Νέα έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δείχνει ότι τα κράτη μέλη δυσκολεύονται ακόμη να αξιολογήσουν και να επιβάλουν τις απαιτήσεις για την κουλτούρα ασφάλειας τροφίμων
Η έννοια της κουλτούρας ασφάλειας τροφίμων έχει εξελιχθεί τα τελευταία χρόνια σε έναν από τους σημαντικότερους άξονες της ευρωπαϊκής πολιτικής για την προστασία των καταναλωτών. Δεν αφορά μόνο την τήρηση κανόνων υγιεινής ή την εφαρμογή διαδικασιών ελέγχου, αλλά τον τρόπο με τον οποίο η ασφάλεια των τροφίμων ενσωματώνεται στην καθημερινή λειτουργία μιας επιχείρησης, από τη διοίκηση έως τους εργαζομένους της παραγωγής. Νέα έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής καταγράφει την πρόοδο που έχει σημειωθεί στα κράτη μέλη μετά την εισαγωγή των σχετικών απαιτήσεων στη νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά ταυτόχρονα αναδεικνύει τις δυσκολίες που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν οι αρμόδιες αρχές και οι επιχειρήσεις τροφίμων στην εφαρμογή και αξιολόγησή τους.
Η υποχρέωση για ανάπτυξη και διατήρηση κουλτούρας ασφάλειας τροφίμων ενσωματώθηκε στο ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο το 2021 μέσω του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/382, ο οποίος ευθυγραμμίζεται με τις σχετικές κατευθυντήριες γραμμές του Codex Alimentarius. Στόχος ήταν να μετατοπιστεί η έμφαση από τη συμμόρφωση σε τυπικές διαδικασίες προς τη δημιουργία ενός εργασιακού περιβάλλοντος όπου η ασφάλεια των τροφίμων αποτελεί κοινή ευθύνη και βασική εταιρική αξία.
Δύσκολο να μετρηθεί μια «κουλτούρα»
Ένα από τα βασικά συμπεράσματα της έκθεσης είναι ότι η αξιολόγηση της κουλτούρας ασφάλειας τροφίμων παραμένει μια ιδιαίτερα σύνθετη διαδικασία. Σε αντίθεση με τους παραδοσιακούς ελέγχους που βασίζονται σε αντικειμενικά στοιχεία, όπως η καθαριότητα των εγκαταστάσεων ή η τήρηση των διαδικασιών HACCP, η κουλτούρα περιλαμβάνει στοιχεία όπως η δέσμευση της διοίκησης, η ηγεσία, η επικοινωνία, η ευαισθητοποίηση των εργαζομένων και η διάθεση επαρκών πόρων για θέματα ασφάλειας τροφίμων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη εκδώσει σχετική καθοδήγηση για τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να αξιολογηθούν αυτά τα στοιχεία, μέσω εργαλείων όπως ερωτηματολόγια, λίστες ελέγχου και ειδικοί έλεγχοι κουλτούρας ασφάλειας τροφίμων. Ωστόσο, πολλά κράτη μέλη εξακολουθούν να θεωρούν δύσκολη την ανάπτυξη αντικειμενικών και συγκρίσιμων κριτηρίων αξιολόγησης.
Η έρευνα έδειξε ότι οι αρμόδιες αρχές έχουν ήδη ξεκινήσει να ενσωματώνουν την αξιολόγηση της κουλτούρας ασφάλειας τροφίμων στους επίσημους ελέγχους. Σε ορισμένες χώρες συλλέχθηκαν στοιχεία σχετικά με τα αποτελέσματα αυτών των ελέγχων, αποκαλύπτοντας ενδιαφέρουσες τάσεις. Ο μεγαλύτερος αριθμός ελέγχων πραγματοποιήθηκε σε επιχειρήσεις λιανικής πώλησης και σε μονάδες παραγωγής τροφίμων μη ζωικής προέλευσης. Ωστόσο, οι περισσότερες παραβάσεις καταγράφηκαν σε επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα των τροφίμων ζωικής προέλευσης, όπου οι απαιτήσεις διαχείρισης κινδύνων είναι συνήθως πιο σύνθετες. Οι συχνότερες μη συμμορφώσεις αφορούσαν ελλιπή εκπαίδευση προσωπικού, ανεπαρκή ενσωμάτωση της κουλτούρας ασφάλειας τροφίμων στη λειτουργία της επιχείρησης και αδυναμίες στην εφαρμογή βασικών απαιτήσεων όπως η υγιεινή και η ιχνηλασιμότητα. Τα περιορισμένα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν επίσης ότι οι μεγάλες και μεσαίες επιχειρήσεις εμφανίζουν γενικά καλύτερες επιδόσεις στην εφαρμογή των σχετικών απαιτήσεων, ιδιαίτερα όταν έχουν υιοθετήσει διεθνή πρότυπα διαχείρισης που περιλαμβάνουν ειδικές προβλέψεις για την κουλτούρα ασφάλειας τροφίμων.
Παρά τη συνολική πρόοδο, η πλειονότητα των κρατών μελών αναφέρει ότι εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές δυσκολίες. Συγκεκριμένα, 22 από τις 27 χώρες της ΕΕ δήλωσαν ότι συναντούν εμπόδια στην εφαρμογή των επίσημων ελέγχων για την κουλτούρα ασφάλειας τροφίμων. Μεταξύ των βασικών προβλημάτων που καταγράφηκαν περιλαμβάνονται η έλλειψη ανθρώπινων και οικονομικών πόρων, η ανάγκη αναθεώρησης των διαδικασιών ελέγχου, η δυσκολία ανάπτυξης ενιαίων μεθόδων αξιολόγησης και οι πρόσθετες ανάγκες εκπαίδευσης των επιθεωρητών. Ορισμένες αρχές ανέφεραν επίσης ότι ένα μέρος του κλάδου εξακολουθεί να αντιμετωπίζει την κουλτούρα ασφάλειας τροφίμων ως μια επιπλέον διοικητική υποχρέωση, χωρίς να αναγνωρίζει πλήρως την πρακτική της αξία για την πρόληψη κινδύνων. Παράλληλα, αρκετά κράτη μέλη έχουν ήδη αναπτύξει πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων. Η Ιρλανδία έχει ενσωματώσει την αξιολόγηση της κουλτούρας στους επίσημους ελέγχους, το Βέλγιο υλοποιεί πιλοτικό πρόγραμμα για την ανάπτυξη πρακτικών μεθόδων αξιολόγησης, ενώ η Ισπανία και η Ολλανδία έχουν δημιουργήσει εργαλεία αυτοαξιολόγησης για τις επιχειρήσεις τροφίμων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Βρώμη ή κινόα; Ποιο κερδίζει στην πρωτεΐνη και ποιο στις φυτικές ίνες
- Ο ευρωπαϊκός οργανισμός χημικών προϊόντων εντοπίζει πέντε κρίσιμα κενά στη νομοθεσία
- Κετογονική διατροφή: Εξετάζεται ως πιθανή θεραπεία για κατάθλιψη, σχιζοφρένεια και ψυχικές διαταραχές
- 65 οργανώσεις ζητούν από τον FDA να σταματήσει την προληπτική χρήση αντιβιοτικών σε ζώα εκτροφής
- Περισσότερα από 1.200 κρούσματα δηλητηριάσεων από θαλασσινά – Αυξανόμενη ανησυχία για τις φυσικές τοξίνες στη θάλασσα
- Nέο νομοσχέδιο για τα τρόφιμα στις ΗΠΑ – Στο επίκεντρο η ασφάλεια, η επιθεώρηση και η αναδιάρθρωση των κανόνων
- Ελλάδα: Θωρακίστε την επιχείρησή σας από κακόβουλες ενέργειες – Διαδικτυακό σεμινάριο Food Defence από TÜV NORD Hellas και cibum
