Η συμφωνία Ιράν–ΗΠΑ, αφορά άμεσα τις αγορές ενέργειας, τις μεταφορές, τη γεωργική παραγωγή και τελικά το κόστος των τροφίμων σε ολόκληρο τον κόσμο
Το μνημόνιο κατανόησης ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, αποτελεί την πρώτη αποτύπωση μιας νέας, εύθραυστης ισορροπίας στη Μέση Ανατολή και έναν οδικό χάρτη για την επόμενη ημέρα στις σχέσεις Ουάσιγκτον και Τεχεράνης. Στα χαρτιά προβλέπει τον τερματισμό των εχθροπραξιών, την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και την επιστροφή των δύο πλευρών στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Στην πράξη, όμως, οι συνέπειές του εκτείνονται πολύ πέρα από τη διπλωματία και την ασφάλεια. Αφορούν άμεσα τις αγορές ενέργειας, τις μεταφορές, τη γεωργική παραγωγή και τελικά το κόστος των τροφίμων σε ολόκληρο τον κόσμο.
Σύμφωνα με το Reuters, οι διεθνείς αγορές αντέδρασαν άμεσα στην προοπτική αποκλιμάκωσης της έντασης στον Περσικό Κόλπο, με τις τιμές του πετρελαίου να υποχωρούν καθώς οι επενδυτές αξιολόγησαν το ενδεχόμενο επαναφοράς περισσότερου ιρανικού πετρελαίου στις παγκόσμιες αγορές και μείωσης των κινδύνων για τη ναυσιπλοΐα στην περιοχή. Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για τον τομέα των τροφίμων. Η παραγωγή, η μεταφορά, η αποθήκευση και η επεξεργασία αγροτικών προϊόντων εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το ενεργειακό κόστος. Όταν μειώνονται οι τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου, περιορίζονται οι πιέσεις σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα, από την αγροτική εκμετάλλευση μέχρι το τελικό προϊόν που φτάνει στον καταναλωτή.
Ιδιαίτερα σημαντικός είναι ο ρόλος των λιπασμάτων. Διεθνείς οργανισμοί, μεταξύ των οποίων το International Food Policy Research Institute (IFPRI), είχαν προειδοποιήσει ότι μια παρατεταμένη κρίση στον Περσικό Κόλπο θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα άνοδο του κόστους λιπασμάτων, επηρεάζοντας την παγκόσμια αγροτική παραγωγή. Η παραγωγή αζωτούχων λιπασμάτων εξαρτάται άμεσα από το φυσικό αέριο, ενώ μεγάλο μέρος των σχετικών εμπορικών ροών συνδέεται με τις θαλάσσιες διαδρομές της περιοχής. Η Παγκόσμια Τράπεζα έχει επίσης επισημάνει ότι οι εντάσεις γύρω από τα Στενά του Ορμούζ προκάλεσαν σημαντικές αναταράξεις στις αγορές ενέργειας και λιπασμάτων, με άμεσες συνέπειες στο κόστος παραγωγής βασικών αγροτικών προϊόντων. Η αποκλιμάκωση των γεωπολιτικών κινδύνων δημιουργεί προϋποθέσεις σταθεροποίησης τόσο στις τιμές των λιπασμάτων όσο και στις τιμές των δημητριακών και των ζωοτροφών τους επόμενους μήνες.
Κομβικό στοιχείο της συμφωνίας είναι η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ. Όπως σημειώνει η Guardian, η Τεχεράνη δεσμεύεται να διασφαλίσει την ασφαλή διέλευση των εμπορικών πλοίων χωρίς επιβολή χρεώσεων για μεταβατική περίοδο 60 ημερών. Η πρόβλεψη αυτή θεωρείται κρίσιμη, καθώς από τα Στενά διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου και σημαντικό μέρος του διεθνούς εμπορίου ενεργειακών προϊόντων. Η ομαλοποίηση της ναυσιπλοΐας δεν επηρεάζει μόνο τις τιμές της ενέργειας. Μειώνει επίσης τα ασφάλιστρα κινδύνου, περιορίζει το κόστος μεταφοράς και διευκολύνει τη λειτουργία των παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού. Για τα τρόφιμα, αυτό μεταφράζεται σε χαμηλότερο κόστος μεταφοράς πρώτων υλών, ζωοτροφών και τελικών προϊόντων.
Παρά τη θετική αντίδραση των αγορών, οι αναλυτές επισημαίνουν ότι οι επιπτώσεις δεν θα φανούν άμεσα στα ράφια των σούπερ μάρκετ. Οι αγορές τροφίμων λειτουργούν με χρονικές υστερήσεις, καθώς μεσολαβούν συμβόλαια προμήθειας, μεταφορές, αποθέματα και διαδικασίες μεταποίησης. Η αποκλιμάκωση στις τιμές της ενέργειας και των λιπασμάτων χρειάζεται συνήθως αρκετούς μήνες για να περάσει στην τελική κατανάλωση. Για χώρες όπως η Ελλάδα, οι οποίες εξαρτώνται σε σημαντικό βαθμό από εισαγόμενα καύσιμα, ζωοτροφές και αγροτικές εισροές, η σταθεροποίηση στην περιοχή μπορεί να συμβάλει στη μείωση των πιέσεων που δέχονται τόσο η πρωτογενής παραγωγή όσο και η βιομηχανία τροφίμων.
Η μεγαλύτερη αβεβαιότητα αφορά τη διάρκεια της συμφωνίας. Ο Guardian σημειώνει ότι πρόκειται για ένα μεταβατικό πλαίσιο που ανοίγει παράθυρο διαπραγμάτευσης για τα πιο δύσκολα ζητήματα των σχέσεων ΗΠΑ–Ιράν. Εάν οι συνομιλίες οδηγηθούν σε οριστική συμφωνία, οι αγορές ενέργειας και τροφίμων ενδέχεται να εισέλθουν σε περίοδο μεγαλύτερης σταθερότητας. Αντίθετα, μια νέα κλιμάκωση θα μπορούσε να επαναφέρει γρήγορα τις πιέσεις στις τιμές πετρελαίου, λιπασμάτων και αγροτικών προϊόντων. Για την παγκόσμια αγορά τροφίμων, το διακύβευμα συνδέεται με το κόστος παραγωγής, τη λειτουργία των εμπορικών δικτύων και την ανθεκτικότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων σε μια περίοδο κατά την οποία η επισιτιστική ασφάλεια παραμένει μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις της διεθνούς οικονομίας.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Λαγοκέφαλος: Ακρωτηριασμός 56χρονου ενώ κολυμπούσε – 46χρονος στην εντατική μετά την κατανάλωσή του – 27 θάνατοι στη Μεσόγειο
- Λιναρόσπορος: Τους κινδύνους από το δημοφιλές superfood επιβεβαιώνει το BfR – Ποια ποσότητα θεωρείται ασφαλής
- Τα κανόλι του Μονταλμπάνο στο επίκεντρο ανάκλησης λόγω χρωστικών E140 και E141
- Ανακαλούνται ροδάκινα και νεκταρίνια από σουπερμάρκετ κολοσσό- Μολύνθηκαν με ορυκτέλαια
- Επιστρέφει το best seller σεμινάριο Food Safety Culture Advanced Training Course μετά το έντονο ενδιαφέρον των επαγγελματιών του κλάδου
