Οι διαταραχές στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα τροφίμων δεν περιορίζονται πλέον σε ένα πρόβλημα μεταφοράς ή παραγωγής, καθώς μια καθυστέρηση σε ένα σημείο μπορεί να επηρεάσει διαδοχικά παραγωγούς, μεταποιητές, διανομείς και τελικά την αγορά. Γεωπολιτικές εντάσεις, εμπορικοί περιορισμοί, ακραία καιρικά φαινόμενα, μεταβολές στη ζήτηση και ελλείψεις εργατικού δυναμικού δημιουργούν ένα περιβάλλον στο οποίο η ταχύτητα αντίδρασης γίνεται εξίσου σημαντική με την αποδοτικότητα.
Σε ανάλυση που δημοσιεύτηκε στο New Food, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Wageningen υποστηρίζουν ότι η ανθεκτικότητα των αλυσίδων τροφίμων απαιτεί μεγαλύτερη διαφάνεια και κυρίως έγκαιρη και αξιόπιστη ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ των εμπλεκόμενων επιχειρήσεων. Η λογική είναι ότι όσο περισσότερη εικόνα υπάρχει για την παραγωγή, τα αποθέματα, τις τιμές και τις μεταφορές, τόσο νωρίτερα μπορεί να εντοπιστεί μια διαταραχή και να αναζητηθεί εναλλακτική λύση.
Η ανθεκτικότητα μιας εφοδιαστικής αλυσίδας δεν εξαρτάται μόνο από τη δημιουργία αποθεμάτων. Οι ερευνητές περιγράφουν ένα ευρύτερο σύστημα που περιλαμβάνει τη δυνατότητα αλλαγής προμηθευτών, προϊόντων, διαδρομών μεταφοράς ή πρακτικών παραγωγής, τη διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού και την ύπαρξη εφεδρικής δυναμικότητας σε παραγωγή, μεταποίηση και μεταφορές. Για ευπαθή τρόφιμα, όπου η δημιουργία μεγάλων αποθεμάτων δεν είναι πάντα εφικτή, η ευελιξία αποκτά ακόμη μεγαλύτερη αξία. Σε αυτό το μοντέλο, τα δεδομένα λειτουργούν ως μηχανισμός έγκαιρης προειδοποίησης. Πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο για αποθέματα, παραγωγή, τιμές και μεταφορές μπορούν να επιτρέψουν στις επιχειρήσεις να αντιληφθούν νωρίτερα ότι ένας προμηθευτής αντιμετωπίζει πρόβλημα ή ότι μια εμπορική διαδρομή κινδυνεύει να διακοπεί. Παράλληλα, η κοινή εικόνα μπορεί να επιτρέψει καλύτερο συντονισμό και να διευκολύνει τη μεταφορά προμηθειών προς άλλες περιοχές ή την αλλαγή προμηθευτών πριν η έλλειψη φτάσει στην αγορά.
Η τεχνολογία ήδη προσφέρει διαφορετικούς τρόπους για να γίνει αυτό. Η πιο απλή προσέγγιση είναι η απευθείας ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ δύο επιχειρήσεων, μέσω συστημάτων όπως οι διεπαφές προγραμματισμού εφαρμογών. Είναι σχετικά ευέλικτη, όμως γίνεται ολοένα πιο δύσκολη στη διαχείριση όσο αυξάνονται οι συνεργάτες. Μια δεύτερη επιλογή είναι οι κεντρικές πλατφόρμες, όπου συγκεντρώνονται δεδομένα από πολλούς φορείς και δημιουργείται μια κοινή εικόνα της αλυσίδας, με το μειονέκτημα ότι η ίδια η πλατφόρμα μπορεί να εξελιχθεί σε κεντρικό σημείο εξάρτησης ή αστοχίας.
Blockchain και «χώροι δεδομένων»
Η τεχνολογία blockchain αποτελεί μια τρίτη προσέγγιση, καθώς επιτρέπει σε πολλούς συμμετέχοντες να διαχειρίζονται από κοινού δεδομένα χωρίς μία κεντρική βάση. Οι συναλλαγές καταγράφονται σε διαδοχικά μπλοκ που επικυρώνονται από το δίκτυο, ενώ οι λεγόμενες έξυπνες συμβάσεις μπορούν να αυτοματοποιούν συγκεκριμένες διαδικασίες. Παρότι η τεχνολογία είχε παρουσιαστεί πριν από μερικά χρόνια ως λύση για σχεδόν κάθε πρόβλημα της εφοδιαστικής αλυσίδας, αρκετές εφαρμογές δεν ανταποκρίθηκαν στις αρχικές προσδοκίες. Εκεί όπου εξακολουθεί να παρουσιάζει πρακτικό ενδιαφέρον είναι σε περιπτώσεις ελέγχου γνησιότητας, πρόληψης απάτης, επαλήθευσης απαιτήσεων βιωσιμότητας και ασφάλειας τροφίμων.
Μια νεότερη κατεύθυνση είναι οι λεγόμενοι χώροι δεδομένων, στους οποίους κάθε συμμετέχων διατηρεί τον έλεγχο των δικών του πληροφοριών και τις διαθέτει όταν απαιτείται, βάσει κοινών προτύπων και κανόνων διακυβέρνησης. Με αυτόν τον τρόπο επιχειρείται να συνδυαστούν η διαλειτουργικότητα και η συνεργασία με την προστασία της κυριότητας και της ιδιωτικότητας των δεδομένων. Η προσέγγιση αυτή βρίσκεται ακόμη σε σχετικά πρώιμο στάδιο, όμως θεωρείται μία από τις πιο υποσχόμενες εξελίξεις για τις ψηφιακές αλυσίδες τροφίμων και συνδέεται με την ευρωπαϊκή στρατηγική για τα δεδομένα και τη δημιουργία κοινών ευρωπαϊκών χώρων δεδομένων.
Το βασικό πρόβλημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο τεχνολογικό. Οι μελέτες που εξετάζουν την αντίδραση των επιχειρήσεων στις διαταραχές της πανδημίας έδειξαν ότι ακόμη και μεγάλες πολυεθνικές δεν διέθεταν πάντα ψηφιακά συστήματα διαχείρισης κρίσεων, ενώ η ανταλλαγή πληροφοριών με προμηθευτές συχνά δεν ήταν επαρκώς οργανωμένη ή ενσωματωμένη στις συμβάσεις. Η απουσία κοινών προτύπων, η περιορισμένη ορατότητα πέρα από τους άμεσους προμηθευτές και οι διαφορετικοί κανόνες μεταξύ κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης περιορίζουν την ταχύτητα με την οποία μπορούν να ανακατευθυνθούν προμήθειες όταν μια κρίση εκδηλώνεται. Για να λειτουργήσει ένα τέτοιο σύστημα, επομένως, χρειάζεται διαλειτουργικότητα των πληροφοριακών συστημάτων, κοινά πρότυπα δεδομένων και σαφείς κανόνες για το ποιος έχει πρόσβαση σε κάθε πληροφορία και για ποιο σκοπό. Οι ερευνητές υποστηρίζουν επίσης ότι η ανταλλαγή δεδομένων δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως αυτοσκοπός ούτε να καθορίζεται αποκλειστικά από την εκάστοτε τεχνολογία. Η επιλογή του συστήματος πρέπει να ξεκινά από τις πραγματικές ανάγκες της αλυσίδας, να στηρίζεται σε εμπιστοσύνη μεταξύ των συμμετεχόντων και να συνοδεύεται από επενδύσεις στην ποιότητα των δεδομένων, την ασφάλεια, τις δεξιότητες και τη διακυβέρνηση.
Η κατεύθυνση που προτείνεται δεν είναι η δημιουργία ενός ενιαίου τεχνολογικού συστήματος για όλες τις επιχειρήσεις, αλλά η δημιουργία ενός δικτύου στο οποίο οι κρίσιμες πληροφορίες μπορούν να κινηθούν γρήγορα όταν χρειάζεται. Για ένα σύστημα τροφίμων που εξαρτάται από πολλές χώρες, προμηθευτές και μεταφορικές διαδρομές, αυτή η δυνατότητα μπορεί να καθορίσει πόσο γρήγορα μια επιχείρηση θα αντιληφθεί μια επερχόμενη διαταραχή και πόσο αποτελεσματικά θα μπορέσει να την αντιμετωπίσει.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Μύρτιλα: Η ουσία που «ξεκλειδώνει» την καύση λίπους στα μυϊκά κύτταρα
- Γυμναστική στο σπίτι ή στο γυμναστήριο; Ποια επιλογή φέρνει καλύτερα αποτελέσματα
- Μεγάλη φωτιά στο οινοποιείο Achaia Clauss στην Πάτρα, καταστράφηκε ολοσχερώς το πέτρινο κτίριο
- Φάρμακα αδυνατίσματος GLP-1: 310 φορές αυξήθηκε η χρήση τους σε παιδιά ηλικίας 8 έως 11 ετών
- 4 σημάδια που μπορεί να δείχνουν ότι η πίεση είναι υψηλή
- Τι έτρωγαν οι Αμερικανοί στο πρώτο πικνικ της ιστορίας το 1882
