Το δέρμα μπορεί να υποστεί μετρήσιμη βλάβη στο DNA ακόμη και όταν η έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία δεν είναι αρκετά έντονη ώστε να προκαλέσει κοκκίνισμα ή έγκαυμα, σύμφωνα με νέα αυστραλιανή μελέτη. Το εύρημα στρέφει την προσοχή όχι μόνο στις ώρες κατά τις οποίες ο ήλιος είναι πιο δυνατός, αλλά και στη συνολική ποσότητα UV ακτινοβολίας που δέχεται το δέρμα μέσα στην ημέρα. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του QIMR Berghofer και περιέλαβε 58 ανθρώπους με ανοιχτό έως ελαιώδες δέρμα. Οι ερευνητές εξέθεσαν μια μικρή περιοχή στην πλάτη των συμμετεχόντων σε ελεγχόμενες δόσεις υπεριώδους ακτινοβολίας, προσομοιώνοντας τόσο συνθήκες χαμηλότερης έντασης, αντίστοιχες με εκείνες που μπορεί να επικρατούν νωρίτερα μέσα στην ημέρα, όσο και υψηλότερης έντασης. Στη συνέχεια έλαβαν μικρά δείγματα δέρματος για να αναζητήσουν μοριακές ενδείξεις βλάβης.
Η βλάβη εμφανίστηκε χωρίς να κοκκινίσει το δέρμα
Οι δόσεις που χρησιμοποιήθηκαν δεν ήταν αρκετές για να προκαλέσουν ορατό έγκαυμα, όμως οι αναλύσεις έδειξαν ότι τα κύτταρα του δέρματος είχαν αντιδράσει στην ακτινοβολία. Οι ερευνητές εντόπισαν μεταξύ άλλων βλάβες στο DNA και αύξηση της έκφρασης της πρωτεΐνης p53, ενός μοριακού δείκτη που αυξάνεται όταν τα κύτταρα υφίστανται στρες ή όταν έχει προκληθεί βλάβη στο γενετικό τους υλικό. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε το γεγονός ότι η ίδια συνολική δόση UV μπορούσε να προκαλέσει αντίστοιχη βιολογική αντίδραση είτε χορηγούνταν σε μικρότερο χρονικό διάστημα με μεγαλύτερη ένταση είτε σε μεγαλύτερο χρονικό διάστημα με χαμηλότερη ένταση. Στη μελέτη χρησιμοποιήθηκαν UV δείκτες 2,8 και 8,0, ενώ οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η ένταση της ακτινοβολίας δεν άλλαζε ουσιαστικά την απόκριση σε ορισμένους δείκτες όταν η συνολική δόση παρέμενε αντίστοιχη. Αυτό έχει σημασία για την καθημερινότητα, επειδή η έκθεση στον ήλιο δεν περιορίζεται στις ώρες του μεσημεριού. Μια βόλτα, η μετακίνηση με τα πόδια, η εργασία σε εξωτερικό χώρο ή ακόμη και λίγα λεπτά αναμονής έξω μπορούν να προσθέσουν μικρές δόσεις UV στην ημερήσια έκθεση. Η λογική των ερευνητών είναι ότι η επαναλαμβανόμενη συσσώρευση τέτοιων μικρών εκθέσεων σε βάθος χρόνου μπορεί να έχει βιολογική σημασία, ακόμη και όταν καμία μεμονωμένη έκθεση δεν προκαλεί εμφανές ηλιακό έγκαυμα.
Δεν είναι μόνο θέμα ώρας
Για χρόνια, η πρακτική συμβουλή για την προστασία από τον ήλιο βασιζόταν σε μεγάλο βαθμό στην ένταση της ακτινοβολίας και στον κίνδυνο εγκαύματος. Η συγκεκριμένη μελέτη προσθέτει ένα διαφορετικό στοιχείο, καθώς δείχνει ότι η απουσία ορατού εγκαύματος δεν σημαίνει απουσία κυτταρικής βλάβης. Οι ερευνητές δεν υποστηρίζουν ότι κάθε σύντομη παραμονή στον ήλιο οδηγεί σε καρκίνο του δέρματος. Η ανίχνευση βλάβης στο DNA μετά από ελεγχόμενη έκθεση αποτελεί εργαστηριακό εύρημα και όχι διάγνωση καρκίνου. Ούτε η συγκεκριμένη μελέτη μπορεί να υπολογίσει πόσες περιπτώσεις καρκίνου προκαλούνται από τέτοιες καθημερινές μικρές εκθέσεις. Αυτό που δείχνει είναι ότι οι μηχανισμοί που προηγούνται της εμφάνισης καρκίνου μπορούν να ενεργοποιηθούν ακόμη και σε δόσεις UV που δεν προκαλούν ορατή αντίδραση στο δέρμα. Η σχέση με τον καρκίνο του δέρματος αφορά κυρίως τη μακροχρόνια συσσώρευση βλαβών και μεταλλάξεων. Η υπεριώδης ακτινοβολία είναι γνωστό καρκινογόνο και η επαναλαμβανόμενη έκθεση μπορεί να συμβάλλει στις μοριακές αλλαγές που τελικά οδηγούν στην ανάπτυξη καρκίνου. Η νέα μελέτη εξετάζει ένα πολύ πρώιμο στάδιο αυτής της διαδικασίας, πριν από την εμφάνιση οποιασδήποτε κακοήθειας.
Τι σημαίνει για την καθημερινή προστασία
Οι συγγραφείς δεν προτείνουν την πλήρη αποφυγή του ήλιου. Η ηλιακή ακτινοβολία έχει και φυσιολογικές λειτουργίες, μεταξύ άλλων συμμετέχει στη σύνθεση της βιταμίνης D, ενώ η έκθεση στον εξωτερικό χώρο αποτελεί φυσιολογικό μέρος της καθημερινής ζωής. Το ζητούμενο είναι η προστασία του δέρματος όταν η UV ακτινοβολία φτάνει σε επίπεδα στα οποία οι οδηγίες συνιστούν μέτρα προστασίας, αλλά και η αποφυγή της λανθασμένης αίσθησης ότι μια χαμηλή ένταση σημαίνει πως η έκθεση είναι απολύτως ακίνδυνη. Στην Αυστραλία, οι συστάσεις για προστασία από τον ήλιο ενεργοποιούνται συνήθως όταν ο δείκτης UV φτάνει το 3 ή υψηλότερα. Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι τα νέα δεδομένα μπορούν να συμβάλουν σε μια πιο ακριβή κατανόηση του τι συμβαίνει στο δέρμα σε χαμηλότερες δόσεις και να ενισχύσουν την καθημερινή χρήση μέτρων προστασίας, ιδιαίτερα για ανθρώπους που περνούν σημαντικό χρόνο σε εξωτερικούς χώρους.
Η μελέτη έχει επίσης έναν σημαντικό περιορισμό. Το δείγμα ήταν μικρό, αποτελούμενο από 58 άτομα με συγκεκριμένους φωτότυπους δέρματος, και οι εκθέσεις πραγματοποιήθηκαν σε ελεγχόμενες συνθήκες. Επομένως, τα αποτελέσματα δεν μπορούν να μεταφραστούν απευθείας σε έναν συγκεκριμένο κίνδυνο καρκίνου για κάθε άνθρωπο. Δείχνουν όμως ότι η χαμηλής έντασης UV ακτινοβολία δεν είναι βιολογικά αδρανής για το δέρμα, ακόμη και όταν δεν αφήνει το ορατό σημάδι ενός εγκαύματος.
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Photochemistry and Photobiology.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Μόλυβδος στα ταμπόν: Ομαδική αγωγή κατά της Tampax για παραπλανητική ενημέρωση των καταναλωτών σχετικά με την ασφάλειά των προϊόντων
- Σχολικά κυλικεία: «Έπεσαν» τα πρώτα τσουχτερά πρόστιμα της Περιφέρειας για το «καπέλο» στο εμφιαλωμένο νερό – Πόσο πρέπει να πωλείται το νερό στα σχολεία;
- Ανακαλούνται κατεψυγμένα λαχανικά σε σακούλα – Εκτός από πατάτα, καρότο και αρακά περιέχουν και τοξικό φυτό
- Ηλεκτρονικό τσιγάρο: Συναγερμός για τις επιπτώσεις στους εφήβους – Εθισμός στη νικοτίνη, αναπνευστικές βλάβες, κακή ψυχική υγεία και αυτοκτονικός ιδεασμός
- «Σχεδόν έχασα το παιδί μου»: Η εφιαλτική περιπέτεια δύο οικογενειών από μολυσμένο γάλα – Οργή για την «ασυλία» στον παραγωγό (φωτογραφίες & video)
- Γιατί πρέπει να αποφεύγουμε τα γλυκά όταν παίρνουμε αντιβίωση – Μελέτη
