Μια νέα τάση που εξαπλώνεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προκαλεί ανησυχία στους ειδικούς. Πρόκειται για το λεγόμενο «tanmaxxing», έναν όρο που χρησιμοποιείται για να περιγράψει την προσπάθεια επίτευξης όσο το δυνατόν πιο έντονου και σκούρου μαυρίσματος μέσω παρατεταμένης έκθεσης στην υπεριώδη ακτινοβολία (UV).
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σκουλήκια, μούχλα και κατσαρίδες σε εγκαταστάσεις catering Διεθνούς Αεροδρομίου – Καταγγελία εργαζομένων με συγκλονιστικό βίντεο
Η τάση, που εμφανίζεται επίσης με τον όρο «UV-maxxing», είναι ιδιαίτερα δημοφιλές κυρίως στο TikTok και το Instagram, όπου αναρτήσεις ενθαρρύνουν την παραμονή στον ήλιο για μεγάλα χρονικά διαστήματα με στόχο ένα πιο έντονο μαύρισμα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, προβάλλεται η ιδέα ότι η αποφυγή αντηλιακού ή η έκθεση στον ήλιο κατά τις ώρες κατά τις οποίες η υπεριώδης ακτινοβολία είναι ισχυρότερη μπορεί να επιταχύνει το αποτέλεσμα. Οι δερματολόγοι, ωστόσο, επισημαίνουν ότι πίσω από την εικόνα του «υγιούς» ή «χρυσαφένιου» μαυρίσματος κρύβεται μια διαδικασία που συνδέεται με βλάβη του δέρματος.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ποιο είδος θαλασσινού συγκεντρώνει τα υψηλότερα επίπεδα χαλκού που συνδέεται με σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία – Νέα μελέτη
Το μαύρισμα είναι αντίδραση στην UV ακτινοβολία
Όταν το δέρμα εκτίθεται στην υπεριώδη ακτινοβολία, ενεργοποιούνται μηχανισμοί άμυνας και αυξάνεται η παραγωγή μελανίνης. Η μελανίνη απορροφά μέρος της UV ακτινοβολίας και συμβάλλει στο χαρακτηριστικό σκούρο χρώμα που αποκτά το δέρμα. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι το μαύρισμα αποτελεί ένδειξη καλής υγείας του δέρματος.
Αντίθετα, το μαύρισμα αποτελεί βιολογική αντίδραση στην έκθεση στην UV ακτινοβολία και συνδέεται με το γεγονός ότι το δέρμα έχει δεχθεί υπεριώδη ακτινοβολία. Επομένως, το επιχείρημα ότι «λίγο μαύρισμα κάνει καλό» δεν αντανακλά τη σύγχρονη επιστημονική γνώση. Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι η βλάβη από την UV ακτινοβολία δεν προϋποθέτει απαραίτητα την εμφάνιση ηλιακού εγκαύματος. Το δέρμα μπορεί να υποστεί κυτταρικές και μοριακές βλάβες ακόμη και όταν δεν εμφανίζεται έντονη ερυθρότητα.
Από το ηλιακό έγκαυμα στη βλάβη του DNA
Η υπεριώδης ακτινοβολία μπορεί να προκαλέσει βλάβες στο DNA των κυττάρων του δέρματος. Ο οργανισμός διαθέτει μηχανισμούς επιδιόρθωσης αυτών των βλαβών, όμως η επαναλαμβανόμενη και έντονη έκθεση στην UV ακτινοβολία μπορεί να οδηγήσει σε συσσώρευση βλαβών. Το ηλιακό έγκαυμα αποτελεί μία από τις πιο εμφανείς ενδείξεις υπερβολικής έκθεσης. Η ερυθρότητα και η φλεγμονώδης αντίδραση που εμφανίζονται μετά την έκθεση δεν είναι απλώς ένα προσωρινό αισθητικό πρόβλημα, αλλά σημάδι ότι το δέρμα έχει υποστεί σημαντική επιβάρυνση.
Η επαναλαμβανόμενη έκθεση στην UV ακτινοβολία και ιδιαίτερα τα επαναλαμβανόμενα ηλιακά εγκαύματα έχουν συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνων του δέρματος, μεταξύ των οποίων το βασικοκυτταρικό και το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα, αλλά και το μελάνωμα. Η βλάβη από την UV ακτινοβολία είναι επίσης αθροιστική σε βάθος χρόνου, γεγονός που σημαίνει ότι οι επαναλαμβανόμενες περίοδοι έντονης έκθεσης προστίθενται στο συνολικό φορτίο που δέχεται το δέρμα κατά τη διάρκεια της ζωής.
Το «βασικό μαύρισμα» δεν αποτελεί αξιόπιστη προστασία
Μία από τις αντιλήψεις που συχνά συνοδεύουν τις πρακτικές έντονου μαυρίσματος είναι ότι ένα αρχικό «βασικό μαύρισμα» μπορεί να προστατεύσει το δέρμα από ένα μεταγενέστερο ηλιακό έγκαυμα. Η αντίληψη αυτή είναι παραπλανητική. Το μαύρισμα μπορεί να προσφέρει μόνο πολύ περιορισμένη προστασία και σε καμία περίπτωση δεν αντικαθιστά τα μέτρα προστασίας από την UV ακτινοβολία.
Με άλλα λόγια, το γεγονός ότι το δέρμα έχει ήδη σκουρύνει δεν σημαίνει ότι έχει καταστεί ασφαλές απέναντι στον ήλιο. Αντίθετα, το ίδιο το μαύρισμα αποτελεί ένδειξη ότι έχει προηγηθεί έκθεση στην UV ακτινοβολία.
Το solarium δεν αποτελεί ασφαλή εναλλακτική
Ούτε το τεχνητό μαύρισμα θεωρείται ασφαλής λύση. Οι συσκευές τεχνητού μαυρίσματος εκπέμπουν υπεριώδη ακτινοβολία και η χρήση τους συνδέεται επίσης με κίνδυνο βλάβης του δέρματος και ανάπτυξης καρκίνου του δέρματος. Επομένως, η μετάβαση από την παρατεταμένη ηλιοθεραπεία στο solarium δεν μετατρέπει το μαύρισμα σε ασφαλή πρακτική.
Ο δείκτης UV έχει σημασία
Η ένταση της υπεριώδους ακτινοβολίας δεν είναι ίδια καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας. Ο δείκτης UV χρησιμοποιείται για να αποτυπώσει την ένταση της υπεριώδους ακτινοβολίας που φτάνει στην επιφάνεια της Γης. Όσο υψηλότερος είναι ο δείκτης, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα βλάβης στο δέρμα και στα μάτια από την απροστάτευτη έκθεση.
Για τιμές UV Index από 3 και πάνω συνιστάται η λήψη μέτρων προστασίας. Τιμές 8 έως 10 χαρακτηρίζονται ως πολύ υψηλές και τιμές 11 και άνω ως ακραίες, γεγονός που σημαίνει ότι η απροστάτευτη έκθεση μπορεί να προκαλέσει βλάβη πολύ γρήγορα, ιδιαίτερα σε ευαίσθητα δέρματα.
Η συννεφιά δεν εξαλείφει την UV ακτινοβολία
Ένα ακόμη συχνό λάθος είναι η αντίληψη ότι όταν ο ουρανός είναι συννεφιασμένος δεν υπάρχει ουσιαστικός κίνδυνος από την UV ακτινοβολία. Η υπεριώδης ακτινοβολία μπορεί να διαπεράσει τα σύννεφα και να φτάσει στο δέρμα. Επιπλέον, επιφάνειες όπως το νερό, η άμμος και άλλες ανοιχτόχρωμες επιφάνειες μπορούν να αντανακλούν μέρος της ακτινοβολίας, αυξάνοντας την έκθεση. Γι’ αυτό η ανάγκη προστασίας δεν αφορά μόνο τις ημέρες κατά τις οποίες ο ήλιος φαίνεται έντονα.
Το τίμημα δεν είναι μόνο ο καρκίνος του δέρματος
Η επαναλαμβανόμενη έκθεση στην UV ακτινοβολία δεν συνδέεται μόνο με τον κίνδυνο καρκίνου. Αποτελεί επίσης έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες φωτογήρανσης του δέρματος. Η χρόνια έκθεση μπορεί να συμβάλει στην εμφάνιση ρυτίδων και λεπτών γραμμών, καφέ κηλίδων, ανομοιόμορφου χρωματικού τόνου και απώλειας της ελαστικότητας. Έτσι, το μαύρισμα που επιδιώκεται για αισθητικούς λόγους μπορεί μακροπρόθεσμα να συμβάλει στην πρόωρη εμφάνιση ορατών σημείων γήρανσης του δέρματος.
Υπάρχει ασφαλές μαύρισμα;
Σύμφωνα με τις συστάσεις των ειδικών, δεν υπάρχει ασφαλής τρόπος να μαυρίσει το δέρμα μέσω της έκθεσης στην UV ακτινοβολία. Όποιος επιθυμεί απλώς την εμφάνιση μαυρισμένου δέρματος μπορεί να επιλέξει προϊόντα αυτομαυρίσματος, τα οποία δεν απαιτούν έκθεση σε UV ακτινοβολία για να δημιουργήσουν το επιθυμητό χρώμα.
Για την προστασία από τον ήλιο, οι ειδικοί συστήνουν τη χρήση αντηλιακού ευρέος φάσματος με SPF 30 ή υψηλότερο, μαζί με κατάλληλα ρούχα, καπέλο και περιορισμό της άμεσης έκθεσης, ιδιαίτερα κατά τις ώρες υψηλής ηλιακής ακτινοβολίας. Το αντηλιακό χρειάζεται επίσης επαρκή και επαναλαμβανόμενη εφαρμογή, ιδιαίτερα μετά από κολύμπι, εφίδρωση ή σκούπισμα.
Η «μόδα» του tanmaxxing και η πραγματικότητα
Το tanmaxxing παρουσιάζει το έντονο μαύρισμα ως αισθητικό πλεονέκτημα και, σε ορισμένες αναρτήσεις, την παρατεταμένη έκθεση στον ήλιο ως τρόπο επίτευξης μιας πιο «ελκυστικής» εμφάνισης. Η επιστημονική πραγματικότητα είναι διαφορετική. Το μαύρισμα δεν αποτελεί ένδειξη ότι το δέρμα είναι πιο υγιές. Αποτελεί αποτέλεσμα της αντίδρασης του δέρματος στην υπεριώδη ακτινοβολία, ενώ η επαναλαμβανόμενη και έντονη έκθεση αυξάνει τη βλάβη που συσσωρεύεται με την πάροδο του χρόνου.
Η τάση που προωθεί το σκόπιμο και παρατεταμένο μαύρισμα, επομένως, δεν είναι απλώς ένα ακόμη viral beauty trend. Όταν ενθαρρύνει την παρατεταμένη έκθεση στην UV ακτινοβολία ή την αποφυγή αντηλιακής προστασίας, έρχεται σε αντίθεση με τις βασικές συστάσεις πρόληψης για την προστασία του δέρματος. Το πιο σημαντικό μήνυμα των δερματολόγων είναι απλό: δεν χρειάζεται να καεί το δέρμα για να υποστεί βλάβη και δεν υπάρχει «υγιές» μαύρισμα από την UV ακτινοβολία.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Πώς τα απόβλητα της Αγγλίας καταλήγουν στις ακτές της Μεσογείου μέσω Τουρκίας – Η αποκαλπτική έρευνα του Guardian
- Μηλόξιδο: Φυτοφάρμακα και προβληματικές συσκευασίες – Τι έδειξε εργαστηριακό τεστ
- 6 τροφές που αποφεύγουν οι γαστρεντερολόγοι – Τι λένε για το έντερο, το φούσκωμα και τον καρκίνο του παχέος εντέρου
- Ο επικίνδυνος μύκητας που κρύβεται στους θύλακες των τριχών και «ξεγελά» το ανοσοποιητικό
- Κυβερνοεπιθέσεις: Γιατί η βιομηχανία τροφίμων και ποτών έχει γίνει «πρώτος στόχος» των χάκερ
