Στην έκθεση τονίζεται ότι περίπου τα τρία τέταρτα του παγκόσμιου πληθυσμού ζουν σε χώρες με ανασφάλεια νερού, ενώ σχεδόν 4 δισεκατομμύρια άνθρωποι αντιμετωπίζουν σοβαρή λειψυδρία τουλάχιστον έναν μήνα κάθε χρόνο.
Η λειψυδρία δεν αποτελεί πλέον μόνο περιβαλλοντική πρόκληση, αλλά εξελίσσεται σε κρίσιμο ζήτημα γεωπολιτικής σταθερότητας και διεθνούς ασφάλειας. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα νέας ενημερωτικής έκθεσης της Υπηρεσίας Ερευνών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EPRS), η οποία καλεί την Ευρωπαϊκή Ένωση να αναπτύξει μια συνεκτική στρατηγική «μπλε διπλωματίας» για τη διαχείριση των υδάτινων πόρων παγκοσμίως.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Lidl Ch: Δύο ελαιόλαδα ιδιωτικής ετικέτας στα χειρότερα της αγοράς σε φυτοφάρμακα, πλαστικοποιητές και υπολείμματα ορυκτελαίων
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται σοκολατάκια από δυο διαφορετικές μάρκες λόγω σοβαρού κινδύνου
Στην έκθεση με τίτλο «Διασυνοριακή διακυβέρνηση των υδάτων: Ανταγωνισμός και συνεργασία στην εποχή της υδάτινης χρεοκοπίας», τονίζεται ότι περίπου τα τρία τέταρτα του παγκόσμιου πληθυσμού ζουν σε χώρες με ανασφάλεια νερού, ενώ σχεδόν 4 δισεκατομμύρια άνθρωποι αντιμετωπίζουν σοβαρή λειψυδρία τουλάχιστον έναν μήνα κάθε χρόνο. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον όρο «υδάτινη χρεοκοπία» (water bankruptcy), που χρησιμοποιείται για να περιγράψει την εξάντληση ποταμών, λιμνών, υπόγειων υδροφορέων και παγετώνων με ταχύτερο ρυθμό από αυτόν που μπορούν να ανανεωθούν.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τα σνακ που κάνουν τα παιδιά υπερτασικά από μικρή ηλικία – Εργαστηριακό τεστ σε 30 προϊόντα που βρίσκονται στα ράφια
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | 7 κόλπα που χρησιμοποιούν οι παρασκευαστές τροφίμων για να σας κάνουν να πιστεύετε ότι τα προϊόντα τους είναι υγιεινά
Ελλιπής διεθνής συνεργασία
Παρά το γεγονός ότι 153 χώρες μοιράζονται 313 διασυνοριακές λεκάνες ποταμών και λιμνών, καθώς και 468 υπόγειους υδροφορείς, μόνο 43 κράτη έχουν εξασφαλίσει συμφωνίες που καλύπτουν πάνω από το 90% των κοινών υδάτων τους. Συνολικά, μόλις το 60% των διασυνοριακών υδάτινων εκτάσεων διέπεται από κάποιου είδους θεσμική συμφωνία, ενώ ακόμη λιγότερες από αυτές εφαρμόζονται πλήρως στην πράξη. Η εικόνα αυτή επιβαρύνεται από τον κατακερματισμό του διεθνούς πλαισίου, καθώς μόλις 29 χώρες συμμετέχουν ταυτόχρονα και στις δύο βασικές διεθνείς συμβάσεις για το νερό: τη Σύμβαση του ΟΗΕ του 1992 και τη Σύμβαση του 1997 για τις μη πλωτές χρήσεις διεθνών υδάτων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σε ποιες τροφές βρίσκονται οι δευτερογενείς φυτικές ενώσεις που προστατεύουν από κίνδυνο, καρδιακές παθήσεις και πρόωρη γήρανση
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Υπάρχει όντως «καλύτερη» ώρα για να πίνουμε νερό;
Από τον Νείλο έως τον Ινδό: το νερό ως πεδίο έντασης
Η έκθεση καταγράφει σειρά εστιών έντασης όπου το νερό μετατρέπεται σε στρατηγικό εργαλείο:
- Στον Βραχμαπούτρα, η ανακοίνωση της Κίνας για την κατασκευή του φράγματος Great Bend προκάλεσε αντίδραση της Ινδίας με σχέδια δικής της υποδομής.
- Στον Ινδό ποταμό, η Ινδία ανέστειλε τη συμφωνία υδάτων του 1960 με το Πακιστάν, δημιουργώντας ανησυχία για την υδροδότηση μεγάλων πόλεων.
- Στον Νείλο, η λειτουργία του Μεγάλου Φράγματος της Αναγέννησης από την Αιθιοπία συνεχίζει να προκαλεί εντάσεις με Αίγυπτο και Σουδάν.
- Στην Κεντρική Ασία, το κανάλι Qosh-Tepa στο Αφγανιστάν ενδέχεται να περιορίσει τις ροές του Άμου Ντάρια προς γειτονικές χώρες.
- Ακόμη και ΗΠΑ και Καναδάς βρίσκονται σε διαφωνία για τη διαχείριση του ποταμού Κολούμπια.
Παράλληλα, η έκθεση επισημαίνει την συχνή εργαλειοποίηση του νερού σε πολεμικές συγκρούσεις, με χαρακτηριστικά παραδείγματα την καταστροφή του φράγματος της Καχόβκα στην Ουκρανία και επιθέσεις σε εγκαταστάσεις αφαλάτωσης στη Μέση Ανατολή.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πρέπει να ξεπλένουμε την κινόα πριν το μαγείρεμα;
Παραδείγματα συνεργασίας που λειτουργούν
Παρά τις συγκρούσεις, υπάρχουν και επιτυχημένα μοντέλα διακυβέρνησης. Ως κορυφαίο παράδειγμα αναφέρεται η Διεθνής Επιτροπή για την Προστασία του Δούναβη (ICPDR), που συντονίζει 14 χώρες και την ΕΕ μέσω δεσμευτικών εξαετών σχεδίων διαχείρισης. Θετικά παραδείγματα θεωρούνται επίσης η Επιτροπή του Μεκόνγκ, ο Οργανισμός του Ποταμού Σενεγάλη και οι περιφερειακοί μηχανισμοί της Νοτιοαφρικανικής Κοινότητας Ανάπτυξης.
Η ευρωπαϊκή απάντηση: «Blue Deal»
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζητά πλέον τον διορισμό ειδικού εντεταλμένου της ΕΕ για το νερό, σε συνεργασία με τον αντίστοιχο απεσταλμένο του ΟΗΕ. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή έχει προτείνει ένα «Blue Deal», στα πρότυπα της Πράσινης Συμφωνίας, με στόχο μια ολοκληρωμένη πολιτική για την προστασία και δίκαιη διαχείριση των υδάτων εντός και εκτός Ευρώπης.
Σύμφωνα με επιστημονική μελέτη του 2025 που επικαλείται η έκθεση, από το 2017 και μετά τα περιστατικά σύγκρουσης γύρω από το νερό ξεπερνούν αριθμητικά τα περιστατικά συνεργασίας σε παγκόσμιο επίπεδο.
Το μήνυμα των Βρυξελλών είναι σαφές: οι επόμενες μεγάλες διεθνείς κρίσεις ίσως δεν ξεσπάσουν σε στρατιωτικά μέτωπα, αλλά πάνω σε υδρολογικούς χάρτες.
Διαβάστε την ολόκληρη την έκθεση ΕΔΩ:
