Η κατανάλωση sushi και sashimi έχει γίνει ιδιαίτερα δημοφιλής σε ολόκληρο τον κόσμο, όμως οι επιστήμονες υπενθυμίζουν ότι το ωμό ψάρι μπορεί να αποτελεί όχημα μετάδοσης όχι μόνο βακτηρίων ή ιών, αλλά και παρασίτων. Ένα από αυτά είναι το Kudoa septempunctata, ένα μικροσκοπικό θαλάσσιο παράσιτο που έχει συνδεθεί με περιστατικά οξείας γαστρεντερίτιδας λίγες ώρες μετά την κατανάλωση μολυσμένου ψαριού. Δύο πρόσφατες μεγάλες επιδημιολογικές μελέτες από την Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα ανέλυσαν χιλιάδες περιστατικά και κατέδειξαν ότι η κατανάλωση ωμού ψαριού σε εστιατόρια αποτελεί τον βασικό δρόμο έκθεσης στον συγκεκριμένο μικροοργανισμό.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κοτόπουλο: Τι φταίει και αυξάνονται οι γαστρεντερίτιδες από την κατανάλωσή του;
Τι είναι το Kudoa septempunctata
Το Kudoa septempunctata ανήκει στα μυξοσπορίδια (Myxozoa), μια ομάδα παρασιτικών οργανισμών που προσβάλλουν ψάρια. Ο κυριότερος ξενιστής του είναι ο εκτρεφόμενος olive flounder (Paralichthys olivaceus), ένα είδος χωματίδας που καταναλώνεται ευρέως ωμό στην Ανατολική Ασία, ιδιαίτερα σε πιάτα όπως sashimi.
Το παράσιτο δεν προκαλεί συνήθως σοβαρή ή μακροχρόνια νόσο, όμως μετά την κατανάλωση μολυσμένου ωμού ψαριού μπορεί να εμφανιστούν ξαφνικά γαστρεντερικά συμπτώματα. Η νόσος χαρακτηρίζεται από έντονη ναυτία, εμετούς, διάρροια, κοιλιακό πόνο. Τα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως μέσα σε λίγες ώρες έως περίπου 12 ώρες μετά το γεύμα και στις περισσότερες περιπτώσεις υποχωρούν μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Μελέτη στη Νότια Κορέα: Τα εστιατόρια η κύρια πηγή έκθεσης
Η μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Emerging Infectious Diseases του CDC εξέτασε τα εθνικά δεδομένα επιτήρησης της Νότιας Κορέας για την περίοδο 2015–2024. Οι ερευνητές κατέγραψαν συνολικά 1.230 περιστατικά τροφιμογενούς νόσου που σχετίζονταν με Kudoa septempunctata και 215 επιδημικές εξάρσεις.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε το σημείο μετάδοσης. Από τις 215 εξάρσεις: 167 (77,7%) συνδέθηκαν με εστιατόρια, ενώ δεν καταγράφηκε καμία επιδημία που να σχετίζεται με κατανάλωση στο σπίτι. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι αυτό υποδεικνύει πως η κύρια οδός έκθεσης είναι η κατανάλωση ωμού ψαριού σε χώρους μαζικής εστίασης.
Η περίοδος της πανδημίας αποτέλεσε ένα φυσικό πείραμα για τους ερευνητές. Με τους περιορισμούς στην εστίαση και τη μείωση των γευμάτων εκτός σπιτιού, τα περιστατικά Kudoa septempunctata στη Νότια Κορέα μειώθηκαν δραματικά. Σύμφωνα με τη μελέτη τα περιστατικά μειώθηκαν κατά περίπου 95% μετά την έναρξη της πανδημίας, από 308 περιστατικά το 2019 μειώθηκαν σε μόλις 8 το 2021, ενώ το 2024 καταγράφηκαν 70 περιστατικά.
Οι ερευνητές σημειώνουν ότι η απότομη πτώση ενισχύει την άποψη πως η κατανάλωση ωμού ψαριού σε εστιατόρια αποτελεί τον κυρίαρχο τρόπο μετάδοσης. Ωστόσο, μετά την επιστροφή στις συνήθειες εστίασης, τα περιστατικά άρχισαν ξανά να αυξάνονται, γεγονός που απαιτεί συνεχή παρακολούθηση.
Η μεγάλη μελέτη στην Ιαπωνία: 2.009 περιστατικά σε 11 χρόνια
Παρόμοια εικόνα προέκυψε από μεγάλη αναδρομική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Scientific Reports. Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από το ιαπωνικό Υπουργείο Υγείας για την περίοδο 2013–2023. Καταγράφηκαν 2.009 περιστατικά δηλητηρίασης από Kudoa septempunctata. Το σημαντικότερο εύρημα ήταν ότι το 99% των περιστατικών συνδεόταν με κατανάλωση flounder, κυρίως σε μορφή sashimi ή sushi. Η μεγαλύτερη έξαρση καταγράφηκε το 2014, με 429 περιστατικά και 43 επιδημίες.
Στη συνέχεια οι αριθμοί μειώθηκαν, γεγονός που οι επιστήμονες αποδίδουν εν μέρει στα αυστηρότερα μέτρα ελέγχου στις ιχθυοκαλλιέργειες, στους ελέγχους PCR και στις αλλαγές στη συμπεριφορά των καταναλωτών κατά την πανδημία.
Παρότι το Kudoa septempunctata είναι περισσότερο γνωστό από την olive flounder, οι επιστήμονες έχουν εντοπίσει το παράσιτο και σε άλλα θαλάσσια είδη γεγονός που σημαίνει ότι η έκθεση του ανθρώπου δεν περιορίζεται αποκλειστικά σε ένα είδος ψαριού.
Πόσο μεγάλος είναι ο κίνδυνος για τους καταναλωτές;
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι το πρόβλημα αφορά κυρίως περιοχές όπου η κατανάλωση ωμού ψαριού είναι συχνή, όπως η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα. Μέχρι σήμερα, τα περισσότερα επιβεβαιωμένα περιστατικά ανθρώπινης νόσησης έχουν καταγραφεί σε αυτές τις χώρες. Ωστόσο, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η απουσία αναφορών σε άλλες περιοχές μπορεί να οφείλεται σε υποδιάγνωση, καθώς τα συμπτώματα είναι σύντομα και συχνά μοιάζουν με άλλες μορφές τροφικής δηλητηρίασης. Η διάγνωση απαιτεί ειδικές εργαστηριακές εξετάσεις, όπως PCR ανίχνευση του παρασίτου.
Πώς μπορεί να μειωθεί ο κίνδυνος
Η πρόληψη βασίζεται κυρίως στον έλεγχο της αλυσίδας παραγωγής και στη σωστή διαχείριση του ψαριού. Οι μελέτες δείχνουν ότι οι έλεγχοι στις ιχθυοκαλλιέργειες, οι εργαστηριακές αναλύσεις και η επιτήρηση των περιστατικών μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τη διασπορά. Για τους καταναλωτές, ο βασικός παράγοντας κινδύνου παραμένει η κατανάλωση ωμού ή ανεπαρκώς επεξεργασμένου ψαριού, ιδιαίτερα όταν δεν υπάρχει σωστός έλεγχος προέλευσης και χειρισμού.
Πηγές:
Kim S, Chun B. Kudoa septempunctata Parasite–Associated Foodborne Disease Outbreaks, South Korea, 2015–2024. Emerg Infect Dis. 2026;32(8):1373-1375. https://doi.org/10.3201/eid3208.260653
Hadano Y., Mori H., Tanaka Y., Mahittikorn A., Ohno S. Epidemiology of Kudoa septempunctata food poisoning in Japan from 2013 to 2023. Scientific Reports, Volume 16, Article 7986, 2026.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Johnson & Johnson: Με 5,5 δισ. επιχειρεί να βάλει τέλος στις 76.000 αγωγές που συνδέουν το ταλκ με καρκίνο
- Ντομάτες: Ποια ώρα της ημέρας προσφέρουν περισσότερα αντιοξειδωτικά και πότε μπορεί να προκαλέσουν καούρα
- Έχετε σκληρό ή μαλακό νερό στο σπίτι σας; Πώς θα το αναγνωρίσετε και πώς επηρεάζει τις συσκευές αλλά και το δέρμα και τα μαλλιά σας
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
