Συναγερμός από Ιταλία και Foodwatch για τον υδράργυρο στον τόνο που ζητούν άμεσες αποσύρσεις προϊόντων. Πόσο τόνο μπορείτε να τρώτε την εβδομάδα με ασφάλεια
Η παρουσία υδραργύρου στα ψάρια έχει εξελιχθεί σε ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα ασφάλειας τροφίμων στην Ευρώπη, επηρεάζοντας ιδιαίτερα την αξιοπιστία των μεγάλων αλιευτικών χωρών, όπως η Ισπανία. Παρότι τα ψάρια αποτελούν βασική πηγή πρωτεϊνών και ωμέγα-3 λιπαρών οξέων, έρευνες και έλεγχοι των τελευταίων ετών αποκαλύπτουν ότι πολλά από τα δημοφιλέστερα είδη — όπως ο τόνος και ο γαλέος — εμφανίζουν επικίνδυνα υψηλές συγκεντρώσεις τοξικού υδραργύρου, ουσίας που συσσωρεύεται στα μεγάλα θηρευτικά ψάρια και δεν αποβάλλεται εύκολα από τον ανθρώπινο οργανισμό.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Προκλητική η αδιαφορία των Ελληνικών Αρχών για τα επικίνδυνα προϊόντα – Εγκαταλελειμμένοι οι Έλληνες καταναλωτές
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πρόστιμα σε δύο φούρνους σε Καισαριανή και Άνοιξη
Το ότι η ανησυχία για τον υδράργυρο στα ψάρια δικαιολογείται απόλυτα, επιβεβαιώνεται από δύο νέες προειδοποίησες από το RASFF για ισπανικά αλιευτικά προϊόντα που συγκαταλέγονται στα πιο δημοφιλή στην ευρωπαϊκή αγορά, με σταθερά υψηλές πωλήσεις και εξαγωγές σε χώρες όπως η Ιταλία, η Γαλλία και η Πορτογαλία. Η Ισπανία αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους προμηθευτές ψαριών και θαλασσινών στην ΕΕ, καλύπτοντας σημαντικό ποσοστό της συνολικής κατανάλωσης, ιδιαίτερα σε είδη όπως ο τόνος, ο γαλέος, η σαρδέλα και ο ξιφίας. Ωστόσο, η φήμη της ισπανικής αλιευτικής βιομηχανίας δοκιμάζεται συχνά από ευρωπαϊκές προειδοποιήσεις που σχετίζονται με υπερβάσεις ορίων βαρέων μετάλλων, κυρίως υδραργύρου, σε ψάρια που εξάγονται προς άλλες χώρες της ΕΕ.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | «Ετοιμαστείτε για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης» – Νέα έκκληση προς τους πολιτες της ΕΕ να αποθηκεύσουν νερό και κονσέρβες
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εντοπίστηκε μόλυνση σε παραδοσιακό έδεσμα – Το Υπουργείο Υγείας προειδοποιεί για σοβαρό κίνδυνο για την υγεία
Στις 8 Οκτωβρίου 2025, οι ιταλικές αρχές εξέδωσαν δύο ξεχωριστές ειδοποιήσεις μέσω του συστήματος RASFF (Σύστημα Ταχείας Ειδοποίησης για Τρόφιμα και Ζωοτροφές) που αφορούν αλιευτικά προϊόντα από την Ισπανία. Η πρώτη προειδοποίηση αφορά φιλέτα κιτρινοπτερου τόνου (Thunnus albacares), τα οποία βρέθηκαν με περιεκτικότητα σε υδράργυρο 1,9 mg/kg, σχεδόν διπλάσια από το μέγιστο επιτρεπτό όριο του 1 mg/kg. Το προϊόν διακινήθηκε στην ιταλική αγορά σε μορφή αποψυγμένων, συσκευασμένων σε κενό φιλέτων τόνου, αλλά σύμφωνα με τις αρχές, φαίνεται πως πλέον δεν διατίθεται στο εμπόριο.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σοβαρά εγκαύματα από χύτρες ταχύτητος: Άμεση ανάκληση μετά από καταγγελίες καταναλωτών
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πώς θέλουμε να είναι το μαρούλι μας; Απαντούν απλοί καταναλωτές
Η δεύτερη προειδοποίηση, που χαρακτηρίστηκε ως «σοβαρή», αφορά γαλέο (blue shark) προερχόμενο επίσης από την Ισπανία, στον οποίο ανιχνεύθηκαν επίπεδα υδραργύρου 1,5 mg/kg, υπερβαίνοντας τα επιτρεπτά όρια. Στην περίπτωση αυτή, οι ιταλικές αρχές προχώρησαν σε επίσημη κράτηση του προϊόντος και σταμάτησαν τη διανομή του στην αγορά. Οι δύο ειδοποιήσεις, παρότι αφορούν διαφορετικά είδη ψαριών, αναδεικνύουν έναν κοινό προβληματισμό για την παρουσία βαρέων μετάλλων σε μεγάλα θηρευτικά ψάρια, τα οποία βρίσκονται στην κορυφή της τροφικής αλυσίδας και τείνουν να συσσωρεύουν υδράργυρο.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Φράουλες με επικίνδυνα φυτοφάρμακα έως και 8 φορές πάνω από το όριο – Το RASFF ειδοποιεί για σοβαρό κίνδυνο
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μέλι: Από πότε καθίσταται υποχρεωτική η αναγραφή της χώρας προέλευσης στη συσκευασία
Ο κίνδυνος του υδραργύρου στον τόνο
Η κατανάλωση τόνου στην Ευρώπη παραμένει εξαιρετικά δημοφιλής, ωστόσο αυξάνονται οι προειδοποιήσεις για τους κινδύνους που ενέχει η μόλυνση του συγκεκριμένου ψαριού με υδράργυρο. Η οργάνωση Foodwatch απέστειλε επιστολές προς τους διευθύνοντες συμβούλους των μεγαλύτερων ευρωπαϊκών αλυσίδων σούπερ μάρκετ — μεταξύ των οποίων Lidl, Carrefour, Mercadona, REWE και E.Leclerc — καλώντας τους να αναλάβουν άμεσα δράση για την προστασία των καταναλωτών. Όπως αναφέρει, ο τόνος είναι το πιο μολυσμένο ψάρι της ευρωπαϊκής αγοράς και παράλληλα το λιγότερο προστατευμένο από αυστηρά πρότυπα ασφάλειας τροφίμων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | «Πλαστική τύφλωση»: Η νέα επιδημία που “χτυπά” καταναλωτές και πώς θα την αντιμετωπίσετε
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το Νο1 Λάδι για την υγεία της καρδιάς, σύμφωνα με τους επιστήμονες
Η Foodwatch ζητά από τα σούπερ μάρκετ να αποσύρουν από τα ράφια κάθε προϊόν τόνου που περιέχει πάνω από 0,3 mg/kg υδραργύρου — όριο που ισχύει ήδη για άλλα είδη ψαριών, αντί του σημερινού επιτρεπτού ορίου του 1 mg/kg για τον τόνο. Επιπλέον, ζητά να σταματήσει κάθε προώθηση ή διαφήμιση του προϊόντος και να επιβληθεί υποχρεωτική επισήμανση κινδύνου στις συσκευασίες και στις ιστοσελίδες των καταστημάτων. Ο οργανισμός υπενθυμίζει ότι ο υδράργυρος συγκαταλέγεται από τον ΠΟΥ στις δέκα πιο επικίνδυνες ουσίες για τον άνθρωπο, με σοβαρές επιπτώσεις στο κεντρικό νευρικό σύστημα, ιδιαίτερα σε έμβρυα και μικρά παιδιά — γι’ αυτό και οι διατροφικές οδηγίες για εγκύους συνιστούν περιορισμό ή αποφυγή κατανάλωσης τόνου.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πώς ένας καταναλωτής «νίκησε» μεγάλη αλυσίδα σουπερμάρκετ και εξοικονόμησε σχεδόν 80€ σε ένα λογαριασμό
Η ανησυχία αυτή ενισχύεται από τα αποτελέσματα έρευνας της οργάνωσης BLOOM, η οποία ανέλυσε 150 κονσέρβες τόνου και διαπίστωσε ότι το 100% περιείχαν υδράργυρο, το 10% υπερέβαινε το όριο του 1 mg/kg και το 57% ξεπερνούσε το όριο των 0,3 mg/kg. Οι οργανώσεις ζητούν την πλήρη απαγόρευση διάθεσης κονσερβοποιημένου τόνου με επίπεδα άνω των 0,3 mg/kg, υποστηρίζοντας ότι οι ισχύουσες νομοθετικές ρυθμίσεις έχουν διαμορφωθεί με βάση τα ποσοστά μόλυνσης — ώστε να διασφαλίζεται η εμπορική διάθεση του 95% των προϊόντων — και όχι με βάση την πραγματική επικινδυνότητα για την ανθρώπινη υγεία. Εξαιτίας αυτής της πρακτικής, ο τόνος έχει σήμερα επιτρεπτή περιεκτικότητα σε υδράργυρο τριπλάσια από εκείνη άλλων ψαριών, χωρίς να υπάρχει επιστημονική αιτιολόγηση.
Στο μεταξύ, ο Έλληνας χημικός τροφίμων Δρ. Δημήτρης Χρυσαφίδης, σχολιάζοντας το ζήτημα, επισημαίνει ότι η εκτίμηση κινδύνου της EFSA για τον μεθυλιούχο υδράργυρο είναι ξεπερασμένη, καθώς στηρίχθηκε σε δεδομένα του 2004 που δεν διαφοροποιούσαν τα ψάρια μεταξύ τους. Σύμφωνα με νεότερες αναλύσεις, οι «ακραίοι» καταναλωτές στην Ελλάδα υπερβαίνουν το αποδεκτό όριο πρόσληψης μεθυλιούχου υδραργύρου κατά 37%, ενώ σε πανευρωπαϊκό επίπεδο η υπέρβαση φτάνει έως και πέντε φορές πάνω από το ανώτατο ασφαλές όριο. Με βάση τα πιο πρόσφατα δεδομένα, η ασφαλής κατανάλωση τόνου για έναν ενήλικα 70 κιλών δεν θα πρέπει να υπερβαίνει τα 278 γραμμάρια την εβδομάδα, λαμβάνοντας υπόψη τη συγκέντρωση του υδραργύρου στο φρέσκο προϊόν και τη συμπύκνωση που συμβαίνει κατά την κονσερβοποίηση. Ο ειδικός τονίζει πως η συστηματική κατανάλωση τόνου, ακόμη και σε φαινομενικά χαμηλές δόσεις, μπορεί να οδηγήσει σε συσσώρευση τοξικού υδραργύρου στον οργανισμό και καλεί τις ευρωπαϊκές αρχές να επανεξετάσουν άμεσα τα επιτρεπτά όρια με βάση τα σημερινά επιστημονικά δεδομένα.
