Η χαμηλή τεστοστερόνη και η υψηλή κατανάλωση φρουκτόζης θεωρούνται ήδη, η καθεμία χωριστά, παράγοντες κινδύνου για τη στεατωτική ηπατική νόσο που σχετίζεται με μεταβολική δυσλειτουργία (MASLD). Η νόσος αυτή αφορά περίπου το 40% των ενήλικων ανδρών παγκοσμίως. Δεν ήταν όμως σαφές αν οι δύο παράγοντες αλληλεπιδρούν ή αν απλώς προστίθενται. Ερευνητές της Μεταπτυχιακής Σχολής Γεωργίας του Μητροπολιτικού Πανεπιστημίου της Οσάκα έδειξαν σε ποντίκια ότι ο συνδυασμός τους προκαλεί πολύ μεγαλύτερη συσσώρευση λίπους στο ήπαρ από κάθε παράγοντα μόνο του. Σύμφωνα με τα ευρήματα, κρίσιμο ρόλο σε αυτή τη διαδικασία παίζουν τα βακτήρια του εντέρου.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Χοιρινό ή μοσχαρίσιο κρέας; Σε ποιο εντοπίστηκε μεγαλύτερη μικροβιακή επιβάρυνση κατά την επεξεργασία
Η ομάδα χρησιμοποίησε αρσενικά ποντίκια ηλικίας οκτώ εβδομάδων. Σε μέρος των ζώων αφαιρέθηκαν οι όρχεις για να μειωθεί η τεστοστερόνη, ενώ τα υπόλοιπα υποβλήθηκαν σε εικονική επέμβαση. Κάθε ομάδα χωρίστηκε σε τρεις υποομάδες. Η πρώτη έπινε απλό νερό και η δεύτερη νερό με 10% φρουκτόζη, συγκέντρωση συγκρίσιμη με πολλά αναψυκτικά. Η τρίτη έπινε επίσης νερό με φρουκτόζη και λάμβανε παράλληλα αντιβιοτικά, ώστε να καταστέλλεται η μικροχλωρίδα του εντέρου. Το πείραμα διήρκεσε οκτώ εβδομάδες. Στη συνέχεια οι ερευνητές ανέλυσαν τον ηπατικό ιστό, το πλάσμα του αίματος, τα οργανικά οξέα στο τυφλό έντερο και τη σύσταση των εντερικών βακτηρίων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νέα όρια υπολειμμάτων για έξι φυτοφάρμακα σε ακτινίδια, σταφύλια, κεράσια και δημητριακά από τις 5 Νοεμβρίου (πίνακας)
Η χαμηλή τεστοστερόνη ή η φρουκτόζη χωριστά προκάλεσαν μόνο μέτριες αλλαγές στα τριγλυκερίδια του ήπατος. Όταν όμως συνδυάστηκαν, η συσσώρευση λίπους αυξήθηκε σημαντικά, μαζί με τη χοληστερόλη του ήπατος. Τα ποντίκια χωρίς τεστοστερόνη που έπιναν φρουκτόζη είχαν επίσης βαρύτερο ήπαρ. Η αύξηση αυτή ήταν μικρότερη στα ζώα που λάμβαναν και αντιβιοτικά, ένδειξη ότι η μικροχλωρίδα του εντέρου συμμετέχει στη διαδικασία.
Ο συνδυασμός των δύο παραγόντων άλλαξε τη σύσταση των εντερικών βακτηρίων με τρόπο που δεν παρατηρήθηκε σε καμία από τις άλλες ομάδες. Ορισμένα βακτήρια που μεταβολίζουν το πυροσταφυλικό οξύ φάνηκαν λιγότερο δραστήρια, και τα επίπεδα πυροσταφυλικού οξέος στο τυφλό έντερο αυξήθηκαν σημαντικά μόνο στη συνδυαστική ομάδα. Τα αντιβιοτικά τα επανέφεραν σε χαμηλότερα επίπεδα. Σε απομονωμένα ηπατικά κύτταρα ποντικών, ούτε το πυροσταφυλικό οξύ ούτε η φρουκτόζη μόνα τους προκάλεσαν σημαντική συσσώρευση λίπους. Μαζί όμως την προκάλεσαν.
Παράλληλα, στη συνδυαστική ομάδα ενεργοποιήθηκαν περισσότερο τα γονίδια του ήπατος που ρυθμίζουν την παραγωγή λίπους και τον μεταβολισμό της φρουκτόζης. Τα αντιβιοτικά δεν ανέστρεψαν αυτή την αλλαγή, κάτι που υποδηλώνει ότι υπάρχει και δεύτερος μηχανισμός, ανεξάρτητος από το έντερο. Οι ηπατικές ενζυμικές τιμές παρέμειναν φυσιολογικές ακόμη και στα πιο επιβαρυμένα ζώα. Αυτό είναι συμβατό με τα πρώιμα στάδια της νόσου, που συχνά δεν δίνουν ενδείξεις στις συνήθεις εξετάσεις αίματος.
Τι σημαίνει για τους ανθρώπους
Ο μεταπτυχιακός φοιτητής Hiroki Takahashi, πρώτος συγγραφέας της μελέτης, εξήγησε ότι οι αλλαγές στη μικροχλωρίδα οδήγησαν σε αύξηση του πυροσταφυλικού οξέος στο έντερο. Ο αναπληρωτής καθηγητής Naoki Harada ανέφερε ότι η ομάδα θέλει τώρα να διευκρινίσει πώς ακριβώς το πυροσταφυλικό οξύ προάγει τη συσσώρευση τριγλυκεριδίων. Στόχος είναι να στηριχθεί η ανάπτυξη φαρμάκων και διατροφικών στρατηγικών πρόληψης.
Τα αποτελέσματα αφορούν ποντίκια και δεν μεταφέρονται αυτούσια στον άνθρωπο. Μελετήθηκαν μόνο αρσενικά ζώα. Η αφαίρεση των όρχεων δεν μειώνει μόνο την τεστοστερόνη, αλλά και άλλες ορμόνες που παράγονται εκεί. Η προέλευση του πυροσταφυλικού οξέος δεν είναι απολύτως βέβαιη, αφού μπορεί να παράγεται και από τα κύτταρα του εντερικού τοιχώματος κατά τον μεταβολισμό της φρουκτόζης. Επιπλέον, η ποσότητα φρουκτόζης που χορηγήθηκε αντιστοιχεί σε πολύ υψηλή πρόσληψη σακχάρων. Παρ’ όλα αυτά, το εύρημα έχει πρακτικό ενδιαφέρον. Η τεστοστερόνη μειώνεται φυσιολογικά με την ηλικία και, σύμφωνα με εκτιμήσεις για τις ΗΠΑ, περίπου το 17% των ανδρών 40 έως 79 ετών έχει κλινικά χαμηλά επίπεδα. Για αυτούς τους άνδρες, η υψηλή κατανάλωση αναψυκτικών, ενεργειακών ποτών και χυμών φρούτων ίσως αποτελεί μεγαλύτερη επιβάρυνση για το ήπαρ από ό,τι για άλλους.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό American Journal of Physiology-Endocrinology and Metabolism.
