Τι έδειξαν ιστορικά ιατρικά αρχεία για τη θεαματική πτώση της πίεσης σε ασθενείς με κακοήθη υπέρταση, πριν την εποχή των σύγχρονων φαρμάκων
Η υψηλή υπέρταση ήταν μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1950 μια διάγνωση με εξαιρετικά κακή πρόγνωση. Οι ασθενείς παρουσίαζαν εξαιρετικά υψηλές τιμές αρτηριακής πίεσης, συχνά πάνω από 200 mmHg, συνοδευόμενες από σοβαρές βλάβες στα μάτια, όπως αιμορραγίες του αμφιβληστροειδούς και οίδημα οπτικής θηλής, και οδηγούνταν ταχύτατα σε οργανική ανεπάρκεια και θάνατο. Σε μια εποχή που δεν υπήρχαν αποτελεσματικά αντιυπερτασικά φάρμακα, μια αυστηρή διατροφική παρέμβαση, αποτέλεσε τη βασική θεραπευτική επιλογή.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σκάνδαλο στο εμφιαλωμένο νερό: Δικαστικός έλεγχος για τις πρακτικές επεξεργασίας και αγωγή 1,6 δισ. ευρώ
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τυρί και γάλα: Τι δείχνουν τα επιστημονικά δεδομένα για τον σταφυλόκοκκο που σχετίζεται με τοξικό σοκ
Μια νέα αναδρομική ανάλυση, που βασίστηκε σε αρχεία δεκαετιών, εξετάζει συστηματικά την επίδραση αυτής της δίαιτας σε ασθενείς με κακοήθη υπέρταση. Οι ερευνητές ψηφιοποίησαν 17.487 ιατρικούς φακέλους ασθενών που συμμετείχαν στο πρόγραμμα της γνωστής ως «δίαιτα ρυζιού» στο Ντάραμ της Βόρειας Καρολίνας από τη δεκαετία του 1940 και μετά. Από αυτούς, εντόπισαν 544 ενήλικες που πληρούσαν αυστηρά κριτήρια κακοήθους υπέρτασης, αποκλείοντας περιπτώσεις με σακχαρώδη διαβήτη, όγκους εγκεφάλου ή προηγούμενες χειρουργικές παρεμβάσεις στο συμπαθητικό νευρικό σύστημα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αποσύρονται οικιακά σκεύη που πωλούνται και στην Ελλάδα λόγω σοβαρού χημικού κινδύνου (Δείτε φωτο)
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γιατί το προσούτο μυρίζει όλο και πιο άσχημα τα τελευταία χρόνια; Υπεύθυνοι παραγωγής και ειδικός στα τρόφιμα απαντούν
Η δίαιτα ρυζιού ήταν εξαιρετικά περιοριστική. Περιείχε λιγότερα από 200 mg νατρίου την ημέρα, περίπου 20 γραμμάρια πρωτεΐνης και λιγότερα από 5 γραμμάρια λίπους. Η βασική τροφή ήταν το ρύζι, συνοδευόμενο από φρούτα και χυμούς, με αυστηρό έλεγχο υγρών και στενή ιατρική παρακολούθηση, ιδιαίτερα τις πρώτες εβδομάδες. Η συμμόρφωση των ασθενών στη δίαιτα εκτιμήθηκε έμμεσα μέσω της μέτρησης του χλωρίου στα ούρα, δείκτη της πρόσληψης άλατος.
Πιο αναλυτικά οι ασθενείς με κακοήθη υπέρταση έτρωγαν περίπου 250 έως 350 γραμμάρια ωμό ρύζι την ημέρα. Αυτό αντιστοιχεί χονδρικά σε 700–1.000 γραμμάρια μαγειρεμένο ρύζι, δηλαδή 3 έως 5 μεγάλες μερίδες ημερησίως. Το ρύζι ήταν σχεδόν η κύρια τροφή, με ελάχιστες προσθήκες φρούτων και χυμών, πολύ λίγο νερό, σχεδόν μηδενικό αλάτι, χαμηλή πρωτεΐνη και χαμηλά λιπαρά.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα: Χριστουγεννιάτικος Διαφημιστικός “πόλεμος” – Τράπεζα Πειραιώς εναντίον FLEXCAR για τον… Άγιο Βασίλη
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η αρτηριακή πίεση μειωνόταν γρήγορα. Μέσα στην πρώτη εβδομάδα από την έναρξη της δίαιτας καταγραφόταν αισθητή πτώση, ενώ στις τέσσερις εβδομάδες η διάμεση συστολική πίεση είχε μειωθεί από τα 213 mmHg στα 179 mmHg και η διαστολική από τα 128 στα 108 mmHg. Παράλληλα, τα επίπεδα χλωρίου στα ούρα μειώθηκαν δραστικά, γεγονός που υποδήλωνε αυστηρή τήρηση της χαμηλής πρόσληψης νατρίου.
Η πλειονότητα των ασθενών δεν λάμβανε φαρμακευτική αγωγή. Μόλις το 8,8% είχε λάβει κάποιο αντιυπερτασικό φάρμακο κατά τον πρώτο μήνα και, σε αρκετές περιπτώσεις, η φαρμακευτική αγωγή διακόπηκε. Παρ’ όλα αυτά, το 85% των ασθενών παρουσίασε μείωση της αρτηριακής πίεσης άνω του 5% μέσα σε τέσσερις εβδομάδες. Η ανάλυση έδειξε ότι μεγαλύτερη μείωση εμφάνιζαν όσοι είχαν υψηλότερη αρχική πίεση, καλύτερη συμμόρφωση στη δίαιτα και οι γυναίκες, ενώ η παρουσία σοβαρότερων αλλοιώσεων στον αμφιβληστροειδή δεν φάνηκε να επηρεάζει το αποτέλεσμα.
Αυτό όμως δεν ήταν «διατροφή για υπέρταση» όπως τη λέμε σήμερα. Ήταν θεραπεία ύστατης ανάγκης για ανθρώπους με πιέσεις πάνω από 200 mmHg, πριν υπάρξουν φάρμακα, και γινόταν με συνεχή ιατρική παρακολούθηση, εξετάσεις αίματος και ούρων και συχνά νοσηλεία. Για έναν σημερινό άνθρωπο με κοινή υπέρταση, το ερώτημα δεν είναι πόσο ρύζι να τρώει, αλλά πόσο αλάτι να μη τρώει. Το ρύζι από μόνο του δεν ρίχνει την πίεση. Το αποτέλεσμα στη μελέτη προήλθε από την ακραία μείωση του νατρίου, όχι από το ρύζι ως τρόφιμο.
Η μελέτη καταλήγει στο ότι, παρά τη σύγχρονη διαθεσιμότητα αποτελεσματικών αντιυπερτασικών φαρμάκων σήμερα, αυτή η ιστορική ομάδα δείχνει πως η διαιτητική θεραπεία – όταν εφαρμόζεται εντατικά και με υψηλή συμμόρφωση – μπορεί να επιτύχει γρήγορα και κλινικά σημαντικά αποτελέσματα, ακόμη και στις πιο σοβαρές μορφές υπέρτασης. Τα ευρήματα από αυτούς τους ασθενείς με υπέρταση, επιβεβαιώνουν την αρχή ότι «η τροφή είναι φάρμακο», υπογραμμίζοντας τη σημασία της στη διαχείριση της υπέρτασης.
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Duke University School of Medicine, σε συνεργασία με το University of North Carolina at Chapel Hill και ερευνητικά κέντρα στη Γερμανία, και δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Hypertension της American Heart Association.
Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12711289/
