Οι γαλλικές αρχές μπλόκαραν στα σύνορα φορτίο κρεμώδους φυστικοβούτυρου προέλευσης Ηνωμένων Πολιτειών, μετά την ανίχνευση αφλατοξίνης Β1 σε συγκέντρωση υψηλότερη από το ανώτατο επιτρεπόμενο επίπεδο. Η υπόθεση καταχωρίστηκε στις 11 Σεπτεμβρίου 2026 στο ευρωπαϊκό σύστημα RASFF και αξιολογήθηκε ως «σοβαρός» κίνδυνος. Η ειδοποίηση χαρακτηρίζεται ως «border rejection notification», καθώς προέκυψε από συνοριακό έλεγχο και η αποστολή κρατήθηκε πριν διατεθεί στην αγορά. Ως μέτρο αναφέρεται η επαναποστολή ή η καταστροφή του φυστικοβούτυρου.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τυρί του τοστ: Τι είναι το πρόσθετο αννάτο που συναντάμε σε αρκετές μάρκες και τι λέει η επιστήμη για τις πιθανές παρενέργειες
Η αφλατοξίνη Β1 έχει ιδιαίτερη τοξικολογική σημασία. Οι φυσικά απαντώμενες αφλατοξίνες έχουν ταξινομηθεί από τον Διεθνή Οργανισμό Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC) ως καρκινογόνες για τον άνθρωπο, ενώ η Β1 θεωρείται η ισχυρότερη καρκινογόνος αφλατοξίνη. Η χρόνια έκθεση σχετίζεται κυρίως με βλάβες στο ήπαρ και αυξημένο κίνδυνο ηπατοκυτταρικού καρκίνου. Πολύ υψηλές προσλήψεις μπορούν να προκαλέσουν οξεία αφλατοξίκωση και σοβαρή ηπατική βλάβη.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Είναι τελικά το γλυκαντικό ασπαρτάμη καρκινογόνο; Δημοσιεύτηκε η γνωμοδότηση της EFSA προκαλώντας αντιδράσεις
Η εργαστηριακή εξέταση, με ημερομηνία 28 Αυγούστου 2026, έδειξε αφλατοξίνη Β1 σε συγκέντρωση 3,0 ± 0,9 μg/kg (ppb), ενώ στην ειδοποίηση αναγράφεται ανώτατο επίπεδο 2,0 μg/kg. Η κεντρική τιμή της μέτρησης είναι κατά 50% υψηλότερη από το συγκεκριμένο όριο. Η αναφερόμενη αβεβαιότητα ±0,9 μg/kg αποτελεί μέρος του αναλυτικού αποτελέσματος και πρέπει να συνεκτιμάται κατά την τεχνική αξιολόγηση της μέτρησης. Μέχρι τα διαθέσιμα δημόσια στοιχεία δεν έχουν αναφερθεί εμπορική επωνυμία, παραγωγός, αριθμός παρτίδας ή στοιχεία συσκευασίας. Δεν μπορεί συνεπώς να συνδεθεί η ειδοποίηση με συγκεκριμένη μάρκα αμερικανικού φυστικοβούτυρου χωρίς νεότερα επίσημα δεδομένα.
Οι αφλατοξίνες είναι μυκοτοξίνες που παράγονται κυρίως από ορισμένα στελέχη μυκήτων Aspergillus και μπορούν να επιμολύνουν αράπικα φιστίκια, καλαμπόκι, ξηρούς καρπούς και άλλα γεωργικά προϊόντα. Η επιμόλυνση μπορεί να αρχίσει πριν από τη συγκομιδή και να συνεχιστεί κατά την αποθήκευση. Υψηλές θερμοκρασίες, υδατικό στρες της καλλιέργειας, ζημιές από έντομα, τραυματισμένοι καρποί, ανεπαρκής ξήρανση και ακατάλληλες συνθήκες αποθήκευσης μπορούν να ευνοήσουν την ανάπτυξη των μυκήτων και την παραγωγή αφλατοξινών.
Για τη βιομηχανία φυστικοβούτυρου, ο έλεγχος του κινδύνου αρχίζει από την πρώτη ύλη. Η αξιολόγηση προμηθευτών, οι προδιαγραφές για μυκοτοξίνες, η σωστή ξήρανση και αποθήκευση, η διαλογή των καρπών και τα κατάλληλα προγράμματα δειγματοληψίας και εργαστηριακών αναλύσεων μειώνουν την πιθανότητα να φτάσει επιμολυσμένη πρώτη ύλη στην παραγωγή. Ιδιαίτερη δυσκολία αποτελεί η ανομοιόμορφη κατανομή των αφλατοξινών: λίγοι έντονα επιμολυσμένοι πυρήνες μπορεί να βρίσκονται μέσα σε πολύ μεγαλύτερη ποσότητα φυσιολογικών καρπών, γεγονός που καθιστά την αντιπροσωπευτική δειγματοληψία κρίσιμη.
Το καβούρδισμα δεν εγγυάται την εξάλειψη των αφλατοξινών. Οι συγκεκριμένες μυκοτοξίνες παρουσιάζουν σχετική θερμική σταθερότητα και οι συνήθεις θερμικές διεργασίες μπορεί να μειώσουν τη συγκέντρωσή τους χωρίς να εξασφαλίζουν πλήρη απομάκρυνση. Η χρήση επιμολυσμένης πρώτης ύλης δεν μπορεί επομένως να αντιμετωπίζεται με την προσδοκία ότι το καβούρδισμα θα καταστήσει αυτομάτως το τελικό προϊόν ασφαλές. Η συγκέντρωση των 3,0 μg/kg της συγκεκριμένης ειδοποίησης δεν σημαίνει ότι η κατανάλωση μιας μερίδας θα προκαλούσε οξεία δηλητηρίαση. Η ανησυχία για τις αφλατοξίνες αφορά ιδιαίτερα τη μακροχρόνια έκθεση σε γονιδιοτοξικές και καρκινογόνες ουσίες, για τις οποίες επιδιώκεται όσο το δυνατόν χαμηλότερη έκθεση.
Ο καταναλωτής δεν μπορεί να αναγνωρίσει τις αφλατοξίνες από την εμφάνιση, την οσμή ή τη γεύση του φυστικοβούτυρου. Ένα προϊόν μπορεί να φαίνεται απολύτως φυσιολογικό και να περιέχει μυκοτοξίνες. Προστασία προσφέρουν η αγορά από νόμιμα και ιχνηλατήσιμα κανάλια, η διατήρηση των στοιχείων της συσκευασίας και ο έλεγχος των επίσημων ανακοινώσεων ανακλήσεων.
Για την RASFF 2026.8069, το κρίσιμο στοιχείο για τους καταναλωτές είναι ότι το συγκεκριμένο φορτίο καταγράφηκε ως μη διατεθέν στην αγορά και κρατήθηκε στα σύνορα. Με τα σημερινά δημόσια δεδομένα δεν τεκμηριώνεται ότι το επίμαχο φυστικοβούτυρο έφτασε σε καταστήματα ούτε υπάρχει βάση για να θεωρηθούν ύποπες άλλες αμερικανικές μάρκες ή παρτίδες.
Η συγκεκριμένη απόρριψη δεν είναι το μοναδικό εύρημα αφλατοξινών σε φιστίκια αμερικανικής προέλευσης μέσα στο 2026, καθώς στο RASFF έχουν καταγραφεί και άλλες σχετικές ειδοποιήσεις από ευρωπαϊκές αρχές. Στις 31 Αυγούστου, για παράδειγμα, η Βουλγαρία κοινοποίησε την RASFF 2026.7648 για αφλατοξίνες σε αράπικα φιστίκια από τις Ηνωμένες Πολιτείες, χωρίς αυτό να τεκμηριώνει οποιαδήποτε σύνδεση με τον παραγωγό ή το φορτίο του φυστικοβούτυρου που εντοπίστηκε στη Γαλλία. Η παρουσία του συγκεκριμένου κινδύνου έχει ήδη ληφθεί υπόψη στο ευρωπαϊκό σύστημα επίσημων ελέγχων: βάσει του Κανονισμού (ΕΕ) 2019/1793, όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει το 2026, τα αράπικα φιστίκια από τις ΗΠΑ και προϊόντα τους, μεταξύ των οποίων το φυστικοβούτυρο, περιλαμβάνονται στα τρόφιμα που υπόκεινται σε αυξημένους ελέγχους κατά την είσοδό τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση για αφλατοξίνες, με συχνότητα ελέγχων ταυτότητας και φυσικών ελέγχων 20%.
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
