Η προπόνηση των μυών του πυελικού εδάφους μπορεί να συμβάλει σημαντικά τόσο στη βελτίωση της γυναικείας σεξουαλικής λειτουργίας όσο και στη μείωση των συμπτωμάτων της ακράτειας ούρων από προσπάθεια, δηλαδή η ακούσια απώλεια ούρων κατά τον βήχα, το φτέρνισμα, το γέλιο, το τρέξιμο ή την άρση βάρους, σύμφωνα με νέα προοπτική ελεγχόμενη μελέτη που πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, του Κέντρου Φυσικής Ιατρικής και Αποκατάστασης Κένταυρος στον Βόλο και της Ομάδας Νέων Ανδρολόγων του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Η έρευνα δημοσιεύθηκε το 2026 στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Medicina.
Η ακράτεια ούρων από προσπάθεια, αποτελεί τη συχνότερη μορφή ακράτειας στις γυναίκες και χαρακτηρίζεται από ακούσια απώλεια ούρων κατά τον βήχα, το φτέρνισμα, τη σωματική άσκηση ή άλλες δραστηριότητες που αυξάνουν την ενδοκοιλιακή πίεση. Η πάθηση επηρεάζει την καθημερινότητα, την κοινωνική ζωή και την ψυχολογία πολλών γυναικών, ενώ συχνά συνοδεύεται από δυσκολίες στη σεξουαλική ζωή, όπως φόβο διαρροής κατά τη διάρκεια της επαφής, μειωμένη επιθυμία, χαμηλότερη ικανοποίηση και αποφυγή της σεξουαλικής δραστηριότητας.
Οι μύες του πυελικού εδάφους διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη στήριξη των πυελικών οργάνων, στον έλεγχο της εγκράτειας και στη φυσιολογική σεξουαλική απόκριση. Η ενδυνάμωσή τους μέσω ειδικών ασκήσεων αποτελεί εδώ και χρόνια θεραπεία πρώτης επιλογής για την αντιμετώπιση της ακράτειας από προσπάθεια, ωστόσο η επίδρασή της στη γυναικεία σεξουαλική λειτουργία εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο επιστημονικής διερεύνησης.
Στη συγκεκριμένη μελέτη συμμετείχαν γυναίκες ηλικίας άνω των 18 ετών με κλινικά επιβεβαιωμένη ακράτεια από προσπάθεια, ενεργή σεξουαλική ζωή και διαγνωσμένη γυναικεία σεξουαλική δυσλειτουργία. Συνολικά αξιολογήθηκαν αρχικά 153 γυναίκες, από τις οποίες ολοκλήρωσαν το πρωτόκολλο οι 102. Οι 58 ακολούθησαν πρόγραμμα προπόνησης των μυών του πυελικού εδάφους διάρκειας 12 εβδομάδων, ενώ οι υπόλοιπες 44 αποτέλεσαν την ομάδα ελέγχου, χωρίς να λάβουν συντηρητική θεραπεία κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης.
Η προπόνηση των μυών του πυελικού εδάφους βασίζεται σε επαναλαμβανόμενες συσπάσεις των μυών που στηρίζουν την ουροδόχο κύστη, τη μήτρα και το έντερο. Η σωστή σύσπαση είναι η ίδια που πραγματοποιείται όταν μια γυναίκα προσπαθεί να σταματήσει τη ροή των ούρων ή να συγκρατήσει αέρια, χωρίς να ενεργοποιεί τους γλουτούς, τους μηρούς ή τους κοιλιακούς μύες και χωρίς να κρατά την αναπνοή της. Το πρόγραμμα ξεκινούσε με πέντε γρήγορες και δέκα παρατεταμένες συσπάσεις, με διαλείμματα δέκα δευτερολέπτων μεταξύ τους, ενώ σταδιακά αυξανόταν η ένταση μέχρι την εκτέλεση πέντε γρήγορων και είκοσι παρατεταμένων συσπάσεων δύο φορές ημερησίως.
Το πρόγραμμα περιλάμβανε τέσσερις συνεδρίες με βιοανάδραση, εξατομικευμένη εκπαίδευση από εξειδικευμένους επαγγελματίες υγείας, καθημερινές ασκήσεις στο σπίτι με προοδευτική αύξηση της έντασης και εβδομαδιαίες επισκέψεις για έλεγχο της τεχνικής και της συμμόρφωσης. Η δύναμη και η αντοχή των μυών αξιολογήθηκαν με περινεόμετρο Peritron, ενώ η σοβαρότητα της ακράτειας εκτιμήθηκε με το τεστ απορροφητικής σερβιέτας διάρκειας μίας ώρας.
Για την αξιολόγηση της σεξουαλικής λειτουργίας χρησιμοποιήθηκε το διεθνώς αναγνωρισμένο ερωτηματολόγιο Female Sexual Function Index (FSFI), το οποίο εξετάζει την επιθυμία, τη διέγερση, τη λίπανση, τον οργασμό, την ικανοποίηση και τον πόνο κατά τη σεξουαλική επαφή. Παράλληλα χρησιμοποιήθηκε η κλίμακα Female Sexual Distress Scale-Revised (FSDS-R), η οποία καταγράφει τον βαθμό ψυχολογικής επιβάρυνσης που σχετίζεται με τις σεξουαλικές δυσκολίες.
Στην έναρξη της μελέτης δεν υπήρχαν στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ των δύο ομάδων ως προς την ηλικία, τον δείκτη μάζας σώματος, το ιστορικό τοκετών, τη διάρκεια της ακράτειας, τη βαρύτητα των συμπτωμάτων, τη μυϊκή λειτουργία του πυελικού εδάφους ή τη σεξουαλική λειτουργία. Το στοιχείο αυτό επέτρεψε την αξιόπιστη σύγκριση των αποτελεσμάτων μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος.
Μετά από δώδεκα εβδομάδες καταγράφηκαν σημαντικές βελτιώσεις στις γυναίκες που ακολούθησαν το πρόγραμμα ασκήσεων. Η συνολική βαθμολογία του FSFI αυξήθηκε από 21,5 σε 26,6 μονάδες, τιμή που αντιστοιχεί σε κλινικά σημαντική βελτίωση της σεξουαλικής λειτουργίας. Παράλληλα μειώθηκε το ποσοστό των γυναικών που εμφάνιζαν κλινικά σημαντική σεξουαλική δυσφορία, από το 100% στην έναρξη της μελέτης στο 58,6% μετά την ολοκλήρωση της παρέμβασης.
Βελτίωση παρατηρήθηκε σε όλες τις επιμέρους παραμέτρους της σεξουαλικής λειτουργίας. Η σεξουαλική επιθυμία αυξήθηκε αισθητά, όπως και η διέγερση, η φυσική λίπανση, η δυνατότητα επίτευξης οργασμού, η συνολική ικανοποίηση από τη σεξουαλική ζωή και η μείωση του πόνου κατά τη διάρκεια της επαφής. Στην ομάδα ελέγχου δεν διαπιστώθηκαν αντίστοιχες μεταβολές.
Σημαντική ήταν και η επίδραση στην αντιμετώπιση της ακράτειας. Περίπου οι μισές γυναίκες που ολοκλήρωσαν το πρόγραμμα ανέφεραν πλήρη εξαφάνιση της διαρροής ούρων. Παράλληλα μειώθηκε σημαντικά η ποσότητα απώλειας ούρων που καταγράφηκε στο τεστ της απορροφητικής σερβιέτας, ενώ περιορίστηκαν και τα επεισόδια διαρροής κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής επαφής.
Οι αντικειμενικές μετρήσεις της μυϊκής λειτουργίας επιβεβαίωσαν την αποτελεσματικότητα της παρέμβασης. Η μέγιστη δύναμη σύσπασης των μυών του πυελικού εδάφους αυξήθηκε από περίπου 19 σε περισσότερα από 41 cmH₂O, ενώ η διάρκεια διατήρησης της σύσπασης υπερδιπλασιάστηκε. Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ισχυρή θετική συσχέτιση μεταξύ της αύξησης της μυϊκής δύναμης και της βελτίωσης της συνολικής βαθμολογίας του FSFI, γεγονός που υποδηλώνει ότι όσο μεγαλύτερη ήταν η ενδυνάμωση των μυών τόσο μεγαλύτερη ήταν και η βελτίωση της σεξουαλικής λειτουργίας.
Η μελέτη εξετάζει πιθανούς μηχανισμούς που μπορούν να εξηγήσουν τα ευρήματα. Η ενδυνάμωση των μυών του πυελικού εδάφους φαίνεται ότι βελτιώνει τον έλεγχο της ουροδόχου κύστης, αυξάνει τη στήριξη των πυελικών οργάνων, ενισχύει τον νευρομυϊκό συντονισμό και την αιμάτωση της γεννητικής περιοχής, ενώ παράλληλα περιορίζει τον φόβο διαρροής ούρων κατά τη σεξουαλική επαφή. Η συνδυασμένη επίδραση αυτών των παραγόντων μπορεί να επηρεάζει θετικά τόσο τη σωματική όσο και την ψυχολογική διάσταση της σεξουαλικής λειτουργίας.
Τα αποτελέσματα της μελέτης, συμφωνούν με πρόσφατες συστηματικές ανασκοπήσεις και κλινικές μελέτες που έχουν αξιολογήσει την επίδραση της προπόνησης των μυών του πυελικού εδάφους στη γυναικεία σεξουαλική υγεία. Ταυτόχρονα όμως, ότι η παρούσα έρευνα διαθέτει ορισμένους περιορισμούς, καθώς δεν ήταν τυχαιοποιημένη, η διάρκεια παρακολούθησης περιορίστηκε στις δώδεκα εβδομάδες και η αξιολόγηση της σεξουαλικής λειτουργίας βασίστηκε σε αυτοσυμπληρούμενα, αν και επιστημονικά επικυρωμένα, ερωτηματολόγια. Οι ερευνητές προτείνουν τη διεξαγωγή μεγαλύτερων τυχαιοποιημένων κλινικών μελετών με μακροχρόνια παρακολούθηση, ώστε να αξιολογηθεί η διάρκεια των παρατηρούμενων ωφελειών και η συμβολή συμπληρωματικών θεραπευτικών παρεμβάσεων.
Αναφορά: Stamos, Dimitrios, Nikolaos Sofikitis, Vaia Sapouna, Aikaterini Maria Astraka, Michail Baltogiannis, Harikleia Maria Sofikiti, Agni Pantou, Ioannis Giannakis, Minas Paschopoulos, and Athanasios Zachariou. 2026. “Effects of Pelvic Floor Muscle Training on Female Sexual Function in Women with Stress Urinary Incontinence: A Controlled Observational Study” Medicina 62, no. 7: 1412. https://doi.org/10.3390/medicina62071412
