Νέες συστάσεις για παιδιά και ενήλικες καθώς ο λιναρόσπορος μπορεί να περιέχει υδροκυάνιο και κάδμιο
Ο λιναρόσπορος βρίσκεται τα τελευταία χρόνια στο επίκεντρο της διατροφικής συζήτησης λόγω της υψηλής περιεκτικότητάς του σε φυτικές ίνες, ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, βιταμίνες του συμπλέγματος Β και μέταλλα. Παράλληλα, όμως, επανέρχεται διαρκώς στο προσκήνιο των ευρωπαϊκών συστημάτων ελέγχου τροφίμων εξαιτίας της παρουσίας υδροκυανικού οξέος. Μόνο την τελευταία διετία έχουν καταγραφεί επανειλημμένες ευρωπαϊκές προειδοποιήσεις και ανακλήσεις προϊόντων λιναρόσπορου μέσω του Συστήματος Έγκαιρης Προειδοποίησης για Τρόφιμα και Ζωοτροφές (RASFF), ενώ σε αρκετές περιπτώσεις τα προϊόντα είχαν διανεμηθεί και στην ελληνική αγορά.
Το Ομοσπονδιακό Ινστιτούτο Αξιολόγησης Κινδύνου της Γερμανίας (Bundesinstitut für Risikobewertung – BfR) δημοσίευσε την ανακοίνωση υπ’ αριθμόν 034/2026 με θέμα «Υδροκυάνιο και κάδμιο στον λιναρόσπορο», προειδοποιώντας ότι τα μικρά παιδιά δεν θα πρέπει να καταναλώνουν ωμό αλεσμένο ή θρυμματισμένο λιναρόσπορο. Σύμφωνα με το BfR, ο λιναρόσπορος περιέχει φυσικά κυανογόνους γλυκοζίτες, κυρίως λινοστατίνη και νεολινοστατίνη. Όταν οι σπόροι μασιούνται, αλέθονται ή θρυμματίζονται, ενεργοποιούνται ένζυμα που βρίσκονται επίσης στο εσωτερικό τους και απελευθερώνουν υδροκυανικό οξύ, το οποίο μπορεί να απορροφηθεί από τον οργανισμό. Αντίθετα, η κατανάλωση ολόκληρων σπόρων δεν οδηγεί στην ίδια απελευθέρωση της ουσίας.
Η τοξικότητα του υδροκυανικού οξέος εξαρτάται από την ποσότητα που προσλαμβάνεται. Σε χαμηλά επίπεδα ο οργανισμός μπορεί να το μετατρέψει σε θειοκυανικό άλας και να το αποβάλει. Όταν όμως η πρόσληψη είναι αυξημένη, οι μηχανισμοί αποτοξίνωσης ενδέχεται να μην επαρκούν. Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν πονοκέφαλο, ζάλη, ναυτία και εμετό. Σε υψηλές δόσεις έχουν αναφερθεί αναπνευστικές δυσκολίες, καρδιακές αρρυθμίες, σπασμοί, απώλεια συνείδησης και σε ακραίες περιπτώσεις θάνατος. Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (European Food Safety Authority) έχει καθορίσει οξεία δόση αναφοράς για το υδροκυανικό οξύ στα 0,02 χιλιοστόγραμμα ανά κιλό σωματικού βάρους. Πρόκειται για την εκτιμώμενη μέγιστη ποσότητα που μπορεί να προσληφθεί σε ένα γεύμα χωρίς να αναμένονται επιπτώσεις στην υγεία.
Με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα, το BfR εκτιμά ότι για τους ενήλικες η κατανάλωση έως 15-20 γραμμαρίων ωμού αλεσμένου λιναρόσπορου ημερησίως δεν αναμένεται να προκαλέσει προβλήματα υγείας. Η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί περίπου σε δύο έως τρεις κοφτές κουταλιές της σούπας. Η κατανάλωση μεγαλύτερων ποσοτήτων δεν συνιστάται, ιδιαίτερα όταν ο λιναρόσπορος καταναλώνεται ωμός. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα παιδιά. Λόγω του χαμηλότερου σωματικού βάρους, της αυξημένης ευαισθησίας στην έλλειψη οξυγόνου και των λιγότερο ανεπτυγμένων μηχανισμών αποτοξίνωσης, τα μικρά παιδιά είναι πιο ευάλωτα στις επιδράσεις του υδροκυανικού οξέος. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του γερμανικού οργανισμού, για ένα παιδί βάρους 15 κιλών η οξεία δόση αναφοράς μπορεί να εξαντληθεί ήδη από την κατανάλωση περίπου 6 γραμμαρίων λιναρόσπορου. Για τον λόγο αυτό συστήνεται να μην χορηγείται σε νήπια ωμός αλεσμένος ή θρυμματισμένος λιναρόσπορος. Για παιδιά ηλικίας άνω των τεσσάρων ετών θεωρείται ασφαλής ποσότητα έως 4 γραμμάρια ημερησίως, δηλαδή περίπου ένα κοφτό κουταλάκι του γλυκού.
Το BfR επισημαίνει ότι η θερμική επεξεργασία μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο. Κατά το ψήσιμο ή το βράσιμο, το υδροκυανικό οξύ εξατμίζεται εύκολα λόγω του χαμηλού σημείου βρασμού του, ενώ παράλληλα απενεργοποιούνται τα ένζυμα που ευθύνονται για την απελευθέρωσή του. Για τον λόγο αυτό οι καταναλωτές καλούνται να ακολουθούν τις οδηγίες των προϊόντων που φέρουν επισήμανση ότι προορίζονται αποκλειστικά για μαγείρεμα ή ψήσιμο και δεν πρέπει να καταναλώνονται ωμά.
Η γερμανική αξιολόγηση δεν περιορίζεται στο υδροκυανικό οξύ. Ο λιναρόσπορος μπορεί επίσης να περιέχει σημαντικές ποσότητες καδμίου, ενός βαρέος μετάλλου που συσσωρεύεται φυσικά στο φυτό. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση ισχύουν ανώτατα επιτρεπτά όρια για το κάδμιο στα τρόφιμα, ωστόσο το BfR συνιστά και για αυτόν τον λόγο η ημερήσια κατανάλωση λιναρόσπορου από ενήλικες να μην υπερβαίνει τα 20 γραμμάρια. Η μακροχρόνια έκθεση στο κάδμιο έχει συνδεθεί με βλάβες στους νεφρούς, καθώς το μέταλλο συσσωρεύεται στον συγκεκριμένο ιστό και μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία του. Παράλληλα, έχει συσχετιστεί με απώλεια οστικής πυκνότητας και απομεταλλικοποίηση των οστών. Η απορρόφησή του από τον οργανισμό επηρεάζεται και από άλλους παράγοντες, όπως η έλλειψη σιδήρου, η οποία μπορεί να αυξήσει την πρόσληψη καδμίου. Η ανακοίνωση του BfR έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι ευρωπαϊκές αρχές καταγράφουν συνεχόμενα περιστατικά ανακλήσεων λιναρόσπορου λόγω υψηλών επιπέδων υδροκυανικού οξέος. Οι επιστημονικές συστάσεις δεν αφορούν την αποφυγή του τροφίμου, αλλά την τήρηση συγκεκριμένων ποσοτήτων κατανάλωσης, την προτίμηση θερμικά επεξεργασμένων προϊόντων και την αυξημένη προσοχή όταν ο λιναρόσπορος προορίζεται για παιδιά.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Το μεγάλο λάθος της βιομηχανίας τροφίμων αποκαλύπτει μελέτη Ελλήνων ερευνητών
- Ρομπότ εντοπίζει «κρυφά» καρκινικά κύτταρα που επιβιώνουν μετά τη θεραπεία και φέρνουν υποτροπή
- Έκλεβαν χρησιμοποιημένο λάδι από εστιατόρια και το πωλούσαν για παραγωγή βιοντίζελ, σαπουνιών και κεριών!
- Λαγοκέφαλος: Ακρωτηριασμός 56χρονου ενώ κολυμπούσε – 46χρονος στην εντατική μετά την κατανάλωσή του – 27 θάνατοι στη Μεσόγειο
- Πώς να διαλέξετε το πιο γλυκό καρπούζι
- Λαγοκέφαλος: Ακρωτηριασμός 56χρονου ενώ κολυμπούσε – 46χρονος στην εντατική μετά την κατανάλωσή του – 27 θάνατοι στη Μεσόγειο
- Επιστρέφει το best seller σεμινάριο Food Safety Culture Advanced Training Course μετά το έντονο ενδιαφέρον των επαγγελματιών του κλάδου
- Τα κανόλι του Μονταλμπάνο στο επίκεντρο ανάκλησης λόγω χρωστικών E140 και E141
- Ανακαλούνται ροδάκινα και νεκταρίνια από σουπερμάρκετ κολοσσό- Μολύνθηκαν με ορυκτέλαια
- Ελλάδα: Θωρακίστε την επιχείρησή σας από κακόβουλες ενέργειες – Διαδικτυακό σεμινάριο Food Defence από TÜV NORD Hellas και cibum
