Το Cibum είναι εξειδικευμένος ιστότοπος ενημέρωσης για θέματα ασφάλειας τροφίμων και βιομηχανίας. Οι πληροφορίες που περιλαμβάνονται στο παρόν άρθρο παρέχονται αποκλειστικά για γενική ενημέρωση και δεν υποκαθιστούν εξειδικευμένη επαγγελματική συμβουλή. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
Νέα διάσταση λαμβάνει η ανάκληση του κατεψυγμένου μείγματος λαχανικών Saint Eloi, καθώς η υπόθεση δεν περιορίζεται πλέον στη γαλλική αγορά. Η Γαλλία κοινοποίησε στις 2 Οκτωβρίου 2026 το περιστατικό στο ευρωπαϊκό σύστημα RASFF, λόγω παρουσίας Solanum nigrum στα κατεψυγμένα λαχανικά. Η κοινοποίηση κατατάχθηκε ως «Information notification for attention» και η απόφαση κινδύνου χαρακτηρίστηκε «πιθανός κίνδυνος» από τις αρχές. Το INFOSAN, το διεθνές δίκτυο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και του FAO για συμβάντα ασφάλειας τροφίμων, έχει επισημανθεί για ενημέρωση. Η καταχώριση δείχνει επομένως ότι η συγκεκριμένη παρτίδα είχε παρουσία και σε άλλες χώρες. Η ειδοποίηση προέκυψε από έλεγχο της ίδιας της εταιρείας και αφορά παρουσία Solanum nigrum, με τον κίνδυνο να καταγράφεται στην κατηγορία «natural toxins (other)». Τα λαχανικά διανεμήθηκαν στη Γαλλία από τις αλυσίδες σουπερμάρκετ Intermarché και Netto.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Χταπόδι και καλαμάρι: Ποια μέθοδος απόψυξης διατηρεί καλύτερα την ποιότητά τους; Επιστημονικό πείραμα
Η κατανάλωση Solanum nigrum με υψηλή περιεκτικότητα σε γλυκοαλκαλοειδή μπορεί να προκαλέσει δηλητηρίαση, με συμπτώματα που συνήθως αφορούν το γαστρεντερικό και το νευρικό σύστημα. Έχουν αναφερθεί ναυτία, έμετος, διάρροια, κοιλιακό άλγος, αδυναμία, ζάλη και νευρολογικές διαταραχές. Σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν καρδιαγγειακές και αναπνευστικές επιπλοκές, με τη βαρύτητα να εξαρτάται από την ποσότητα, το φυτικό μέρος και τη συγκέντρωση των γλυκοαλκαλοειδών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πόσα μικροπλαστικά έχει το γάλα και από πού προέρχονται – Τα ευρήματα δύο μελετών
Το Solanum nigrum, γνωστό στην Ελλάδα ως στύφνος ή Σολανόν το μέλαν, μπορεί να περιέχει φυσικά γλυκοαλκαλοειδή, των οποίων η συγκέντρωση μεταβάλλεται ανάλογα με το φυτικό μέρος, την ωριμότητα και άλλους παράγοντες. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτούν οι άγουροι καρποί. Η τυχαία παρουσία του μέσα σε τυποποιημένο μείγμα λαχανικών δημιουργεί διαφορετικές συνθήκες έκθεσης από την ελεγχόμενη παραδοσιακή κατανάλωση του φυτού ως χόρτου.
Υπάρχει προηγούμενο με το ίδιο φυτικό είδος σε κατεψυγμένα λαχανικά. Το 2023, βιολογικά κατεψυγμένα πράσινα φασόλια που είχαν διανεμηθεί σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ αυτών και η Ελλάδα, βρέθηκαν μολυσμένα με Solanum nigrum. Η υπόθεση οδήγησε σε ευρωπαϊκή ειδοποίηση και ανάκληση, ενώ μεταγενέστερη δημοσίευση σε επιστημονικό περιοδικό κλινικής τοξικολογίας κατέγραψε περιστατικά έκθεσης καταναλωτών στην Ολλανδία και νοσοκομειακή παρακολούθηση μετά την κατανάλωση.
Στο περιστατικό της Ολλανδίας, δύο βιολόγοι και ο ενήλικος γιος τους εντόπισαν μέσα στα φασολάκια πικρούς καρπούς που αναγνώρισαν ως Solanum nigrum και προσήλθαν στο νοσοκομείο. Καταγράφηκαν ναυτία και ταχυκαρδία, χορηγήθηκε ενεργός άνθρακας και ακολούθησε παρακολούθηση. Αργότερα, ένα κορίτσι ενός έτους μεταφέρθηκε επίσης για παρακολούθηση, αφού είχε καταναλώσει φασολάκια από παρτίδα που περιλαμβανόταν στην ανάκληση, χωρίς τελικά να εμφανίσει συμπτώματα.
Άλλη ευρωπαϊκή ανάκληση αφορούσε το WOK MIX της ARDO, όπου εντοπίστηκαν καρποί πατάτας, δηλαδή καρποί του Solanum tuberosum που μπορούν να περιέχουν τοξικά γλυκοαλκαλοειδή. Το προϊόν είχε διανεμηθεί σε 25 χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα. Το περιστατικό διαφέρει από την παρουσία Solanum nigrum, αφορά όμως παρόμοιο πρόβλημα κατά τη συγκομιδή και διαλογή: ανεπιθύμητα φυτικά μέρη μπορούν να περάσουν στην παραγωγική ροή.
Ανάλογο ζήτημα φυτικής πρόσμιξης καταγράφηκε το 2025 στη Σλοβενία, όταν ανακλήθηκαν κατεψυγμένα μικτά λαχανικά λόγω πιθανής παρουσίας τμημάτων Xanthium orientale. Η περίπτωση αφορούσε διαφορετικό φυτό και διαφορετικό προϊόν, όμως δείχνει το εύρος των ξένων φυτικών υλών που μπορεί να ακολουθήσουν την πρώτη ύλη από το χωράφι έως τη συσκευασία, ιδιαίτερα όταν η μορφολογία τους δυσκολεύει τον μηχανικό ή οπτικό διαχωρισμό.
Για τη βιομηχανία φρούτων και λαχανικών, ο έλεγχος πρέπει να ξεκινά από το χωράφι, με χαρτογράφηση των ζιζανίων και αξιολόγηση των τοξικών ειδών που μπορούν να συνυπάρχουν με κάθε καλλιέργεια. Η αξιολόγηση προμηθευτών χρειάζεται να περιλαμβάνει δεδομένα αγρού, πρακτικές ζιζανιοκτονίας, συνθήκες συγκομιδής και προηγούμενα ευρήματα. Η ανάλυση κινδύνου HACCP πρέπει να καλύπτει ρητά τις επικίνδυνες φυτικές προσμίξεις και όχι μόνο τα συμβατικά ξένα σώματα.
Στις γραμμές επεξεργασίας χρειάζονται κατάλληλα στάδια καθαρισμού και διαλογής, με εξοπλισμό προσαρμοσμένο στο μέγεθος, το χρώμα, το σχήμα και την πυκνότητα των ανεπιθύμητων φυτικών μερών. Οπτικοί διαλογείς, κάμερες, χειροδιαλογή και επαλήθευση της αποτελεσματικότητας των συστημάτων πρέπει να αξιολογούνται ανά προϊόν. Όταν το ζιζάνιο μοιάζει μορφολογικά με το συγκομιζόμενο λαχανικό, η πιθανότητα διαφυγής του από έναν γενικό έλεγχο αυξάνεται σημαντικά στην πράξη.
Κρίσιμη είναι επίσης η ιχνηλασιμότητα σε επίπεδο αγρού, παραγωγού, ημερομηνίας συγκομιδής και παρτίδας, ώστε ένα εύρημα να μπορεί να συνδεθεί γρήγορα με τις υπόλοιπες ποσότητες της ίδιας προέλευσης. Οι επιχειρήσεις χρειάζονται σαφή όρια αποδοχής, διαδικασίες δέσμευσης ύποπτων παρτίδων και εκπαίδευση του προσωπικού στην αναγνώριση επικίνδυνων φυτών. Τα παράπονα καταναλωτών για ασυνήθιστα φύλλα, καρπούς ή σπόρους χρειάζονται τοξικολογική διερεύνηση και όχι μόνο ποιοτική αξιολόγηση.
