Μία ακόμη ειδοποίηση για υλικά που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα καταγράφηκε στο Ευρωπαϊκό Σύστημα Ταχείας Ειδοποίησης για τα Τρόφιμα και τις Ζωοτροφές (RASFF), επαναφέροντας στο προσκήνιο το ζήτημα της χημικής ασφάλειας των χάρτινων συσκευασιών τροφίμων και ειδικότερα των κουτιών πίτσας. Στις 7 Ιουλίου 2026, η Γερμανία κοινοποίησε ειδοποίηση στο RASFF, η οποία αφορά κουτιά πίτσας ιταλικής προέλευσης στα οποία διαπιστώθηκε μετανάστευση δισφαινόλης S (Bisphenol S – BPS). Η κοινοποίηση βασίστηκε σε επίσημο έλεγχο που πραγματοποιήθηκε στην αγορά και χαρακτηρίστηκε ως «πληροφοριακή ειδοποίηση για παρακολούθηση» (Information notification for follow-up), ενώ η αξιολόγηση κινδύνου καταχωρήθηκε ως «δυνητικός κίνδυνος».
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα των εργαστηριακών αναλύσεων, η ειδική μετανάστευση της δισφαινόλης S ανήλθε σε 0,071 mg/kg τροφίμου. Στην κοινοποίηση δεν ορίζεται νομοθετικό ανώτατο όριο για τη συγκεκριμένη παράμετρο, ούτε αναφέρονται περιστατικά ασθενειών ή καταναλωτές που επηρεάστηκαν. Ωστόσο, οι γερμανικές αρχές προχώρησαν σε κράτηση των προϊόντων από τον διαχειριστή, ενημέρωση του αποστολέα και απόσυρση των προϊόντων από τους παραλήπτες.
Η δισφαινόλη S αποτελεί μία από τις χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται ως υποκατάστατα της δισφαινόλης Α (BPA) σε διάφορες βιομηχανικές εφαρμογές, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων υλικών συσκευασίας τροφίμων, θερμικών χαρτιών και εποξειδικών ρητινών. Τα τελευταία χρόνια η χρήση της έχει αυξηθεί μετά τους περιορισμούς που επιβλήθηκαν στη BPA, ωστόσο η επιστημονική βιβλιογραφία καταγράφει ότι και η BPS εμφανίζει ιδιότητες ενδοκρινικής διαταραχής, καθώς μπορεί να αλληλεπιδρά με ορμονικούς υποδοχείς.
Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων έχει επισημάνει ότι οι δισφαινόλες αποτελούν ομάδα ουσιών που απαιτούν ιδιαίτερη αξιολόγηση λόγω των πιθανών επιδράσεών τους στο ανοσοποιητικό, στο ενδοκρινικό σύστημα και στην αναπαραγωγική λειτουργία. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη προχωρήσει σε σημαντικούς περιορισμούς για τη χρήση της δισφαινόλης Α σε υλικά που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα, ενώ συνεχίζεται η αξιολόγηση και άλλων δισφαινολών, συμπεριλαμβανομένης της BPS.
Η νέα κοινοποίηση αποτελεί ακόμη ένα περιστατικό που αφορά κουτιά πίτσας, μία κατηγορία συσκευασιών η οποία τα τελευταία χρόνια βρίσκεται επανειλημμένα στο επίκεντρο εργαστηριακών ελέγχων και ευρωπαϊκών ειδοποιήσεων. Τον Ιούλιο του 2025 οι γαλλικές αρχές ανακοίνωσαν ανάκληση παρτίδας κουτιών πίτσας ιταλικής προέλευσης, έπειτα από εργαστηριακές αναλύσεις που έδειξαν μετανάστευση μολύβδου και φθαλικών ενώσεων πάνω από τα εθνικά επιτρεπόμενα όρια. Οι αναλύσεις κατέγραψαν συγκέντρωση μολύβδου 0,15 mg/kg έναντι ορίου 0,10 mg/kg και φθαλικών ενώσεων 0,033 mg/kg έναντι ορίου 0,012 mg/kg. Η κατασκευάστρια εταιρεία είχε δηλώσει ότι χρησιμοποιεί αποκλειστικά παρθένες ίνες κυτταρίνης σύμφωνα με την ιταλική νομοθεσία και απέδωσε τα ευρήματα σε πιθανή επιμόλυνση κατά την αποθήκευση ή τη διανομή, ενώ ξεκίνησαν συμπληρωματικοί εργαστηριακοί έλεγχοι. Λίγους μήνες νωρίτερα, το γερμανικό περιοδικό Öko-Test δημοσίευσε δοκιμές στις οποίες σχεδόν όλα τα κουτιά πίτσας που εξετάστηκαν περιείχαν δισφαινόλη Α και δισφαινόλη S, γεγονός που αναζωπύρωσε τη συζήτηση για την παρουσία ενδοκρινικών διαταρακτών στις χάρτινες συσκευασίες τροφίμων.
Τον Ιανουάριο του 2024 η Γαλλία κοινοποίησε στο RASFF ειδοποίηση σοβαρού κινδύνου για κουτιά πίτσας τουρκικής προέλευσης. Οι εργαστηριακές αναλύσεις εντόπισαν ταυτόχρονη μετανάστευση εννέα διαφορετικών χημικών ουσιών προς το τρόφιμο, μεταξύ των οποίων μόλυβδος, φθαλικοί εστέρες, βενζοφαινόνη, 4-μεθυλοβενζοφαινόνη και φωτοεκκινητές που χρησιμοποιούνται στις μελάνες εκτύπωσης. Οι συγκεντρώσεις αρκετών ουσιών ήταν πολλαπλάσιες εκείνων που είχαν καταγραφεί σε προηγούμενες ευρωπαϊκές ειδοποιήσεις.
Αντίστοιχη ειδοποίηση είχε εκδοθεί και το 2023 για κουτιά πίτσας ιταλικής προέλευσης, όταν οι γαλλικές αρχές διαπίστωσαν μετανάστευση μολύβδου, φθαλικών ενώσεων, φωτοεκκινητών και DEHP προς τα τρόφιμα. Τα προϊόντα αποσύρθηκαν από την αγορά μετά την αξιολόγηση ότι υπήρχε σοβαρός κίνδυνος.
Τα περιστατικά αυτά συνοδεύονται από επιστημονικά ευρήματα που καταγράφουν πιθανές πηγές επιμόλυνσης των χάρτινων συσκευασιών. Μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2020 και εξέτασε κουτιά πίτσας από την ιταλική αγορά διαπίστωσε ότι στο 32% των δειγμάτων χρησιμοποιήθηκαν παράνομα ανακυκλωμένες ίνες, παρά την υποχρέωση της ιταλικής νομοθεσίας για αποκλειστική χρήση παρθένων ινών. Στα πιο επιβαρυμένα δείγματα οι συγκεντρώσεις ορυκτελαϊκών υδρογονανθράκων MOSH έφτασαν τα 650 mg/kg και των MOAH τα 70 mg/kg. Οι ερευνητές υπολόγισαν ότι ακόμη και περιορισμένη μετανάστευση των ουσιών αυτών από το χαρτόνι στην πίτσα μπορεί να συμβάλει σημαντικά στη συνολική διατροφική έκθεση των καταναλωτών. Οι επιστήμονες κατέγραψαν επίσης ως πιθανές πηγές επιμόλυνσης τα μελάνια εκτύπωσης, τα βοηθητικά υλικά παραγωγής, αλλά και τη χρήση ανακυκλωμένων χαρτιών που δεν προορίζονται για επαφή με τρόφιμα.
Η συζήτηση για τις χημικές ουσίες στις συσκευασίες τροφίμων δεν περιορίζεται στις δισφαινόλες. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνουν και οι υπερφθοριωμένες και πολυφθοριωμένες ενώσεις PFAS, οι οποίες χρησιμοποιούνται για να προσδίδουν αντοχή σε λίπη και υγρασία σε χάρτινες συσκευασίες. Οι ουσίες αυτές χαρακτηρίζονται από μεγάλη χημική σταθερότητα και εξαιρετικά αργή αποδόμηση στο περιβάλλον.
Επιδημιολογικές και τοξικολογικές μελέτες έχουν συσχετίσει ορισμένες PFAS με επιδράσεις στο ανοσοποιητικό σύστημα, διαταραχές του μεταβολισμού, μεταβολές στη λειτουργία του θυρεοειδούς, μειωμένη ανταπόκριση στον εμβολιασμό και αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης ορισμένων μορφών καρκίνου, ενώ οι επιστημονικές αξιολογήσεις συνεχίζονται για μεγάλο αριθμό ουσιών της συγκεκριμένης ομάδας.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη υιοθετήσει περιορισμούς για το PFHxA και συγγενείς ενώσεις PFAS στο πλαίσιο του κανονισμού REACH. Οι περιορισμοί καλύπτουν, μεταξύ άλλων, και συσκευασίες τροφίμων όπως τα κουτιά πίτσας, με μεταβατικές περιόδους εφαρμογής που κυμαίνονται από 18 μήνες έως πέντε έτη, ανάλογα με τη χρήση και τη διαθεσιμότητα ασφαλέστερων εναλλακτικών υλικών. Σε εθνικό επίπεδο, η Δανία έχει προχωρήσει από το 2020 στην απαγόρευση της διάθεσης συσκευασιών τροφίμων που περιέχουν σκόπιμα προστιθέμενες PFAS. Μεταγενέστεροι έλεγχοι της Δανικής Υπηρεσίας Κτηνιατρικής και Τροφίμων έδειξαν πολύ υψηλό ποσοστό συμμόρφωσης, καθώς μόνο ένα από τα 48 δείγματα που εξετάστηκαν περιείχε παράνομα προστιθέμενες PFAS.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθεί να μην υπάρχει ενιαίο ομοσπονδιακό πλαίσιο για όλες τις PFAS στις συσκευασίες τροφίμων. Ωστόσο, αρκετές Πολιτείες έχουν ήδη θεσπίσει δικούς τους περιορισμούς ή απαγορεύσεις, ενώ η Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) έχει ανακοινώσει ότι οι κύριοι παραγωγοί εγκατέλειψαν σταδιακά τη χρήση ορισμένων PFAS σε χάρτινες συσκευασίες τροφίμων.
Η νέα κοινοποίηση RASFF για μετανάστευση δισφαινόλης S από κουτιά πίτσας ιταλικής προέλευσης προστίθεται σε μία σειρά ευρωπαϊκών περιστατικών που αφορούν χημικές ουσίες σε υλικά συσκευασίας τροφίμων. Οι συνεχείς εργαστηριακοί έλεγχοι των κρατών-μελών και οι κοινοποιήσεις μέσω του RASFF αποτελούν βασικό μηχανισμό εντοπισμού προϊόντων που δεν συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις ασφάλειας για τα υλικά που προορίζονται να έρχονται σε επαφή με τρόφιμα.
