Συνολικά, εκτιμάται ότι περίπου 1,6 εκατομμύρια αποικίες μελισσών χάθηκαν μέσα σε λιγότερο από έναν χρόνο.
Η αμερικανική μελισσοκομία βρίσκεται αντιμέτωπη με τη σοβαρότερη κρίση των τελευταίων δεκαετιών, καθώς οι απώλειες των μελισσιών έχουν ξεπεράσει κάθε προηγούμενο επίπεδο καταγραφής. Η μαζική εξαφάνιση αποικιών μελισσών δεν πλήττει μόνο την παραγωγή μελιού, αλλά δημιουργεί ευρύτερες ανησυχίες για τη σταθερότητα του παγκόσμιου διατροφικού συστήματος, καθώς οι μέλισσες αποτελούν κρίσιμο παράγοντα για την επικονίαση μεγάλου μέρους των καλλιεργειών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τροφικές δηλητηριάσεις στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ – Διαψεύδουν οι Τουρκικές Αρχές
Σύμφωνα με εθνική έρευνα του Πανεπιστημίου Auburn, της Ένωσης Επιθεωρητών Μελισσοκομίας των ΗΠΑ και του οργανισμού Project Apis m., οι Αμερικανοί μελισσοκόμοι έχασαν το 55,6% των διαχειριζόμενων αποικιών τους από τον Απρίλιο του 2024 έως τον Απρίλιο του 2025. Πρόκειται για τη χειρότερη ετήσια απώλεια από τότε που ξεκίνησε η συγκεκριμένη καταγραφή το 2010. Παράλληλη έρευνα του Project Apis m. σε μεγάλες επαγγελματικές μονάδες, που διαχειρίζονται περισσότερες από 500 κυψέλες, κατέγραψε ακόμη μεγαλύτερες απώλειες, με μέσο όρο 62% μεταξύ Ιουνίου 2024 και Μαρτίου 2025.
Συνολικά, εκτιμάται ότι περίπου 1,6 εκατομμύρια αποικίες μελισσών χάθηκαν μέσα σε λιγότερο από έναν χρόνο. Για τους επιστήμονες, το μέγεθος της καταστροφής δεν αποτελεί πλέον μια παροδική διακύμανση, αλλά ένδειξη μιας βαθύτερης και επιταχυνόμενης κρίσης.
Οι επιπτώσεις έχουν ήδη γίνει αισθητές στην παραγωγή μελιού. Οι Ηνωμένες Πολιτείες παρήγαγαν περίπου 116 εκατομμύρια λίβρες μελιού το 2025, ποσότητα μειωμένη κατά 14% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά. Το 2023 η παραγωγή είχε φτάσει τις 139 εκατομμύρια λίβρες. Την ίδια στιγμή, η αμερικανική κατανάλωση υπολογίζεται περίπου στις 550 εκατομμύρια λίβρες ετησίως, δημιουργώντας ένα τεράστιο χάσμα ανάμεσα στην εγχώρια παραγωγή και τη ζήτηση.
Η βασική αιτία της κατάρρευσης των αποικιών θεωρείται το άκαρι Varroa destructor, ένα παράσιτο που εμφανίστηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1987 και έκτοτε εξαπλώθηκε σε ολόκληρο τον κόσμο. Το άκαρι προσβάλλει τις μέλισσες, προκαλεί άμεσες βλάβες στον οργανισμό τους και μεταδίδει ιούς που μπορούν να οδηγήσουν στην κατάρρευση ολόκληρων αποικιών. Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο σύνθετο επειδή το παράσιτο έχει αναπτύξει ανθεκτικότητα σε θεραπείες που χρησιμοποιούνται ευρέως από τους μελισσοκόμους. Επιστήμονες του αμερικανικού υπουργείου Γεωργίας διαπίστωσαν ανθεκτικότητα του ακάρεος σε δείγματα από σχεδόν όλες τις καταρρεύσες αποικίες που εξετάστηκαν.
Ωστόσο, η πίεση στις μέλισσες δεν προέρχεται από έναν μόνο παράγοντα. Η έκθεση σε φυτοφάρμακα, ακόμη και σε ουσίες που προορίζονται για άλλα έντομα, εξασθενεί την ικανότητα των μελισσών να αντιμετωπίζουν ασθένειες. Παράλληλα, η σύγχρονη βιομηχανική μελισσοκομία δημιουργεί πρόσθετες δυσκολίες, καθώς οι κυψέλες μεταφέρονται σε μεγάλες αποστάσεις για την επικονίαση καλλιεργειών.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η καλλιέργεια αμυγδάλων στην Καλιφόρνια, η οποία αντιπροσωπεύει περίπου το 80% της παγκόσμιας παραγωγής αμυγδάλου. Κάθε χρόνο, εκατομμύρια μέλισσες μεταφέρονται με φορτηγά από διαφορετικές περιοχές των ΗΠΑ για να επικονιάσουν τις καλλιέργειες μέσα σε ένα πολύ περιορισμένο χρονικό διάστημα. Οι ειδικοί συγκρίνουν αυτή τη διαδικασία με τη μετακίνηση ανθρώπων σε ένα πολυσύχναστο αεροδρόμιο, όπου η αυξημένη επαφή ευνοεί την εξάπλωση ασθενειών.
Επιπλέον, οι μέλισσες συχνά αναγκάζονται να επιβιώσουν σε περιβάλλοντα μονοκαλλιέργειας, όπου τρέφονται σχεδόν αποκλειστικά από ένα είδος φυτού για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι μια τέτοια διατροφή δεν προσφέρει την ποικιλία θρεπτικών στοιχείων που χρειάζονται οι αποικίες για να παραμείνουν ισχυρές.
Η κλιματική αλλαγή προσθέτει έναν ακόμη παράγοντα αβεβαιότητας. Οι υψηλότερες θερμοκρασίες και οι πρώιμες θερμές περίοδοι μπορούν να προκαλέσουν αλλαγές στη φυσική συμπεριφορά των μελισσών, ενώ οι ξηρασίες περιορίζουν τη διαθεσιμότητα ανθοφόρων φυτών, αναγκάζοντας τους μελισσοκόμους να προσφέρουν συμπληρωματική τροφή στις αποικίες τους, με σημαντικό οικονομικό κόστος.
Η μείωση της εγχώριας παραγωγής έχει οδηγήσει τις ΗΠΑ σε μεγαλύτερη εξάρτηση από το εισαγόμενο μέλι. Ήδη από τη δεκαετία του 1990 η χώρα είναι καθαρός εισαγωγέας μελιού, ενώ το 2023 οι εισαγωγές αντιστοιχούσαν στο 73% της συνολικής διαθέσιμης ποσότητας στην αγορά. Το 2024 οι ΗΠΑ εισήγαγαν περισσότερες από 562 εκατομμύρια λίβρες μελιού, αξίας περίπου 650 εκατομμυρίων δολαρίων, κυρίως από την Ινδία, την Αργεντινή και τη Βραζιλία.
Η εισαγωγή φθηνότερου μελιού έχει προκαλέσει επιπλέον πίεση στους Αμερικανούς παραγωγούς. Σύμφωνα με στοιχεία του αμερικανικού υπουργείου Γεωργίας, το εισαγόμενο μέλι μπορεί να πωλείται ακόμη και προς 84 σεντς ανά λίβρα, ενώ η μέση τιμή παραγωγής εγχώριου μελιού φτάνει περίπου τα 2,69 δολάρια ανά λίβρα.
Παράλληλα, η αυξανόμενη ζήτηση έχει ενισχύσει και το φαινόμενο της νοθείας. Το μέλι θεωρείται ένα από τα τρόφιμα που παραποιούνται συχνότερα διεθνώς, με ορισμένους παραγωγούς να αναμειγνύουν σιρόπια καλαμποκιού ή ρυζιού και να τα διαθέτουν ως καθαρό μέλι. Στις ΗΠΑ, η προτεινόμενη νομοθεσία Honey Integrity Act επιχειρεί να αντιμετωπίσει το πρόβλημα της παραπλάνησης των καταναλωτών.
Παρά τη σοβαρότητα της κατάστασης, οι επιστήμονες θεωρούν ότι υπάρχουν τρόποι αντιμετώπισης. Νέες τεχνολογίες, όπως οι «έξυπνες κυψέλες» με αισθητήρες που παρακολουθούν τα επίπεδα προσβολής από το Varroa destructor και μπορούν να αυξάνουν τη θερμοκρασία στο εσωτερικό της κυψέλης ώστε να εξουδετερώνουν τα ακάρεα χωρίς να βλάπτουν τις μέλισσες, αποτελούν μία από τις νέες κατευθύνσεις έρευνας.
Οι ειδικοί υπογραμμίζουν επίσης τη σημασία της προστασίας της βιοποικιλότητας και της ενίσχυσης των τοπικών μελισσοκόμων. Η αγορά τοπικού μελιού, η δημιουργία περισσότερων χώρων με αυτοφυή φυτά και η μείωση των πιέσεων που δέχονται οι επικονιαστές μπορούν να συμβάλουν στη διατήρηση των πληθυσμών τους.
Η κρίση των μελισσών δεν αφορά μόνο ένα προϊόν που βρίσκεται στο ράφι των καταστημάτων. Οι μέλισσες επικονιάζουν περισσότερο από το ένα τρίτο της παγκόσμιας παραγωγής τροφίμων. Η απώλειά τους αποτελεί προειδοποίηση για μια ευρύτερη διαταραχή στη σχέση ανάμεσα στη γεωργία, το περιβάλλον και την ανθρώπινη διατροφή. Όπως επισημαίνουν οι επιστήμονες, η προστασία των μελισσών δεν αφορά μόνο το μέλι· αφορά την ανθεκτικότητα ολόκληρου του διατροφικού συστήματος.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Βακτηριακή μόλυνση σε σαμπουάν μάρκας που πωλείται και στην Ελλάδα – Μπορεί να προκαλέσει σοβαρή λοίμωξη (φωτογραφία)
- Τσουχτερό πρόστιμο σε παγκόσμιο κολοσσό γαλακτοκομικών: Πωλούσε ως «φρέσκο» γάλα με συστατικά σε σκόνη
- Πυρετός και διάρροια από μολυσμένα αυγά που πωλήθηκαν σε σούπερ μάρκετ – Γιατί δεν έγινε ανάκληση
- Αλυσίδα ζαχαροπλαστείων κορόιδευε τους καταναλωτές – Πουλούσε γλυκά «με φιστίκι» που στην πραγματικότητα περιείχαν ηλιόσπορο
- Γεωργία Καρβούνη – Ecolab: «Η επένδυση στους ανθρώπους, στην τεχνολογία και στη βιωσιμότητα δημιουργεί αξία»
- Ανακαλείται δημοφιλές προϊόν μεγάλης ελληνικής εταιρείας λόγω κινδύνου σαλμονέλωσης
- Κρέμες προσώπου: Έξι ομαδικές αγωγές κατά δύο δημοφιλών προϊόντων της L’Oréal – Ισχυρισμοί για σχηματισμό καρκινογόνου ουσίας
