Ανασκόπηση 57 ερευνών
Ο ορισμός της «βιώσιμης διατροφής» παραμένει, παρά τις δεκαετίες επιστημονικής συζήτησης, ένα θολό πεδίο. Η συντριπτική πλειοψηφία των σχετικών συζητήσεων κυριαρχείται από μια δίπολη αντιπαράθεση: φυτική έναντι ζωικής διατροφής. Αυτό έχει οδηγήσει τα κυρίαρχα πλαίσια βιώσιμης διατροφής, όπως η πλανητική διατροφή της Επιτροπής EAT-Lancet, να επικεντρώνονται κυρίως στη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος της γεωργικής παραγωγής και στη βελτίωση της ανθρώπινης υγείας μέσω της κατανάλωσης. Αυτό που παραμένει σε μεγάλο βαθμό αναπάντητο είναι ένα απλό ερώτημα: Μετρά η βιομηχανική επεξεργασία τροφίμων στους υπολογισμούς βιωσιμότητας; Μια νέα ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Public Health Nutrition και αναλύει 57 μελέτες απαντά με αποκαλυπτικό τρόπο.
Τι μετράμε και τι παραλείπουμε
Η ανασκόπηση διαπιστώνει ότι τα περισσότερα εργαλεία που χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση της βιωσιμότητας διατροφής εστιάζουν στα στάδια παραγωγής και κατανάλωσης, αφήνοντας στο σκοτάδι άλλα στάδια του συστήματος τροφίμων, όπως η μεταποίηση, η συσκευασία και η διανομή. Ταυτόχρονα, τα εργαλεία αυτά τείνουν να περιθωριοποιούν κρίσιμες διαστάσεις βιωσιμότητας, όπως η κοινωνική ισότητα και η οικονομική προσβασιμότητα, ευνοώντας αντ’ αυτών περιβαλλοντικές και υγειονομικές παραμέτρους.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα: Οι επιχειρήσεις που βρίσκονται στο στόχαστρο – Εντολές για σαρωτικούς ελέγχους και άμεσα λουκέτα – Η Εγκύκλιος του Υπ. Υγείας
Το πρόβλημα γίνεται εμφανέστερο όταν εξεταστεί η θέση των υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων στη σύγχρονη διατροφή. Η ανθρώπινη διατροφή ολοένα και περισσότερο κυριαρχείται από τρόφιμα που παράγονται μέσω σύνθετης βιομηχανικής κατεργασίας. Αυτά τα τρόφιμα έχουν συνδεθεί τόσο με την αύξηση των χρόνιων ασθενειών όσο και με υψηλή κατανάλωση πόρων κατά την παραγωγή τους. Ωστόσο, οι διατροφικοί δείκτες βιωσιμότητας αδυνατούν να καταγράψουν αυτές τις «κρυφές» βιομηχανικές επιπτώσεις.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νοροϊός: Εντοπίστηκε η θερμοκρασία που απενεργοποιεί το επικίνδυνο παθογόνο – Επιστημονικό πείραμα
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται 7 διαφορετικά είδη ζαμπόν από μεγάλα σούπερ μάρκετ και ντελικατέσεν λόγω επικίνδυνου βακτηρίου
Οι ερευνητές προτείνουν την ενσωμάτωση της ταξινόμησης NOVA στους δείκτες βιωσιμότητας και στις αναλύσεις κύκλου ζωής τροφίμων. Η NOVA ταξινομεί τα τρόφιμα με βάση τον βαθμό και τον σκοπό της βιομηχανικής επεξεργασίας τους, και όχι μόνο με βάση τη θρεπτική τους σύνθεση ή την προέλευσή τους. Χωρίς αυτή την ενσωμάτωση, οι μελλοντικές αξιολογήσεις βιωσιμότητας κινδυνεύουν να προωθούν διατροφές που φαίνονται πράσινες στα χαρτιά, αλλά στην πραγματικότητα υποστηρίζουν ένα βιομηχανικό σύστημα με βαρύ περιβαλλοντικό και κοινωνικό κόστος.
Το χάσμα μεταξύ επιστήμης και πολιτικής
Το εύρημα της ανασκόπησης δεν είναι απλώς ακαδημαϊκό. Έχει άμεσες συνέπειες για τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνονται οδηγίες διατροφής, πολιτικές δημόσιας υγείας και κανονιστικά πλαίσια για τα τρόφιμα σε εθνικό και διεθνές επίπεδο. Αν τα εργαλεία μέτρησης βιωσιμότητας αγνοούν συστηματικά τη βιομηχανική επεξεργασία, τότε οι πολιτικές που βασίζονται σε αυτά μπορούν να κατευθύνουν παραγωγούς και καταναλωτές προς επιλογές που είναι μόνο επιφανειακά βιώσιμες. Ένα σύστημα τροφίμων που μειώνει εκπομπές στο στάδιο της γεωργίας αλλά αυξάνει την κατανάλωση ενέργειας και τη δημιουργία αποβλήτων στο στάδιο της μεταποίησης δεν είναι πραγματικά βιώσιμο.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πρόστιμα σε Σκλαβενίτη, Market In και ΑΒ Βασιλόπουλο για παραβάσεις τιμολόγησης και υγειονομικών κανόνων
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εστιατόριο σέρβιρε σε παιδιά τη σιτρονέλα για τα κουνούπια αντί για χυμό φρούτων!
Οι ερευνητές καλούν για ανάπτυξη πιο ολοκληρωμένων αναλυτικών πλαισίων που θα αντικατοπτρίζουν καλύτερα τη σύγχρονη πραγματικότητα των συστημάτων τροφίμων, συμπεριλαμβανομένης της συστηματικής μελέτης όλων των κοινών υδροπονικών φυλλωδών λαχανικών σε συνδυασμό με ευρέως διαθέσιμα παραπροϊόντα της βιομηχανίας κάθε περιοχής.
