Ανασκόπηση διεθνών δεδομένων για την παρουσία στελεχών Staphylococcus aureus με το γονίδιο tst σε γάλα και τυριά
Νέα μελέτη ανασκόπησης, από το Τμήμα Επιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων, του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου και από το Εργαστήριο Υγιεινής Τροφίμων Ζωικής Προέλευσης, Κτηνιατρική Σχολή, του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Toxins, είχε στόχο τη συγκέντρωση και παρουσίαση διεθνών δεδομένων σχετικά με την παρουσία του Staphylococcus aureus που φέρει το γονίδιο tst και παράγει την τοξίνη Toxic Shock Syndrome Toxin-1 (TSST-1) στα τρόφιμα. Το ενδιαφέρον για το συγκεκριμένο παθογόνο σχετίζεται με το γεγονός ότι η TSST-1 αποτελεί υπεραντιγονική τοξίνη, ικανή να προκαλέσει το σύνδρομο τοξικού σοκ, μια σοβαρή και δυνητικά θανατηφόρα νόσο, η οποία έχει συσχετιστεί και με τροφιμογενή νοσήματα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σκάνδαλο στο εμφιαλωμένο νερό: Δικαστικός έλεγχος για τις πρακτικές επεξεργασίας και αγωγή 1,6 δισ. ευρώ
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μετά τη Nestlé και γάλα της Nutricia βρέθηκε με επικίνδυνο μικρόβιο – Η ενημέρωση από την Ευρώπη
Το σύνδρομο τοξικού σοκ περιγράφεται στη μελέτη ως αιφνίδια, σοβαρή και δυνητικά θανατηφόρα νόσος. Τα κλινικά χαρακτηριστικά που αναφέρονται περιλαμβάνουν υψηλό πυρετό, υπόταση, γαστρεντερικά συμπτώματα, διαταραχές συνείδησης, δερματικό εξάνθημα και οξεία ανεπάρκεια ζωτικών οργάνων, όπως ήπατος και νεφρών. Παρότι η συνολική επίπτωση του TSS στον γενικό πληθυσμό είναι χαμηλή, η θνησιμότητα παραμένει σημαντική, με αναφερόμενα ποσοστά περίπου 9,6% σε νοσηλευόμενους ασθενείς στις Ηνωμένες Πολιτείες.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αποσύρονται οικιακά σκεύη που πωλούνται και στην Ελλάδα λόγω σοβαρού χημικού κινδύνου (Δείτε φωτο)
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλείται μολυσμένο μπαχαρικό που κατέκλυσε την αγορά σε διαφορετικές συσκευασίες
Στη μελέτη, περιγράφεται επιδημία στη Σικελία το 2009 με δύο ασθενείς που εμφάνισαν σύνδρομο τοξικού σοκ μετά από κατανάλωση πρόβειου τυριού, όπου απομονώθηκαν στελέχη Staphylococcus aureus με τα γονίδια sec και tst. Στην Ταϊβάν, κατά τη διερεύνηση τροφιμογενών επιδημιών της περιόδου 2001–2003, αναλύθηκαν 147 στελέχη S. aureus από ασθενείς και το γονίδιο tst ανιχνεύθηκε στο 59,1% αυτών. Στην Κορέα, το 12% των στελεχών S. aureus που απομονώθηκαν από δείγματα κοπράνων ασθενών με τροφιμογενή νόσο έφεραν το γονίδιο tst, ενώ το 2021 στο Βέλγιο καταγράφηκε μεμονωμένο περιστατικό 15χρονου ασθενούς που ανέπτυξε συμπτώματα συνδρόμου τοξικού σοκ, μία ημέρα μετά από κατανάλωση κρέατος σε κατάστημα ταχείας εστίασης.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | «Καμπάνα» 20 εκ. ευρώ σε μεγάλη αλυσίδα για τα ψητά κοτόπουλα – Μεγάλος ένοχος η … σακούλα!
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μόλυνση πόσιμου νερού με χημικά: Καταδικάστηκαν 11 μεγαλοστελέχη εργοστασίου
Οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι, παρότι η συχνότητα του συνδρόμου τοξικού σοκ είναι σχετικά χαμηλή, ο Staphylococcus aureus παραμένει σημαντικός τροφιμογενής παθογόνος μικροοργανισμός, με αυξημένο αριθμό καταγεγραμμένων επιδημιών τα τελευταία έτη στην Ευρωπαϊκή Ένωση και διεθνώς. Η TSST-1 κωδικοποιείται από το γονίδιο tst και συχνά ανιχνεύεται σε συνδυασμό με άλλα γονίδια τοξινών ή γονίδια αντοχής στα αντιβιοτικά, όπως το mecA σε στελέχη MRSA, γεγονός που εντείνει τη σημασία της παρουσίας της στα τρόφιμα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γιατί το προσούτο μυρίζει όλο και πιο άσχημα τα τελευταία χρόνια; Υπεύθυνοι παραγωγής και ειδικός στα τρόφιμα απαντούν
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Υπέρταση: Ο τρόπος διατροφής που μείωνε δραματικά τις επιπτώσεις πριν την εποχή των σύγχρονων φαρμάκων – Ευρήματα μελέτης
Τα αποτελέσματα της ανασκόπησης δείχνουν ότι ο S. aureus TSST-1 ανιχνεύεται κυρίως σε τρόφιμα ζωικής προέλευσης. Η υψηλότερη συχνότητα καταγράφεται στο γάλα μηρυκαστικών με μαστίτιδα, γεγονός που υποδεικνύει τη μαστίτιδα ως σημαντικό παράγοντα κινδύνου για τη μόλυνση του γάλακτος. Υψηλά ποσοστά παρουσίας του παθογόνου αναφέρονται επίσης στο ωμό γάλα και στα τυριά που παράγονται από ωμό γάλα, ιδιαίτερα σε παραδοσιακά ή χειροποίητα προϊόντα. Αντίθετα, η παρουσία του S. aureus TSST-1 στο παστεριωμένο γάλα είναι περιορισμένη και αποδίδεται κυρίως σε επιμόλυνση μετά την παστερίωση.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Lidl Ελλάς: Πρόστιμο €12.000 σε κατάστημα της Κέρκυρας
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα: Χριστουγεννιάτικος Διαφημιστικός “πόλεμος” – Η Τράπεζα Πειραιώς προσέφυγε στο ΣΕΕ εναντίον της FLEXCAR για τον… Άγιο Βασίλη
Στο κρέας και τα προϊόντα κρέατος, τα επίπεδα παρουσίας του S. aureus TSST-1 ποικίλλουν σημαντικά μεταξύ χωρών και μελετών, με αναφορές τόσο χαμηλών όσο και υψηλών ποσοστών σε βοδινό, χοιρινό, αρνίσιο και πουλερικά. Στα ψάρια και τα θαλασσινά, η παρουσία του παθογόνου είναι γενικά χαμηλότερη, αν και έχουν καταγραφεί περιπτώσεις ανίχνευσης του γονιδίου tst σε ωμά ή έτοιμα προς κατανάλωση προϊόντα.
Όσον αφορά τις μεθόδους ανίχνευσης, η ανασκόπηση δείχνει ότι η ταυτοποίηση του S. aureus στα τρόφιμα βασίζεται σε καλλιεργητικές τεχνικές σε εκλεκτικά θρεπτικά υλικά, όπως το Baird-Parker agar και το Mannitol Salt Agar, σε συνδυασμό με βιοχημικές δοκιμές. Για την ειδική ανίχνευση της TSST-1, οι μοριακές μέθοδοι και κυρίως η PCR για το γονίδιο tst αποτελούν την κυρίαρχη πρακτική. Χρησιμοποιούνται τόσο απλές όσο και πολυπλεκτικές PCR, οι οποίες επιτρέπουν την ταυτόχρονη ανίχνευση και άλλων γονιδίων τοξινών ή αντοχής. Αναφέρονται επίσης τεχνικές όπως η real-time PCR, η φασματομετρία μάζας MALDI-TOF και ανοσολογικές δοκιμές, αν και οι τελευταίες χρησιμοποιούνται κυρίως για άλλες σταφυλοκοκκικές τοξίνες.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Temu – Shein: Πόσο θα στοιχίζει ένα μπλουζάκι που κάνει 7 ευρώ σήμερα μετά το νέο Ευρωπαϊκό τέλος; – Πότε τίθεται σε εφαρμογή
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Καλλυντικά: Νανοσωματίδια διοξειδίου του τιτανίου σε δημοφιλή είδη – Βλάπτουν το DNA και αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης σοβαρών ασθενειών
Η ανασκόπηση καταλήγει ότι, αν και δεν υπάρχουν πολλές αναφορές ανίχνευσης της ίδιας της τοξίνης TSST-1 στα τρόφιμα, η παρουσία στελεχών S. aureus που φέρουν το γονίδιο tst αποτελεί σημαντικό ζήτημα δημόσιας υγείας και θα πρέπει να εφαρμόζονται μέτρα ελέγχου για την αποφυγή της διάδοσης του παθογόνου στους καταναλωτές. Τα τρόφιμα μπορούν να λειτουργήσουν ως όχημα μετάδοσης στελεχών με αυξημένη λοιμογόνο ικανότητα και πιθανή αντοχή στα αντιβιοτικά, καθιστώντας αναγκαία τη συστηματική επιτήρηση και τον έλεγχο της παρουσίας τους στην τροφική αλυσίδα. Οι βασικοί πυλώνες για μελλοντική έρευνα σχετικά με την παρουσία του S. aureus TSST-1 στα τρόφιμα θα πρέπει να περιλαμβάνουν τη βελτίωση των διαγνωστικών μεθόδων, την πρόληψη της μαστίτιδας στα ζώα και της μόλυνσης του νωπού γάλακτος, την αξιολόγηση των κινδύνων για την ασφάλεια των τροφίμων που σχετίζονται με τον παθογόνο παράγοντα και την ανάπτυξη αποτελεσματικών προληπτικών μεθόδων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Χορτάτοι και αδύνατοι με… πατάτες! Δείτε πώς!
Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση https://www.mdpi.com/2072-6651/17/12/606
Αναφορά: Govari Maria, και Andreana Pexara. 2025. «Εμφάνιση του Staphylococcus aureus TSST-1 σε τρόφιμα: Μια ανασκόπηση» Toxins 17, αρ. 12: 606. https://doi.org/10.3390/toxins17120606
