Ευρήματα πρόσφατων εργαστηριακών ελέγχων για υπολείμματα φυτοφαρμάκων, περιβαλλοντικούς ρυπαντές και αλουμίνιο στο δημοφιλές πράσινο τσάι σε σκόνη
Η εικόνα του matcha ως ρόφημα ευεξίας έχει παγιωθεί τα τελευταία χρόνια μέσα από παλαιότερα δημοσιεύματα που ανέδειξαν τόσο πιθανά οφέλη όσο και κινδύνους. Αναφορές σε αυξημένη περιεκτικότητα σε καφεΐνη, πιθανή παρεμπόδιση της απορρόφησης σιδήρου, καθώς και προειδοποιήσεις για βαρέα μέταλλα όπως το αλουμίνιο και ο μόλυβδος έχουν ήδη καταγραφεί από ευρωπαϊκούς φορείς και οργανισμούς καταναλωτών. Τα στοιχεία αυτά αποτέλεσαν τη βάση για συστάσεις περί μέτριας κατανάλωσης, εναλλαγής προϊόντων και αποφυγής χρήσης από ευαίσθητες ομάδες. Ωστόσο, οι νεότερες αναλύσεις που πραγματοποιήθηκαν απότο δημόσιο εργαστήριο ελέγχου τροφίμων CVUA Stuttgart της Γερμανίας, σε δείγματα matcha της αγοράς προσθέτουν κρίσιμες λεπτομέρειες και ποσοτικά δεδομένα, τα οποία επιτρέπουν πιο σαφή αξιολόγηση του πραγματικού φορτίου ρύπων που μπορεί να συνεπάγεται η κατανάλωσή του.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ: Νέο πρόστιμο για απαίτηση 37% υψηλότερης τιμής από την αναγραφόμενη
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Προειδοποίηση των αρχών: Μην καταναλώνετε τις συγκεκριμένες καραμέλες – Εντοπίστηκαν καρκινογόνα ορυκτέλαια
Στο επίκεντρο των νέων ευρημάτων βρίσκεται η συστηματική ανάλυση έντεκα δειγμάτων matcha που διατίθενται στο εμπόριο. Τα δείγματα προέρχονταν από δύο βασικές κατηγορίες: εννέα προϊόντα από την Ιαπωνία βιολογικής καλλιέργειας και δύο προϊόντα από την Κίνα συμβατικής καλλιέργειας. Η διάκριση αυτή αποδείχθηκε καθοριστική για τα αποτελέσματα. Οι αναλύσεις επικεντρώθηκαν σε υπολείμματα φυτοπροστατευτικών ουσιών, περιβαλλοντικούς και επεξεργαστικούς ρυπαντές, καθώς και σε μέταλλα με γνωστή τοξικολογική σημασία.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το εξωτικό φρούτο που καλλιεργείται πλέον και στην Ελλάδα και συνδέεται με βελτίωση μεταβολικών δεικτών και φλεγμονής
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Έχουν τελικά τα κούμαρα κουμαρίνη, ο κουρκουμάς κουρκουμίνη και τα μήλα μηλικό οξύ; Του Δρ Φ. Γαΐτη
Σε ό,τι αφορά τα φυτοφάρμακα, τα βιολογικά δείγματα από την Ιαπωνία δεν εμφάνισαν ανιχνεύσιμα υπολείμματα κλασικών δραστικών ουσιών. Το εύρημα αυτό επιβεβαιώνει ότι, τουλάχιστον στα συγκεκριμένα δείγματα, η βιολογική καλλιέργεια και οι αντίστοιχες πρακτικές περιορίζουν αποτελεσματικά την παρουσία τέτοιων καταλοίπων. Αντίθετα, στα δύο δείγματα συμβατικής προέλευσης από την Κίνα καταγράφηκαν πολλαπλά υπολείμματα. Στη μία περίπτωση ανιχνεύθηκαν δύο ουσίες συνολικού φορτίου 0,06 mg ανά κιλό, ενώ στην άλλη τέσσερις ουσίες συνολικού φορτίου 0,07 mg ανά κιλό. Αν και οι ποσότητες αυτές δεν φαίνονται υψηλές μεμονωμένα, η ταυτόχρονη παρουσία πολλών δραστικών ουσιών εγείρει ζητήματα σωρευτικής έκθεσης.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μπορώ να φάω άφοβα καμένο αυγό;
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Θεραπεύεται η ημικρανία με βελονισμό; Ευρήματα επιστημονικής μελέτης
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι σε ένα από τα δείγματα καταγράφηκε επιβεβαιωμένη υπέρβαση της νόμιμης μέγιστης τιμής για την ουσία TMA-Octadecyl και μη επιβεβαιωμένη υπέρβαση για το Cetrimoniumchlorid. Πρόκειται για ενώσεις που ανήκουν στις τεταρτοταγείς αμμωνιακές ενώσεις, οι οποίες δεν χρησιμοποιούνται αποκλειστικά ως φυτοφάρμακα αλλά κυρίως ως απολυμαντικά. Η παρουσία τους συνδέεται πιθανότερα με στάδια επεξεργασίας, όπως το πλύσιμο των φύλλων, παρά με την ίδια την καλλιέργεια. Παρ’ όλα αυτά, επειδή θεωρούνται ουσίες διπλής χρήσης, υπόκεινται σε νομοθετημένα όρια, τα οποία στην προκειμένη περίπτωση παραβιάστηκαν.
Πέρα από τα φυτοφάρμακα, οι αναλύσεις ανέδειξαν την παρουσία περιβαλλοντικών ρυπαντών. Ο σημαντικότερος από αυτούς ήταν το υπερχλωρικό, μια ουσία που χαρακτηρίζεται ως πανταχού παρούσα στο περιβάλλον. Το υπερχλωρικό εισέρχεται στα φυτά μέσω του εδάφους, του νερού άρδευσης ή των λιπασμάτων και δεν σχετίζεται απαραίτητα με συγκεκριμένες γεωργικές πρακτικές. Στα δείγματα matcha ο μέσος όρος υπερχλωρικού ήταν 0,16 mg ανά κιλό, τιμή υψηλότερη από τον μέσο όρο των κλασικών φυτοφαρμάκων, αλλά σαφώς χαμηλότερη από το νομοθετημένο όριο των 0,75 mg ανά κιλό για το αποξηραμένο προϊόν. Από τοξικολογικής πλευράς, η πρόσληψη αυτών των ποσοτήτων θεωρείται χαμηλή, ακόμη και σε τακτικούς καταναλωτές, αν και επισημαίνεται ότι το υπερχλωρικό προσλαμβάνεται σωρευτικά και από άλλα τρόφιμα.
Στις ίδιες αναλύσεις εντοπίστηκε και το Trimesium σε επτά από τα έντεκα δείγματα. Η ουσία αυτή μπορεί να αποτελεί συστατικό ορισμένων σκευασμάτων glyphosate, αλλά είναι επίσης πιθανό να σχηματίζεται κατά τη διαδικασία ξήρανσης των φύλλων. Τα επίπεδα που καταγράφηκαν βρίσκονταν κάτω από τα επιτρεπόμενα όρια και, σύμφωνα με τα διαθέσιμα δεδομένα, δεν συνδέονται με άμεσο κίνδυνο για την υγεία. Η σημασία του ευρήματος έγκειται κυρίως στην ανάδειξη της επεξεργασίας ως δυνητικής πηγής ρύπανσης, ακόμη και όταν δεν χρησιμοποιούνται άμεσα φυτοπροστατευτικά μέσα.
Το πιο κρίσιμο και επαναλαμβανόμενο εύρημα των νέων αναλύσεων αφορά το αλουμίνιο. Από τα εννέα δείγματα που εξετάστηκαν για το συγκεκριμένο μέταλλο, οι συγκεντρώσεις κυμάνθηκαν από 512 έως 2.085 mg ανά κιλό, με μέσο όρο 1.112 mg ανά κιλό. Οι τιμές αυτές βρίσκονται στο ίδιο εύρος με εκείνες που είχαν ήδη αξιολογηθεί τοξικολογικά από γερμανικούς και ευρωπαϊκούς φορείς τα προηγούμενα χρόνια, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι το ζήτημα παραμένει επίκαιρο. Το αλουμίνιο απορροφάται εύκολα από το φυτό και συσσωρεύεται στα φύλλα, τα οποία στην περίπτωση του matcha καταναλώνονται ολόκληρα. Σε αντίθεση με το κοινό πράσινο τσάι, όπου μεγάλο μέρος του αλουμινίου παραμένει στα φύλλα που απορρίπτονται μετά το έγχυμα, στο matcha η πρόσληψη είναι πλήρης.
Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων έχει ορίσει ανεκτή εβδομαδιαία πρόσληψη αλουμινίου ίση με 1 mg ανά κιλό σωματικού βάρους. Οι νέες μετρήσεις δείχνουν ότι η τακτική κατανάλωση matcha με υψηλές συγκεντρώσεις μπορεί να οδηγήσει στην προσέγγιση ή και την υπέρβαση αυτού του ορίου, ιδίως όταν συνυπολογίζονται και άλλες διατροφικές πηγές αλουμινίου. Παρότι ένας περιστασιακός καταναλωτής δεν φαίνεται να διατρέχει άμεσο κίνδυνο, η χρόνια έκθεση παραμένει ζήτημα προβληματισμού, ιδιαίτερα για παιδιά και εγκύους. Συμπληρωματικά, οι αναλύσεις έδειξαν ότι άλλα τοξικά στοιχεία όπως το αρσενικό και ο μόλυβδος βρίσκονταν σε χαμηλά και μη ανησυχητικά επίπεδα στα συγκεκριμένα δείγματα. Το εύρημα αυτό διαφοροποιεί την εικόνα από παλαιότερες γενικές προειδοποιήσεις, χωρίς ωστόσο να αναιρεί την ανάγκη για συνεχή έλεγχο.
Συνολικά, τα νέα δεδομένα δεν ανατρέπουν τις παλαιότερες συστάσεις, αλλά τις εξειδικεύουν. Επιβεβαιώνουν ότι η προέλευση και η καλλιεργητική πρακτική επηρεάζουν ουσιαστικά το φορτίο ρύπων στο matcha, ενώ αναδεικνύουν το αλουμίνιο ως τον σταθερότερο παράγοντα κινδύνου. Δεν προκύπτει ένδειξη άμεσου κινδύνου για την υγεία, αλλά η συστηματική κατανάλωση χωρίς μέτρο και χωρίς έλεγχο ποιότητας παραμένει ένα ζήτημα που δεν μπορεί να αγνοηθεί.
Φωτογραφία άρθρου Shutterstock
