Ευρωπαϊκές χώρες στο μικροσκόπιο EFSA και ESA, με καθυστερήσεις και ελλείψεις στους ελέγχους που δείχνουν ότι ακόμη και οι πιο οργανωμένες χώρες μπορούν να βρεθούν μετεξεταστέες
Η ασφάλεια των τροφίμων βρίσκεται ξανά στο μικροσκόπιο της Ευρώπης, καθώς δύο πρόσφατες εκθέσεις ανέδειξαν σοβαρές αδυναμίες στα συστήματα ελέγχου και συλλογής δεδομένων σε Νορβηγία και Αυστρία. Παρότι και οι δύο χώρες διαθέτουν θεσμικά οργανωμένα πλαίσια εποπτείας, οι ελεγκτικοί μηχανισμοί φαίνεται να δυσκολεύονται να παρακολουθήσουν με συνέπεια και πληρότητα την πορεία των τροφιμογενών κινδύνων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εμφιαλωμένο νερό: Χρώμιο, αρσενικό και «αιώνιες» τοξίνες – Νέα σοκαριστικά ευρήματα εργαστηριακής δοκιμής
Νορβηγία: Ελλείψεις στους ελέγχους φρούτων και λαχανικών
Έλεγχος της Αρχής Εποπτείας της Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών (EFTA Surveillance Authority – ESA) στη Νορβηγία διαπίστωσε ότι, παρότι το σύστημα επισήμων ελέγχων για φυτικής προέλευσης τρόφιμα λειτουργεί, παραμένουν σοβαρά κενά.
Οι ελεγκτές εντόπισαν προβλήματα στην ενημέρωση του μητρώου επιχειρήσεων, στην ιχνηλασιμότητα σπόρων για φύτευση και —κυρίως— στην απουσία επιθεωρήσεων σε πρωτογενείς παραγωγούς. Από το 2022 έως το 2024, δεν πραγματοποιήθηκε κανένας έλεγχος σε παραγωγούς πράσινων λαχανικών και μαλακών φρούτων, κάτι που αντίκειται στις ευρωπαϊκές απαιτήσεις.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Συναγερμός για Coca-Cola & Sprite: Ανακαλούνται 4.000 κουτάκια για την προστασία των καταναλωτών
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Καρκινογόνο αρσενικό σε μολύβι ματιών πολύ δημοφιλούς μάρκας
Η ESA προειδοποίησε ότι αυτή η απουσία ελέγχων «τυφλώνει» τις αρμόδιες αρχές σχετικά με την τήρηση των κανόνων υγιεινής, αυξάνοντας τον κίνδυνο διάθεσης μη ασφαλών προϊόντων στην αγορά.
Παράλληλα, διαπιστώθηκαν ελλείψεις στην ιχνηλασιμότητα των σπόρων, που θα μπορούσαν να καθυστερήσουν την απόσυρση επικίνδυνων παρτίδων σε περίπτωση επιδημίας.
Η Νορβηγία έχει ήδη βιώσει τις συνέπειες αυτών των αδυναμιών: το 2024 και 2025 ξέσπασε μεγάλη επιδημία σαλμονέλας από φύτρα άλφαλφα, με 238 κρούσματα και δεκάδες νοσηλείες. Η έρευνα εντόπισε την πηγή των σπόρων σε ιταλό προμηθευτή, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για αυστηρότερη εποπτεία και διαφάνεια στην αλυσίδα παραγωγής.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σταφιδόψωμο με υψηλά επίπεδα καρκινογόνων ορυκτελαίων – Ειδοποίηση RASFF
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλείται δημοφιλές επιδόρπιο από τα ψυγεία μεγάλης αλυσίδας λόγω επικίνδυνου συστατικού
Αυστρία: Ασυνέπειες και ελλείψεις στα δεδομένα επιδημιών
Παράλληλα, έκθεση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) αποκάλυψε αδυναμίες στη συλλογή και επεξεργασία δεδομένων για τροφιμογενείς επιδημίες στην Αυστρία.
Η ανάλυση εντόπισε προβλήματα πληρότητας και συνέπειας στα στοιχεία που συλλέγονται από τις τοπικές και περιφερειακές υγειονομικές αρχές, καθώς και σημαντικές ελλείψεις σε ανθρώπινο δυναμικό και τεχνική υποστήριξη.
Σε αρκετές περιπτώσεις, επιδημικά περιστατικά ταξινομούνται εσφαλμένα ως μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο αντί για τροφιμογενή, ενώ κάθε ομόσπονδη επαρχία εφαρμόζει διαφορετικά πρωτόκολλα συλλογής και αναφοράς. Η πολυπλοκότητα του συστήματος, που περιλαμβάνει επτά στάδια από τη συλλογή δεδομένων έως τη μετάφραση και μετατροπή τους στη μορφή της EFSA, αυξάνει τον κίνδυνο λαθών και καθυστερήσεων.
Παρότι η χώρα διατηρεί σταθερούς ρυθμούς στους επίσημους ελέγχους — με πάνω από 40.000 επιθεωρήσεις το 2024 — τα ευρήματα δείχνουν ότι η ποιότητα των δεδομένων παραμένει άνιση και απαιτεί εκσυγχρονισμό.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εστιάτορας κλείνει το μαγαζί του και «κατακεραυνώνει» τους γείτονες που δεν τον στήριξαν!
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αυτός είναι ο τρόπος μαγειρέματος που επιβραδύνει τη γήρανση
Τι θα έδειχναν άραγε αντίστοιχοι έλεγχοι στην Ελλάδα;
Οι δύο περιπτώσεις αποκαλύπτουν μια κοινή πρόκληση για πολλές ευρωπαϊκές χώρες: η ύπαρξη νομοθεσίας δεν αρκεί χωρίς επαρκή στελέχωση, εκπαίδευση και ψηφιοποίηση των συστημάτων ελέγχου.
Η EFSA και η ESA ζητούν ενίσχυση των εθνικών αρχών, καλύτερη ιχνηλασιμότητα και πιο συνεπή ροή δεδομένων — κρίσιμα στοιχεία για την πρόληψη και τη γρήγορη διαχείριση τροφιμογενών κρίσεων.
Η αξιολόγηση της EFSA για τη ροή δεδομένων επιδημιών τρόφιμων εφαρμόσθηκε προς το παρόν μόνο σε μία χώρα-μέλος (την Αυστρία) — η Ελλάδα δεν εμφανίζεται στη λίστα των συμμετεχουσών χωρών. Η ESA έχει διενεργήσει σειρά αξιολογήσεων στη Νορβηγία — με εκθέσεις που αποκαλύπτουν καθυστερήσεις, ελλείψεις και ανάγκες για ενίσχυση των ελέγχων. Ωστόσο, δεν φαίνεται να υπάρχει αντίστοιχη δημοσίως προσβάσιμη έκθεση της ESA για την Ελλάδα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αέρια: Ο μηχανισμός που μας προκαλεί αμηχανία κρύβει μυστικά για την υγεία μας – Επιστημονική μελέτη
Απορίας άξιο είναι, βέβαια, τι θα έδειχνε ένας αντίστοιχος ευρωπαϊκός έλεγχος στην Ελλάδα — όπου οι αρμόδιες υπηρεσίες παραμένουν μόνιμα υποστελεχωμένες. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του ΕΦΕΤ, με έναν υπάλληλο να χειρίζεται ολόκληρο το κέντρο καταγγελιών και τις γραμμές εξυπηρέτησης πολιτών να «παίζουν» συνεχώς ένα ηχογραφημένο μήνυμα: «εκτάκτως, σήμερα οι καταγγελίες γίνονται μόνο ηλεκτρονικά». Ένα «σήμερα» που, όπως αποκάλυψε πρόσφατα το cibum, διαρκεί… 365 μέρες τον χρόνο.
Έτσι, την ώρα που στην Ευρώπη οι αρχές καταγράφουν, ανακαλούν και δημοσιοποιούν κάθε περιστατικό, στην Ελλάδα η κρατική ευθύνη για τον έλεγχο των τροφίμων μοιάζει να έχει περάσει σε καθεστώς αναστολής λειτουργίας. Η ασφάλεια των τροφίμων παραμένει ένα τεστ στο οποίο ακόμη και οι πιο οργανωμένες χώρες μπορούν να βρεθούν μετεξεταστέες — αλλά η Ελλάδα κινδυνεύει να μην εμφανιστεί καν στην αίθουσα των εξετάσεων!
