Οι ισπανικές αρχές ζητούσαν πριν λίγους μήνες αυστηρότερους ελέγχους για αμερικανικά αμύγδαλα λόγω αφλατοξινών· τώρα γερμανική ανάκληση αποκαλύπτει ισπανική παρτίδα με ακόμη υψηλότερες συγκεντρώσεις καρκινογόνων μυκοτοξινών
Η Ευρωπαϊκή Ένωση εφαρμόζει ένα από τα αυστηρότερα κανονιστικά πλαίσια διεθνώς για τις αφλατοξίνες στα τρόφιμα, με ιδιαίτερα χαμηλά ανώτατα όρια για τους ξηρούς καρπούς και ειδικά για τα αμύγδαλα. Οι αφλατοξίνες θεωρούνται από τις πιο επικίνδυνες φυσικές τοξίνες τροφίμων λόγω της καρκινογόνου και ηπατοτοξικής τους δράσης, με αποτέλεσμα οι ευρωπαϊκές αρχές να πραγματοποιούν συνεχείς ελέγχους τόσο στις εισαγωγές όσο και στα προϊόντα που ήδη κυκλοφορούν στην αγορά της ΕΕ.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται 2.650 συσκευασίες μελιού που μολύνθηκαν με ρινίσματα ανοξείδωτου χάλυβα και πλαστικά θραύσματα
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα: Ο ΕΟΦ απαγόρευσε τη διακίνηση και διάθεση αντισηπτικού τζελ χεριών
Μόλις λίγους μήνες πριν από τη σημερινή ευρωπαϊκή ειδοποίηση για τοξικά ισπανικά αμύγδαλα, η Ομοσπονδία Αγροτικών Συνεταιρισμών της Μούρθια (Fecoam) είχε εξαπολύσει δημόσια επίθεση κατά των εισαγωγών αμερικανικών αμυγδάλων, ζητώντας αυστηρότερους τελωνειακούς και συνοριακούς ελέγχους στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αφορμή αποτέλεσε τότε φορτίο αμερικανικών αμυγδάλων που εντοπίστηκε μέσω του RASFF με συγκέντρωση αφλατοξινών 29,3 μg/kg, όταν το ευρωπαϊκό όριο ήταν 10 μg/kg. Η ισπανική ομοσπονδία είχε κάνει λόγο για σοβαρό κίνδυνο δημόσιας υγείας, αποδίδοντας το πρόβλημα στις συνθήκες εντατικής καλλιέργειας στις Ηνωμένες Πολιτείες, στην υψηλή υγρασία αποθήκευσης και στη διαφορετική φιλοσοφία ελέγχων σε σχέση με την ευρωπαϊκή παραγωγή.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | «Υγιεινές» μπάρες: Ομαδική αγωγή καταναλωτών εναντίον κολοσσού για παραπλανητικούς ισχυρισμούς υγείας
Η εξέλιξη που καταγράφηκε τώρα μέσω του συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης RASFF (Notification 2026.3945), δημιουργεί ένα ιδιαίτερα δυσάρεστο δεδομένο για την ισπανική αλυσίδα παραγωγής αμυγδάλου. Οι γερμανικές αρχές εξέδωσαν ειδοποίηση σοβαρού κινδύνου για αποφλοιωμένα αλεσμένα αμύγδαλα ισπανικής προέλευσης, στα οποία εντοπίστηκαν επίπεδα αφλατοξινών ακόμη υψηλότερα από εκείνα που είχαν προκαλέσει τις ισπανικές διαμαρτυρίες κατά των αμερικανικών φορτίων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ευρωπαϊκή χώρα συγκεντρώνει αποθέματα τροφίμου που διαρκεί 25 χρόνια χωρίς ψύξη, για περίπτωση πολέμου
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πατατάκια με καρκινογόνο ουσία ξανά σε ανάκληση – Πωλούνται σε μεγάλη αλυσίδα σουπερμάρκετ
Σύμφωνα με την κοινοποίηση του RASFF, οι αναλύσεις έδειξαν συνολικές αφλατοξίνες στα 30,8 μg/kg, όταν το επιτρεπόμενο ευρωπαϊκό όριο για το συγκεκριμένο προϊόν είναι 4 μg/kg. Η αφλατοξίνη Β1, η πιο επικίνδυνη μορφή, ανιχνεύθηκε στα 23,2 μg/kg, ενώ το αντίστοιχο όριο της ΕΕ είναι 2 μg/kg (η διαφορά στα όρια προκύπτει επειδή συγκρίνονται διαφορετικά νομικά όρια για διαφορετικές κατηγορίες προϊόντων και διαφορετικούς τύπους αφλατοξινών). Οι συγκεντρώσεις αυτές ξεπερνούν ακόμη και το φορτίο αμερικανικών αμυγδάλων που είχε προκαλέσει την αντίδραση της Fecoam το 2025.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Στο στόχαστρο των Αρχών κολοσσός αεροπορικού catering – Άθλια υγιεινή και θανατηφόρο βακτήριο, σε γεύματα κορυφαίων αεροπορικών εταιρειών
Η υπόθεση αφορά προϊόντα INSULA Mandeln gemahlen (δείτε φωτογραφία παρακάτω) σε συσκευασίες 500 γραμμαρίων, 1 κιλού και 2,5 κιλών. Η ανάκληση καλύπτει την παρτίδα L455 με ημερομηνίες ελάχιστης διατηρησιμότητας 04.11.2026 και 02.04.2027. Παραγωγός και διακινητής είναι η γερμανική εταιρεία INSULA Gewürze-Backzutaten Gustav Essig GmbH & Co. KG με έδρα το Μάνχαϊμ. Οι γερμανικές αρχές ανακοίνωσαν δημόσια προειδοποίηση και απόσυρση των προϊόντων από την αγορά σε μεγάλο αριθμό ομόσπονδων κρατιδίων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Λουκέτο σε δύο εστιατόρια της ίδιας εταιρείας μετά από 300 κρούσματα τροφικής δηλητηρίασης
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανάκληση 20,5 τόνων προϊόντος από χιλιάδες καταστήματα αλυσίδας fast food λόγω μολυσμένη πρώτης ύλης
Η ειδοποίηση χαρακτηρίστηκε ως «Alert notification» και «Serious risk», δηλαδή κοινοποίηση άμεσου και σοβαρού κινδύνου για τη δημόσια υγεία. Οι αρχές διευκρίνισαν ότι οι αφλατοξίνες είναι θερμοανθεκτικές και δεν καταστρέφονται κατά το ψήσιμο ή το μαγείρεμα, γεγονός ιδιαίτερα κρίσιμο για αλεσμένα αμύγδαλα που χρησιμοποιούνται εκτεταμένα σε αρτοσκευάσματα, γλυκά, προϊόντα ζαχαροπλαστικής και φυτικά παρασκευάσματα.
Οι αφλατοξίνες παράγονται κυρίως από μύκητες Aspergillus flavus και Aspergillus parasiticus και αναπτύσσονται σε συνθήκες αυξημένης υγρασίας και θερμοκρασίας. Ο κίνδυνος αυξάνεται όταν υπάρχουν προβλήματα στην αποθήκευση, στον αερισμό, στη μεταφορά ή όταν οι καρποί παραμένουν για μεγάλο διάστημα σε περιβάλλον που ευνοεί την ανάπτυξη μυκήτων. Τα αλεσμένα προϊόντα θεωρούνται ακόμη πιο ευαίσθητα από πλευράς ελέγχου, καθώς η άλεση μπορεί να «κρύψει» οπτικά αλλοιώσεις ή μούχλα που θα ήταν πιο εύκολα αντιληπτές σε ολόκληρους καρπούς.
Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) έχει καταλήξει ότι οι αφλατοξίνες συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο ηπατοκυτταρικού καρκίνου, ενώ η χρόνια έκθεση ακόμη και σε χαμηλές συγκεντρώσεις μπορεί να προκαλέσει μακροχρόνιες βλάβες. Η αφλατοξίνη Β1 κατατάσσεται στις αποδεδειγμένα καρκινογόνες ουσίες για τον άνθρωπο. Η τοξικότητα επηρεάζει κυρίως το ήπαρ, ενώ σε υψηλές δόσεις μπορεί να εμφανιστούν γαστρεντερικά συμπτώματα, ναυτία, εμετοί, κοιλιακό άλγος και σοβαρή ηπατική δυσλειτουργία. Παιδιά, ηλικιωμένοι και άτομα με ηπατικά νοσήματα θεωρούνται πιο ευάλωτες ομάδες.
Η νέα υπόθεση επαναφέρει στο προσκήνιο τα όρια των υφιστάμενων συστημάτων πρόληψης και ελέγχου. Η ύπαρξη τόσο υψηλών συγκεντρώσεων σε προϊόν ισπανικής προέλευσης, τη στιγμή που ισπανικοί φορείς είχαν καταγγείλει τις εισαγωγές από τις ΗΠΑ ως επικίνδυνες, αναμένεται να προκαλέσει νέα συζήτηση για την αποτελεσματικότητα των ελέγχων σε όλη την ευρωπαϊκή αλυσίδα παραγωγής και διακίνησης ξηρών καρπών.
Οι ειδικοί της ασφάλειας τροφίμων επισημαίνουν ότι η πρόληψη απαιτεί διαρκή παρακολούθηση από το χωράφι μέχρι το τελικό προϊόν. Η σωστή ξήρανση των καρπών, η διατήρηση χαμηλής υγρασίας στις αποθήκες, οι τακτικές αναλύσεις παρτίδων και η αυστηρή ιχνηλασιμότητα θεωρούνται κρίσιμα μέτρα για την αποτροπή ανάπτυξης μυκοτοξινών. Η υπόθεση της INSULA δείχνει επίσης τη σημασία των επίσημων ελέγχων αγοράς, καθώς η επιμόλυνση εντοπίστηκε μέσω κρατικής δειγματοληψίας και όχι από εσωτερικό έλεγχο της εταιρείας. Οι καταναλωτές που έχουν προμηθευτεί το συγκεκριμένο προϊόν κλήθηκαν να μην το καταναλώσουν και να το απορρίψουν. Οι αρχές υπενθυμίζουν ότι οι αφλατοξίνες δεν εξουδετερώνονται με θερμική επεξεργασία και ότι η χρήση του προϊόντος σε γλυκά ή άλλες παρασκευές δεν μειώνει τον κίνδυνο έκθεσης.
