Οι ελληνικές Αρχές κοινοποίησαν το περιστατικό της ανάκλησης οικιακού σκεύους στο ευρωπαϊκό σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών για επικίνδυνα τρόφιμα και υλικά που προορίζονται να έρθουν σε επαφή με τρόφιμα (RASFF/Safety Gate). Η κοινοποίηση, καταχωρήθηκε στις 22 Ιουλίου 2026 έπειτα από επίσημο έλεγχο στην ελληνική αγορά, κατά τον οποίο διαπιστώθηκε μετανάστευση πρωτοταγών αρωματικών αμινών από πλαστική κουτάλα σούπας προέλευσης Κίνας σε επίπεδο υψηλότερο από το επιτρεπόμενο νομοθετικό όριο. Η εκτίμηση κινδύνου καταγράφηκε ως «Potentially serious», ενώ το μέτρο που δηλώθηκε ήταν η ανάκληση του προϊόντος από τους καταναλωτές στην Ελλάδα. Σύμφωνα με τα εργαστηριακά αποτελέσματα που συνοδεύουν την κοινοποίηση, η μετανάστευση πρωτοταγών αρωματικών αμινών μετρήθηκε στα 0,003 mg/kg, έναντι ανώτατου επιτρεπόμενου ορίου 0,002 mg/kg (+50%).
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανθρακούχο νερό: Νέα έρευνα εξετάζει μια επίδραση που λίγοι γνωρίζουν
Το προϊόν αφορά τη βαθιά κουτάλα σούπας «Casa Mania» με κωδικό είδους 15351, η οποία είχε ήδη ανακληθεί από την ελληνική αγορά όπως ανακοίνωσε ο Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων. Η ανάκληση αφορά συγκεκριμένη παρτίδα του προϊόντος, η οποία εισάγεται στην Ελλάδα από την εταιρεία ΤΣΑΚΩΝΑΣ Δ. ΜΟΝΟΣ Κ.Α.Ε. και διανέμεται από την εταιρεία DEDEMAN HELLAS ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ Α.Ε. (πρώην PRAKTIKER HELLAS). Οι εργαστηριακές εξετάσεις πραγματοποιήθηκαν από το Β΄ Τμήμα της Β΄ Χημικής Υπηρεσίας Αθηνών του Γενικού Χημείου του Κράτους στο πλαίσιο του επίσημου προγράμματος ελέγχου υλικών και αντικειμένων που προορίζονται να έρθουν σε επαφή με τρόφιμα για το έτος 2026. Η κοινοποίηση στο ευρωπαϊκό δίκτυο επιτρέπει στις αρμόδιες αρχές όλων των κρατών-μελών να αξιολογήσουν εάν το ίδιο προϊόν ή προϊόντα της ίδιας προέλευσης έχουν διακινηθεί και στις δικές τους αγορές.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πόσο καρκινογόνο ακρυλαμίδιο έχουν τα χωνάκια παγωτού; – Έλεγχος σε 19 δείγματα
Οι πρωτοταγείς αρωματικές αμίνες αποτελούν χημικές ενώσεις που χρησιμοποιούνται ως πρώτες ύλες ή ενδιάμεσα προϊόντα στην παραγωγή πολυμερών, πολυουρεθανών, εποξειδικών ρητινών, βαφών, χρωστικών και συγκολλητικών υλικών. Στα αντικείμενα που προορίζονται να έρθουν σε επαφή με τρόφιμα μπορεί να εμφανιστούν είτε ως υπολείμματα της παραγωγικής διαδικασίας είτε ως προϊόντα αποικοδόμησης ορισμένων πολυμερών κατά τη διάρκεια της χρήσης. Η παρουσία τους σε επίπεδα υψηλότερα από τα επιτρεπόμενα υποδηλώνει ότι το υλικό δεν πληροί τις απαιτήσεις χημικής αδράνειας που προβλέπονται για τα υλικά επαφής με τρόφιμα.
Οι νάιλον κουτάλες κατασκευάζονται κυρίως από πολυαμίδια, υλικά που παρουσιάζουν υψηλή μηχανική αντοχή και χρησιμοποιούνται ευρέως σε σκεύη κουζίνας επειδή αντέχουν σε σχετικά υψηλές θερμοκρασίες. Η ποιότητα της πρώτης ύλης, η επιλογή των μονομερών, οι συνθήκες πολυμερισμού, η θερμική κατεργασία και ο έλεγχος των υπολειμματικών ουσιών καθορίζουν τη χημική σταθερότητα του τελικού προϊόντος. Όταν η σύνθεση του πολυμερούς δεν ολοκληρώνεται σωστά ή χρησιμοποιούνται ακατάλληλες πρώτες ύλες, είναι δυνατόν να παραμείνουν υπολείμματα πρωτοταγών αρωματικών αμινών, τα οποία μπορούν να μεταναστεύσουν στα τρόφιμα κατά τη χρήση.
Η μετανάστευση αποτελεί φυσικοχημική διεργασία κατά την οποία ουσίες μεταφέρονται από το υλικό στο τρόφιμο. Ο βαθμός μεταφοράς εξαρτάται από τη θερμοκρασία, τη διάρκεια επαφής, την επιφάνεια επαφής, τη σύσταση του τροφίμου, την παρουσία λιπαρών συστατικών, το pH, καθώς και από τη χημική δομή και τη σταθερότητα του ίδιου του υλικού. Σκεύη που χρησιμοποιούνται για σούπες, ζωμούς, σάλτσες και άλλα θερμά υγρά εκτίθενται συχνά σε θερμοκρασίες που αυξάνουν τη διάχυση χημικών ουσιών από το πολυμερές προς το τρόφιμο, γεγονός που καθιστά απαραίτητη τη συμμόρφωση με τα αυστηρά όρια μετανάστευσης.
Η ευρωπαϊκή νομοθεσία για τα υλικά που προορίζονται να έρθονται σε επαφή με τρόφιμα προβλέπει ότι οι πρωτοταγείς αρωματικές αμίνες δεν επιτρέπεται να μεταναστεύουν σε συγκεντρώσεις υψηλότερες από τα θεσπισμένα όρια, επειδή ορισμένες από τις ενώσεις αυτής της ομάδας έχουν αξιολογηθεί από διεθνείς επιστημονικούς οργανισμούς ως ουσίες με μεταλλαξιογόνες ή καρκινογόνες ιδιότητες. Η νομοθετική προσέγγιση δεν βασίζεται μόνο στην τοξικότητα μιας συγκεκριμένης ένωσης αλλά και στην αρχή της προληπτικής προστασίας, καθώς σε πολλές περιπτώσεις δεν είναι γνωστή με βεβαιότητα η πλήρης τοξικολογική συμπεριφορά όλων των πρωτοταγών αρωματικών αμινών.
Η υπέρβαση του ορίου μετανάστευσης δεν σημαίνει ότι ένας καταναλωτής θα εμφανίσει άμεσα πρόβλημα υγείας μετά από μία μόνο χρήση του σκεύους. Η εκτίμηση του κινδύνου λαμβάνει υπόψη τη συγκέντρωση της ουσίας, τη συχνότητα χρήσης του αντικειμένου, τη διάρκεια της έκθεσης, τη συνολική πρόσληψη από διαφορετικές πηγές, την ηλικία και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του οργανισμού. Η επαναλαμβανόμενη έκθεση σε χημικές ουσίες που παρουσιάζουν τοξικολογικό ενδιαφέρον αξιολογείται με διαφορετικά κριτήρια σε σχέση με μία μεμονωμένη χρήση.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται για βρέφη, μικρά παιδιά, εγκύους και άτομα με αυξημένη ευαισθησία, επειδή οι ομάδες αυτές εμφανίζουν διαφορετικά επίπεδα έκθεσης και διαφορετική βιολογική απόκριση σε ορισμένες χημικές ουσίες. Η εφαρμογή αυστηρών ορίων ασφαλείας έχει ως στόχο τη μείωση της συνολικής διατροφικής έκθεσης του πληθυσμού και όχι την αντιμετώπιση περιστατικών οξείας τοξικότητας.
Για τους καταναλωτές που έχουν προμηθευτεί τη συγκεκριμένη κουτάλα, η σύσταση είναι να διακόψουν τη χρήση της για οποιαδήποτε επαφή με τρόφιμα και να την επιστρέψουν στο σημείο αγοράς σύμφωνα με τις οδηγίες του δικτύου λιανικής ή του εισαγωγέα. Δεν συνιστάται η χρήση της για μαγείρεμα, ανάδευση ή σερβίρισμα ζεστών ή κρύων τροφίμων, καθώς η ανάκληση αφορά τη χημική καταλληλότητα του υλικού.
Η επιλογή σκευών κουζίνας από αξιόπιστους προμηθευτές, η ύπαρξη της προβλεπόμενης επισήμανσης καταλληλότητας για επαφή με τρόφιμα, η τήρηση των οδηγιών χρήσης του κατασκευαστή και η αντικατάσταση αντικειμένων που παρουσιάζουν φθορές, παραμορφώσεις, ρωγμές ή έντονη θερμική αλλοίωση συμβάλλουν στη μείωση της πιθανότητας χημικής επιμόλυνσης των τροφίμων. Η χρήση πλαστικών ή πολυμερικών σκευών σε θερμοκρασίες υψηλότερες από εκείνες για τις οποίες έχουν σχεδιαστεί μπορεί να επιταχύνει τη γήρανση του υλικού και να μεταβάλει τα χαρακτηριστικά του.
Για τις επιχειρήσεις που κατασκευάζουν ή εισάγουν υλικά επαφής με τρόφιμα, η πρόληψη της επιμόλυνσης ξεκινά από την επιλογή πιστοποιημένων πρώτων υλών και συνεχίζεται με τον έλεγχο κάθε σταδίου της παραγωγικής διαδικασίας. Η παρακολούθηση των συνθηκών πολυμερισμού, η επαλήθευση της καθαρότητας των μονομερών, η αξιολόγηση των προσθέτων, η αποφυγή μη εγκεκριμένων χρωστικών ή βοηθητικών ουσιών, η εφαρμογή ορθών πρακτικών παραγωγής, η διενέργεια δοκιμών ειδικής και συνολικής μετανάστευσης σε διαπιστευμένα εργαστήρια και η διατήρηση πλήρους τεχνικής τεκμηρίωσης αποτελούν κρίσιμες διαδικασίες για την παραγωγή ασφαλών υλικών επαφής με τρόφιμα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Και στην Ελλάδα σοκολάτα ακατάλληλη για κατανάλωση – Σοβαρός ο κίνδυνος σύμφωνα με το RASFF (δείτε φωτογραφία)
- Στο εδώλιο η Nike για «μαϊμού» εκπτώσεις – Ομαδική αγωγή καταγγέλλει ότι παραπλανούσε τους καταναλωτές (Δείτε το επίσημο έγγραφο)
- Γιατί ένα τσίμπημα μέλισσας μπορεί να γίνει θανατηφόρο; Τι πρέπει να κάνετε αν σας τσιμπήσει μέλισσα;
- 34 εργαζόμενοι πτηνοτροφείου στο νοσοκομείο – Δηλητηριάστηκαν από τα χημικά καθαρισμού και απολύμανσης των εγκαταστάσεων
- Ανιχνεύτηκε τοξικός μόλυβδος σε βρεφικό γάλα μάρκας που πωλείται και στην Ελλάδα – 10 φορές πάνω από το όριο η συγκέντρωση
- Αν η γήρανση σταματούσε εντελώς, πόσα χρόνια θα ήταν η ανθρώπινη ζωή; Εντυπωσιακά αποτελέσματα μελέτης
- Συναγερμός για ανθεκτικό υπερβακτήριο που εντοπίστηκε σε κατοικίδια και μπορεί να προκαλέσει πνευμονία, σηψαιμία και μηνιγγίτιδα
- Βαλίτσες: Πώς να τις καθαρίζετε σωστά για να τις προστατεύετε από μικρόβια, κοριούς και δυσάρεστες οσμές
