυβο και τις καθημερινές δραστηριότητες. Μπορείτε να υποστηρίξετε την ανάπτυξή του ξεκινώντας την ημέρα σε σταθερή ώρα, ανοίγοντας τις κουρτίνες και συμμετέχοντας σε φυσιολογικές δραστηριότητες κοντά στο μωρό. Η έκθεση στο φως της ημέρας το πρωί βοηθά ιδιαίτερα το «βιολογικό ρολόι» να συγχρονιστεί.
- Κοιμούνται για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα
Καθώς τα μωρά μεγαλώνουν, σταδιακά αρχίζουν να κοιμούνται περισσότερο κατά τη διάρκεια της νύχτας. Αυτή η φάση ονομάζεται παγίωση του ύπνου και περιλαμβάνει την αύξηση της διάρκειας ανάμεσα στα νυχτερινά ξυπνήματα για θηλασμό. Ωστόσο, ακόμη και κατά το δεύτερο εξάμηνο του πρώτου έτους, πολλά μωρά συνεχίζουν να ξυπνούν, είτε επειδή πεινούν είτε απλώς για να νιώσουν την παρουσία σας.
Έρευνα από τη Νέα Ζηλανδία έδειξε ότι ένα στα τρία μωρά δεν είχε κοιμηθεί ποτέ ολόκληρη τη νύχτα μέχρι να φτάσει τους 12 μήνες ζωής.
- Παγίωση ύπνου
Όσο ο ύπνος παγιώνεται τη νύχτα, μειώνεται αντίστοιχα κατά τη διάρκεια της ημέρας. Για να υποστηρίξετε αυτή τη μετάβαση, αποφύγετε να αφήνετε τα μωρά να κοιμούνται σε ήσυχα, σκοτεινά δωμάτια κατά τη διάρκεια της ημέρας. Αντίθετα, ενθαρρύνετε τους ημερήσιους ύπνους στο φως και στο πλαίσιο της φυσικής δραστηριότητας του σπιτιού ή σε βόλτα. Αυτό μειώνει τον κίνδυνο υπερβολικού ύπνου τη μέρα και διατηρεί τη «πίεση ύπνου» για το βράδυ, βοηθώντας στην εδραίωση νυχτερινού ύπνου.
