Επιμόλυνση αποξηραμένων βοτάνων με σαλμονέλα και μέτρα προστασίας για τη βιομηχανία και τους καταναλωτές
Η ανάκληση του αποξηραμένου βασιλικού ιδιωτικής ετικέτας «LE GUSTO» από την εταιρεία TSI Consumer Goods GmbH, ο οποίος διατίθεται μέσω της αλυσίδας ALDI Nord, φέρνει στο προσκήνιο τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η βιομηχανία τροφίμων στη διαχείριση της ασφάλειας των αποξηραμένων βοτάνων και μπαχαρικών. Το συγκεκριμένο προϊόν, που αφορά τη συσκευασία των 15 γραμμαρίων ανά γυάλινο βάζο με ημερομηνία λήξης τον Μάρτιο του 2028 και αριθμό παρτίδας Β 15, αποσύρεται από την αγορά της Γερμανίας μετά τον εντοπισμό σαλμονέλας. Τα βότανα και τα μπαχαρικά, αν και έχουν χαμηλά επίπεδα υγρασίας, μπορούν να μεταφέρουν παθογόνους μικροοργανισμούς που επιβιώνουν για μεγάλα χρονικά διαστήματα λόγω της υψηλής αντοχής τους στην αφυδάτωση.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανάκληση ρυζιού μάρκας που πωλείται και στην Ελλάδα λόγω παρουσίας καρκινογόνου ουσίας – Σοβαρός ο κίνδυνος σύμφωνα με το RASFF
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Προϊόντα σάλτσας: Ανάκληση-μαμούθ 365(!) τόνων λόγω Salmonella – Το κόστος μιας αστοχίας στον έλεγχο προμηθευτή
Τα δεδομένα του ευρωπαϊκού συστήματος RASFF (Rapid Alert System for Food and Feed) επιβεβαιώνουν την έκταση του ζητήματος. Μεγάλη επιστημονική μελέτη, για την περίοδο 1999–2023 δείχνει ότι οι ειδοποιήσεις για βότανα και μπαχαρικά αντιπροσώπευσαν το 6,2% του συνόλου των καταγραφών, με αποκορύφωμα το 2021 όταν σημειώθηκαν 600 περιστατικά. Μια δεύτερη εκτεταμένη μελέτη για την περίοδο 2000–2022 κατέγραψε 3.741 σχετικές ειδοποιήσεις, ποσοστό που αντιστοιχεί στο 5,3% των συνολικών κοινοποιήσεων του συστήματος. Η μόλυνση από σαλμονέλα αποτελεί τον πρωτεύοντα κίνδυνο σε αυτές τις αναφορές.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Παγκόσμια Ημέρα Ασφάλειας Τροφίμων: Οι “30 Εντολές” που μπορούν να αποτρέψουν μια τροφική δηλητηρίαση
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανάκληση δεκάδων χιλιάδων γνωστών μπιμπερό μετά από 135 αναφορές για κίνδυνο πνιγμού (φωτογραφίες)
Η κατανάλωση τροφίμων μολυσμένων με σαλμονέλα προκαλεί σαλμονέλωση, μια γαστρεντερίτιδα που εκδηλώνεται από έξι ώρες έως λίγες ημέρες μετά τη λήψη της τροφής. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν διάρροια, κοιλιακό πόνο, ναυτία, εμετό και πυρετό. Για τους υγιείς ενήλικες η νόσος υποχωρεί σε μερικές ημέρες, αλλά για ευάλωτες ομάδες, όπως μικρά παιδιά, ηλικιωμένους, έγκυες και ανοσοκατασταλμένους, υπάρχει κίνδυνος σοβαρής αφυδάτωσης ή διείσδυσης του βακτηρίου στο αίμα, κατάσταση που απαιτεί νοσοκομειακή περίθαλψη.
Η κατάταξη των δέκα πιο μολυσμένων βοτάνων και μπαχαρικών περιλαμβάνει κατά σειρά το τσίλι, το μαύρο πιπέρι, το κάρυ, την πάπρικα, το μοσχοκάρυδο, τα μείγματα μπαχαρικών, τον βασιλικό, τη μέντα, το τζίντζερ και το κύμινο. Πρόσφατα περιστατικά επιβεβαιώνουν τη διαρκή αυτή τάση. Τον Σεπτέμβριο του 2025, οι ελβετικές αρχές εξέδωσαν προειδοποίηση για μείγματα αρωματικών βοτάνων και καρυκευμάτων ισπανικής προέλευσης, μετά από αυτοέλεγχο εταιρείας που εντόπισε μολυσμένο δεντρολίβανο. Τα προϊόντα είχαν διατεθεί από μεγάλες αλυσίδες λιανικής, όπως η Migros, η Coop και η Gwürzegge GmbH. Παράλληλα, η εταιρεία Ostmann Gewürze GmbH προχώρησε σε ανάκληση τριμμένου βασιλικού με αριθμό παρτίδας 502085, καθώς σε ελέγχους ρουτίνας ανιχνεύθηκε σαλμονέλα.
Η επιμόλυνση αποξηραμένων βοτάνων με σαλμονέλα, μπορεί να συμβεί σε διάφορα στάδια της εφοδιαστικής αλυσίδας. Κατά την καλλιέργεια, οι κύριες πηγές περιλαμβάνουν τη χρήση μολυσμένου νερού άρδευσης, την εφαρμογή μη κατάλληλα επεξεργασμένων οργανικών λιπασμάτων και την επαφή των φυτών με την άγρια πανίδα ή πτηνά. Κατά τη συγκομιδή και την αποξήρανση, οι συνθήκες υγιεινής του εξοπλισμού και των εγκαταστάσεων είναι καθοριστικές. Εάν η αποξήρανση καθυστερήσει ή εάν τα προϊόντα αποθηκευτούν σε περιβάλλον με αυξημένη υγρασία, τα βακτήρια μπορούν να πολλαπλασιαστούν.
Σύμφωνα με τον FAO και τον WHO, η βιομηχανία εφαρμόζει συγκεκριμένες μεθόδους για την εξουδετέρωση της σαλμονέλας. Οι πιο αποτελεσματικές τεχνικές περιλαμβάνουν τη θερμική επεξεργασία, την παστερίωση, τη χρήση αερίου οξειδίου του αιθυλενίου και την ακτινοβόληση. Ενδεικτικά, δόση ακτινοβολίας 3–5 kGy μειώνει κατά 3–6 log CFU/g τα επίπεδα του παθογόνου σε πιπέρι και σουσάμι. Η κατάψυξη δεν επαρκεί για την καταστροφή του βακτηρίου, ενώ απαιτείται θέρμανση σε θερμοκρασίες άνω των 70°C.
Το γεγονός ότι μια συσκευασία μπαχαρικού περιέχει συνήθως 40–100 γραμμάρια και χρησιμοποιείται για μεγάλο χρονικό διάστημα σημαίνει ότι ένα μολυσμένο βαζάκι μπορεί να εισαχθεί σε δεκάδες ή εκατοντάδες πιάτα. Αυτό δημιουργεί έναν επαναλαμβανόμενο κίνδυνο τροφικής δηλητηρίασης και μπορεί να αποτελέσει πηγή πολλαπλών κρουσμάτων σε μια οικογένεια, ένα εστιατόριο ή μια αλυσίδα διανομής. Για τον λόγο αυτό, οι αρχές επιβάλλουν την ανάκληση ολόκληρης της παρτίδας.
Οι καταναλωτές μπορούν να περιορίσουν τον κίνδυνο εφαρμόζοντας συγκεκριμένες πρακτικές. Η αγορά προϊόντων από αξιόπιστες μάρκες που ακολουθούν αυστηρά πρωτόκολλα ασφάλειας και η αναζήτηση ετικετών που υποδεικνύουν επεξεργασία με ατμό ή ακτινοβολία αποτελούν τα πρώτα μέτρα πρόληψης. Πριν από τη χρήση, είναι απαραίτητος ο έλεγχος για σημάδια υγρασίας, συσσωμάτωσης ή ασυνήθιστης οσμής. Η αποθήκευση πρέπει να γίνεται σε αεροστεγή δοχεία, σε δροσερό και ξηρό μέρος, μακριά από την ηλεκτρική κουζίνα ή τον νεροχύτη, ώστε να αποφεύγεται η ζέστη και η υγρασία.
Οι κανόνες υγιεινής επιβάλλουν το πλύσιμο των χεριών πριν από τον χειρισμό των μπαχαρικών, τη χρήση καθαρών σκευών για τη μέτρηση και την αποφυγή επαφής των χεριών με το εσωτερικό των βάζων. Η προσθήκη των μπαχαρικών κατά τη διάρκεια του μαγειρέματος, ώστε να αναπτύσσονται θερμοκρασίες άνω των 70°C, διασφαλίζει την καταστροφή των βακτηρίων. Αντίθετα, η προσθήκη τους στο τέλος του μαγειρέματος ή σε έτοιμα ωμά γεύματα ενέχει μεγαλύτερο ρίσκο. Σε περίπτωση επίσημης ανάκλησης, όπως αυτή του βασιλικού «LE GUSTO», το προϊόν πρέπει να απορρίπτεται ή να επιστρέφεται στο σημείο αγοράς χωρίς να καταναλωθεί.
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
