Οι στατίνες αποτελούν βασική θεραπευτική επιλογή για τη μείωση της χοληστερόλης και την πρόληψη εμφραγμάτων και εγκεφαλικών επεισοδίων. Σε ορισμένους ασθενείς, ωστόσο, η θεραπεία συνοδεύεται από μυϊκούς πόνους, αδυναμία ή κόπωση, ενώ σπανιότερα μπορεί να εμφανιστεί σοβαρή μυϊκή βλάβη. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Βρετανικής Κολομβίας στον Καναδά, σε συνεργασία με επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο του Ουισκόνσιν-Μάντισον, περιέγραψαν έναν μοριακό μηχανισμό που μπορεί να εξηγεί μέρος αυτών των ανεπιθύμητων ενεργειών.
Η μελέτη επικεντρώθηκε στην ατορβαστατίνη, μία από τις ευρέως χρησιμοποιούμενες στατίνες, και σε μια πρωτεΐνη των σκελετικών μυών που ονομάζεται υποδοχέας ρυανοδίνης 1 (RyR1). Η πρωτεΐνη αυτή λειτουργεί ως δίαυλος που ελέγχει την απελευθέρωση ασβεστίου στο εσωτερικό των μυϊκών κυττάρων. Το ασβέστιο είναι απαραίτητο για τη φυσιολογική σύσπαση των μυών, αλλά η ροή του πρέπει να ρυθμίζεται με ακρίβεια. Όταν ο δίαυλος παραμένει ανοιχτός περισσότερο από όσο χρειάζεται, το ασβέστιο μπορεί να διαρρέει ανεξέλεγκτα και να συμβάλλει σε μυϊκή βλάβη.
Για να εξετάσουν τη διαδικασία, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν κρυοηλεκτρονική μικροσκοπία, μια τεχνική που επιτρέπει την απεικόνιση της δομής πρωτεϊνών με εξαιρετικά υψηλή ανάλυση. Οι εικόνες αποκάλυψαν ότι τα μόρια ατορβαστατίνης μπορούν να προσδένονται απευθείας στον RyR1 και να επηρεάζουν τη λειτουργία του. Η αρχική πρόσδεση ενός μορίου προκαλεί δομικές μεταβολές που διευκολύνουν το άνοιγμα του διαύλου, ενώ η πρόσδεση δύο επιπλέον μορίων στην ίδια περιοχή συνδέεται με περαιτέρω αλλαγές που οδηγούν στο άνοιγμά του.
Με τον τρόπο αυτό, ο δίαυλος μπορεί να παραμένει ανοιχτός και να επιτρέπει τη συνεχή διαρροή ασβεστίου. Στα πειράματα, οι ερευνητές παρατήρησαν ότι παρουσία ατορβαστατίνης ένα σημαντικό ποσοστό των απεικονισμένων πρωτεϊνών βρισκόταν σε ανοιχτή διαμόρφωση, σε αντίθεση με τα δείγματα ελέγχου. Το αποτέλεσμα προσφέρει μια συγκεκριμένη δομική εξήγηση για το πώς η ατορβαστατίνη μπορεί να επηρεάζει έναν μηχανισμό που είναι απαραίτητος για τη λειτουργία των μυών.
Η ανακάλυψη δεν σημαίνει ότι κάθε μυϊκός πόνος σε άτομο που λαμβάνει στατίνη οφείλεται σε αυτή τη διαδικασία. Οι μυϊκές ενοχλήσεις έχουν περισσότερες από μία πιθανές αιτίες, ενώ η μελέτη εξέτασε άμεσα τη μοριακή αλληλεπίδραση της ατορβαστατίνης με τον RyR1 και όχι την εμφάνιση συμπτωμάτων σε ασθενείς υπό θεραπεία.
Το επόμενο βήμα για στατίνες με λιγότερες παρενέργειες
Το ενδιαφέρον των ευρημάτων βρίσκεται και στη δυνατότητα αξιοποίησής τους για την ανάπτυξη νέων φαρμάκων. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η ατορβαστατίνη χρησιμοποιεί συγκεκριμένα τμήματα της μοριακής της δομής για να προσδεθεί στον RyR1. Αν αυτά τα τμήματα τροποποιηθούν, ενδέχεται να περιοριστεί η ανεπιθύμητη αλληλεπίδραση με τη μυϊκή πρωτεΐνη, χωρίς να επηρεαστεί ο βασικός θεραπευτικός στόχος της στατίνης, δηλαδή η αναστολή του ενζύμου που συμμετέχει στην παραγωγή χοληστερόλης.
Προς το παρόν, πρόκειται για ερευνητική κατεύθυνση και όχι για διαθέσιμη νέα θεραπεία. Θα χρειαστούν πρόσθετες μελέτες για να διαπιστωθεί εάν οι προτεινόμενες τροποποιήσεις μπορούν πράγματι να μειώσουν τις μυϊκές παρενέργειες στους ανθρώπους. Η δημοσίευση της έρευνας έγινε αρχικά τον Νοέμβριο του 2025, ενώ το ScienceDaily επανέφερε το θέμα τον Οκτώβριο του 2026.
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Communications.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Στο στόχαστρο Nestlé και Unilever για παραπλανητικούς ισχυρισμούς υγείας σε δημοφιλή προϊόντα
- Πόσο κόστισε η προσπάθεια της Bayer να επηρεάσει τις αποφάσεις της ΕΕ για τη γλυφοσάτη; Aποκαλυπτικά στοιχεία του Corporate Europe Observatory
- Η κλιματική κρίση απειλεί και το ψωμί μας – Πώς η αύξηση του CO₂ ρίχνει την ποιότητα του σιταριού και αυξάνει τον κίνδυνο για δυσανεξίες
- Ισόβια κάθειρξη σε υπεύθυνη νηπιαγωγείου για τη δηλητηρίαση 247 παιδιών – Έβαζε χρωστικές που περιείχαν μόλυβδο στα γεύματα για να τα κάνει ελκυστικά
- Φριτέζα αέρα: Πώς θα απαλλαγείτε από τις επίμονες οσμές που δεν υποχωρούν ούτε μετά το καθάρισμα
