Μια νέα μελέτη φέρνει στο προσκήνιο ένα μεγάλο κενό στην αξιολόγηση των χημικών ουσιών που χρησιμοποιούνται σε συσκευασίες τροφίμων, μαγειρικά σκεύη και άλλα υλικά που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα. Οι ερευνητές εξέτασαν περισσότερες από 15.000 χημικές ουσίες και διαπίστωσαν ότι περίπου 1.222 είναι ήδη γνωστό ότι παρουσιάζουν κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία, ενώ για περισσότερες από 13.000 δεν υπάρχουν επαρκή δημόσια δεδομένα ώστε να μπορεί να αξιολογηθεί πλήρως η ασφάλειά τους. Συνολικά, το 87% των χημικών που εξετάστηκαν δεν διαθέτει επαρκή στοιχεία για όλο το εύρος των πιθανών επιπτώσεων στην υγεία. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ο αριθμός των ουσιών για τις οποίες υπάρχουν κενά γνώσης. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η σημερινή πρακτική σε Ευρώπη και Βόρεια Αμερική βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην αξιολόγηση κάθε χημικής ουσίας ξεχωριστά. Όταν όμως υπάρχουν χιλιάδες ουσίες και για τις περισσότερες δεν υπάρχουν ολοκληρωμένα δεδομένα, αυτή η διαδικασία μπορεί να είναι εξαιρετικά αργή και να αφήνει σημαντικά κενά. Η νέα προσέγγιση επιχειρεί να αξιοποιήσει τη χημική ομοιότητα των ουσιών, ώστε μια ουσία για την οποία υπάρχουν ενδείξεις κινδύνου να λειτουργεί ως «καμπανάκι» και για άλλες παρόμοιες ουσίες που δεν έχουν μελετηθεί επαρκώς.
Με βάση τη χημική δομή τους, οι ερευνητές ομαδοποίησαν τις ουσίες και εντόπισαν 38 ομάδες που θα έπρεπε να αποτελέσουν προτεραιότητα για περαιτέρω έλεγχο. Σε αυτές περιλαμβάνονται κατηγορίες όπως οι ορθοφθαλικές ενώσεις, τα PFAS, οι αλκυλοφαινόλες, οι οργανοφωσφορικές ενώσεις, τα ισοκυανικά και οι πρωτοταγείς αρωματικές αμίνες. Συνολικά, στις 38 ομάδες ανήκουν 3.547 χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται ή μπορεί να βρεθούν σε υλικά επαφής με τρόφιμα.
Η λογική είναι ιδιαίτερα σημαντική όταν μια χημική ουσία περιορίζεται ή αποσύρεται από την αγορά. Η αντικατάστασή της με μια ουσία που μοιάζει χημικά αλλά δεν έχει αξιολογηθεί επαρκώς μπορεί να δημιουργήσει ένα νέο πρόβλημα αντί να το λύσει. Το φαινόμενο αυτό είναι γνωστό ως «regrettable substitution», δηλαδή μια αντικατάσταση που εκ των υστέρων αποδεικνύεται λανθασμένη επειδή η νέα ουσία έχει παρόμοιους ή διαφορετικούς κινδύνους που δεν είχαν αναγνωριστεί εγκαίρως.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η αντικατάσταση της δισφαινόλης Α, BPA, από άλλες δισφαινόλες, όπως η BPF. Η λογική της μεμονωμένης αξιολόγησης μπορεί να επιτρέψει σε μια χημικά συγγενή ουσία να χρησιμοποιηθεί ως εναλλακτική επειδή δεν έχει ακόμη συγκεντρώσει τα ίδια δεδομένα κινδύνου με την ουσία που αντικαθιστά. Προηγούμενες μελέτες έχουν επισημάνει ακριβώς αυτό το πρόβλημα στις εναλλακτικές της BPA, όπου για αρκετές ουσίες υπάρχουν σημαντικά κενά σχετικά με την τοξικότητα και την πραγματική έκθεση του πληθυσμού.
Τι μπορεί να αλλάξει
Η πρόταση των ερευνητών δεν σημαίνει ότι κάθε χημική ουσία μιας συγκεκριμένης ομάδας πρέπει αυτομάτως να θεωρείται επικίνδυνη. Η χημική ομοιότητα αποτελεί εργαλείο προτεραιοποίησης και όχι απόδειξη τοξικότητας. Η αξία της προσέγγισης βρίσκεται στο ότι μπορεί να υποδείξει ποιες ουσίες χρειάζονται πρώτα περισσότερες δοκιμές και ποιες εναλλακτικές δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούνται χωρίς προηγούμενη αξιολόγηση.
Οι ερευνητές δημιούργησαν παράλληλα τη λίστα FCCprio, στην οποία συγκεντρώνονται γνωστές επικίνδυνες χημικές ουσίες που σχετίζονται με υλικά επαφής με τρόφιμα, καθώς και το εργαλείο FCCgroup, το οποίο επιτρέπει την εξέταση του κατά πόσο μια ουσία ανήκει σε κάποια από τις 38 ομάδες προτεραιότητας. Στόχος είναι τα εργαλεία αυτά να μπορούν να χρησιμοποιηθούν από ρυθμιστικές αρχές και παραγωγούς για να εντοπίζουν ταχύτερα ουσίες που χρειάζονται αυξημένο έλεγχο.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Αγωγή κατά μεγάλης αλυσίδας fast food – 68χρονη υποστηρίζει ότι νοσηλεύτηκε με βακτηριακή λοίμωξη μετά την κατανάλωση cheeseburger
- Ελλάδα: Πρόστιμο σε εταιρεία που διακινεί φρούτα και λαχανικά – Οι παραβάσεις που διαπίστωσε η Περιφέρεια Αττικής
- Ανακαλούνται τσιπς με επικίνδυνο «κρυφό» συστατικό – Τι πρέπει να προσέξουν οι καταναλωτές που τα έχουν αγοράσει
- Ανάκληση ντόνατς μετά από καταγγελία καταναλωτή – Το σοβαρό λάθος στην ετικέτα που τον έκανε να αρρωστήσει
- Εργαζόμενος απολύθηκε από μεγάλη αλυσίδα σούπερ μάρκετ γιατί πήρε ένα ψωμάκι που πιθανότατα θα κατέληγε στα σκουπίδια
- Ηλιόσπορος ή πασατέμπος; Ποιος καρπός σε παχαίνει περισσότερο;
- Ζυμαρικά: Αν έχουν περισσότερα από τόσα συστατικά στην ετικέτα, αφήστε τα πίσω στο ράφι!
- HPV: Γιατί ενώ μειώνονται τα περιστατικά τραχήλου της μήτρας, αυξάνονται οι καρκίνοι στόματος και λαιμού στους άνδρες;
- Αυξάνουν τα μεγάλα τατουάζ τον κίνδυνο καρκίνου; Τι αποκαλύπτουν οι νέες μελέτες
