Ανάκληση μεγάλων παρτίδων φιστικιών από την αγορά – Οι κίνδυνοι από τις παράνομες ελληνοποιήσεις ξηρών καρπών αμφιβόλου ποιότητας
Η παρουσία αφλατοξινών (ισχυρά ηπατοτοξικές και καρκινογόνες ουσίες) στους ξηρούς καρπούς αποτελεί ένα από τα κρισιμότερα ζητήματα ασφάλειας τροφίμων παγκοσμίως, καθώς οι συγκεκριμένες ουσίες συγκαταλέγονται στις πιο ισχυρές φυσικές καρκινογόνες ενώσεις. Ο κίνδυνος για τη δημόσια υγεία είναι άμεσος, αφού οι τοξίνες αυτές δεν γίνονται αντιληπτές με τη γεύση ή την οσμή, ενώ παραμένουν σταθερές ακόμη και μετά από θερμική επεξεργασία, όπως το καβούρδισμα. Η συστηματική έκθεση του πληθυσμού σε μολυσμένους καρπούς συνδέεται με σοβαρές βλάβες στο ήπαρ και την εξασθένηση του ανοσοποιητικού συστήματος, γεγονός που καθιστά τον αυστηρό έλεγχο της εφοδιαστικής αλυσίδας επιβεβλημένο.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Υποχρεωτική ανάκληση χυμών από μεγάλα σουπερμάρκετ λόγω σοβαρών παραβιάσεων των κανόνων υγιεινής στις εγκαταστάσεις παραγωγής
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Λιστέρια στη μοτσαρέλα: Η αθέατη διαδρομή του βακτηρίου και πόσο συχνά εντοπίζεται – Του Νίκου Γδοντέλη
Οι καταναλωτές μπορούν να προστατευτούν αποφεύγοντας την αγορά ξηρών καρπών που παρουσιάζουν εμφανή σημάδια μούχλας, αποχρωματισμούς ή δυσάρεστη οσμή και φροντίζοντας για τη σωστή αποθήκευση των προϊόντων σε ξηρό περιβάλλον. Επιπλέον, κρίνεται απαραίτητο να αποφεύγεται η αγορά ξηρών καρπών από άγνωστους παραγωγούς ή αμφίβολες πηγές, καθώς υπάρχει ο κίνδυνος διάθεσης προϊόντων από χώρες με χαμηλά πρότυπα ασφαλείας τα οποία έχουν ελληνοποιηθεί με χρήση ελληνικών ετικετών, παρακάμπτοντας τους απαραίτητους υγειονομικούς ελέγχους.
Χθες 27/2, η εταιρεία Pluto Import AS στη Νορβηγία προχώρησε στην προληπτική ανάκληση του προϊόντος Pistasjkjerner σε συσκευασία 500 γραμμαρίων μετά τον εντοπισμό αφλατοξινών σε επίπεδα που υπερβαίνουν τα επιτρεπτά όρια ασφαλείας. Η ανάκληση αφορά τις παρτίδες με ημερομηνίες λήξης τις 23 Μαΐου 2026 και 28 Ιουλίου 2026. Το προϊόν έχει διατεθεί στην αγορά μέσω ανεξάρτητων καταστημάτων λιανικής και οι καταναλωτές κλήθηκαν να μην το καταναλώσουν αλλά να το απορρίψουν ή να το επιστρέψουν στο σημείο αγοράς.
Οι αφλατοξίνες είναι δευτερογενείς μεταβολίτες που παράγονται από ορισμένους μύκητες του γένους Aspergillus, με κυριότερους τους Aspergillus flavus και Aspergillus parasiticus. Η μόλυνση των ξηρών καρπών και ιδιαίτερα των φιστικιών συμβαίνει συχνά κατά τη διάρκεια της καλλιέργειας, της συγκομιδής ή της αποθήκευσης, όταν οι περιβαλλοντικές συνθήκες, όπως η υψηλή θερμοκρασία και η αυξημένη υγρασία, ευνοούν την ανάπτυξη των μυκήτων.
Στην ευρωπαϊκή νομοθεσία η διαχείριση των μυκοτοξινών διέπεται από τον Κανονισμό (ΕΕ) 2023/915, ο οποίος καθορίζει τα μέγιστα επιτρεπτά επίπεδα για συγκεκριμένες προσμίξεις στα τρόφιμα. Τα φιστίκια συγκαταλέγονται στα τρόφιμα υψηλού κινδύνου για επιμόλυνση με αφλατοξίνες, μαζί με το καλαμπόκι και τα αράπικα φιστίκια. Σύμφωνα με στοιχεία του European Food Safety Authority, οι ξηροί καρποί αποτελούν μία από τις κύριες κατηγορίες τροφίμων στις οποίες ανιχνεύονται συχνότερα υπερβάσεις ορίων αφλατοξινών στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Μελέτες έχουν δείξει ότι οι παράγοντες που ευνοούν την ανάπτυξη Aspergillus και την παραγωγή αφλατοξινών περιλαμβάνουν υψηλή υγρασία, θερμοκρασίες μεταξύ 25 και 35 βαθμών Κελσίου, μηχανικές βλάβες του κελύφους και ανεπαρκείς συνθήκες αποθήκευσης. Ενδεικτικά, δημοσιεύσεις στο περιοδικό Food Control και στο International Journal of Food Microbiology τεκμηριώνουν τη συσχέτιση θερμοκρασίας και ενεργότητας νερού με την παραγωγή αφλατοξίνης Β1 σε φιστίκια και άλλους ξηρούς καρπούς. Τα φιστίκια κατατάσσονται στις κατηγορίες τροφίμων με τον υψηλότερο κίνδυνο αφλατοξινών λόγω της φυσιολογίας τους και της διαδικασίας ξήρανσης που ακολουθείται. Για τον λόγο αυτόν επιβάλλονται αυστηροί έλεγχοι στις εισαγωγές από τρίτες χώρες, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής που αποτελούν τη χώρα προέλευσης της συγκεκριμένης παρτίδας.
Η βιομηχανία τροφίμων οφείλει να εφαρμόζει συστήματα αυτοελέγχου βάσει των αρχών HACCP για την πρόληψη τέτοιων φαινομένων. Οι μέθοδοι αποτροπής περιλαμβάνουν τον έλεγχο της υγρασίας στα στάδια μετά τη συγκομιδή, τη χρήση κατάλληλων συσκευασιών που εμποδίζουν τη συμπύκνωση υδρατμών και τη διενέργεια τακτικών εργαστηριακών αναλύσεων πριν από τη διάθεση των προϊόντων στην κατανάλωση. Η ανάκληση μη ασφαλών τροφίμων αποτελεί νομική υποχρέωση των επιχειρήσεων σύμφωνα με τον Γενικό Νόμο για τα Τρόφιμα (Κανονισμός 178/2002), ο οποίος επιβάλλει την άμεση ενημέρωση των αρχών και του κοινού όταν υπάρχει κίνδυνος για τη δημόσια υγεία.
Οι επιπτώσεις στην υγεία από την κατανάλωση μολυσμένων τροφίμων διακρίνονται σε οξείες και χρόνιες. Η οξεία αφλατοξίκωση μπορεί να προκαλέσει σοβαρές βλάβες στο ήπαρ, ενώ η μακροχρόνια έκθεση σε χαμηλές δόσεις συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ηπατοκυτταρικού καρκινώματος. Σχετικές μελέτες και επιστημονικά δεδομένα για τη μόλυνση των φιστικιών και τη δράση των αφλατοξινών είναι διαθέσιμα μέσω της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) στην ιστοσελίδα efsa.europa.eu και στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO) στη διεύθυνση who.int.
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
