Ένα πόσιμο φάρμακο που λαμβάνεται μία φορά την ημέρα έδειξε σημαντική αύξηση της ανάπτυξης παιδιών με αχονδροπλασία, σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης φάσης 3 PROPEL 3. Η θεραπεία, που ονομάζεται ινφιγκρατινίμπη, δεν έχει ακόμη εγκριθεί για την αχονδροπλασία, όμως τα αποτελέσματα της μελέτης δημοσιεύθηκαν στο New England Journal of Medicine και αποτελούν σημαντικό βήμα στην ανάπτυξη μιας θεραπείας που μπορεί να χορηγείται από το στόμα αντί για ενέσεις.
Στη μελέτη συμμετείχαν 114 παιδιά ηλικίας από 3 έως 17 ετών με γενετικά επιβεβαιωμένη αχονδροπλασία. Τα παιδιά κατανεμήθηκαν τυχαία σε αναλογία 2 προς 1, με 75 να λαμβάνουν ινφιγκρατινίμπη και 39 εικονικό φάρμακο, για διάστημα 52 εβδομάδων. Η θεραπεία χορηγήθηκε σε δόση 0,25 mg ανά κιλό σωματικού βάρους μία φορά την ημέρα. Η δοκιμή πραγματοποιήθηκε σε 27 κέντρα σε 10 χώρες και ήταν διπλά τυφλή και ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο.
Μεγαλύτερη ταχύτητα ανάπτυξης
Το βασικό σημείο αξιολόγησης ήταν η μεταβολή της ετήσιας ταχύτητας ανάπτυξης στις 52 εβδομάδες. Στα παιδιά που έλαβαν ινφιγκρατινίμπη, η ταχύτητα ανάπτυξης αυξήθηκε κατά μέσο όρο κατά 1,58 εκατοστά τον χρόνο σε σχέση με την αρχική μέτρηση. Στην ομάδα του εικονικού φαρμάκου η αντίστοιχη μεταβολή ήταν αρνητική, μείωση κατά 0,16 εκατοστά τον χρόνο. Η προσαρμοσμένη διαφορά μεταξύ των δύο ομάδων ήταν 1,74 εκατοστά τον χρόνο, με p<0,0001.
Σε απόλυτους αριθμούς, η εκτιμώμενη ετήσια ταχύτητα ανάπτυξης στις 52 εβδομάδες ήταν 5,96 εκατοστά τον χρόνο στην ομάδα της ινφιγκρατινίμπης και 4,22 εκατοστά τον χρόνο στην ομάδα του εικονικού φαρμάκου. Με βάση την παρατηρούμενη μέση διαφορά, τα παιδιά που έλαβαν το φάρμακο παρουσίασαν 2,10 εκατοστά μεγαλύτερη αύξηση της ετήσιας ταχύτητας ανάπτυξης σε σχέση με το εικονικό φάρμακο. Η διαφορά αυτή ήταν επίσης στατιστικά σημαντική.
Το αποτέλεσμα δεν περιορίστηκε στην απόλυτη αύξηση του ύψους. Η θεραπεία βελτίωσε και το ύψος ως προς την ειδική καμπύλη αναφοράς για παιδιά με αχονδροπλασία. Ο σχετικός δείκτης ύψους αυξήθηκε κατά 0,41 τυπικές αποκλίσεις στην ομάδα της ινφιγκρατινίμπης, έναντι 0,09 στην ομάδα του εικονικού φαρμάκου, με προσαρμοσμένη διαφορά 0,32 τυπικές αποκλίσεις.
Ένα ακόμη εύρημα αφορά τις σωματικές αναλογίες, οι οποίες αποτελούν σημαντικό χαρακτηριστικό της αχονδροπλασίας. Σε προκαθορισμένη διερευνητική ανάλυση σε παιδιά μικρότερα των 8 ετών, η διαφορά στον λόγο μεταξύ άνω και κάτω τμήματος του σώματος ήταν −0,05 υπέρ της ινφιγκρατινίμπης και ήταν στατιστικά σημαντική. Πρόσθετα δεδομένα έδειξαν επίσης βελτίωση στο μήκος των χεριών, με διαφορά 0,37 τυπικές αποκλίσεις έναντι του εικονικού φαρμάκου.
Γιατί στοχεύει απευθείας τον μηχανισμό της νόσου
Η αχονδροπλασία είναι γενετική διαταραχή της ανάπτυξης των οστών που προκαλείται από ενεργοποιητικές παραλλαγές στο γονίδιο FGFR3. Η υπερβολική ενεργοποίηση του συγκεκριμένου υποδοχέα επηρεάζει τα σήματα που ρυθμίζουν την ανάπτυξη των χόνδρων στις αυξητικές πλάκες των οστών, με αποτέλεσμα τη χαρακτηριστική δυσανάλογη ανάπτυξη.
Η ινφιγκρατινίμπη είναι ένας αναστολέας των υποδοχέων FGFR1 έως FGFR3. Στην αχονδροπλασία ο στόχος είναι κυρίως η μείωση της υπερβολικής σηματοδότησης μέσω του FGFR3, ώστε να αποκατασταθεί σε μεγαλύτερο βαθμό η φυσιολογική λειτουργία των αυξητικών πλακών και να ενισχυθεί η ανάπτυξη των οστών. Πρόκειται επομένως για θεραπευτική προσέγγιση που επιχειρεί να παρέμβει στον ίδιο τον μηχανισμό που προκαλεί τη διαταραχή, και όχι απλώς να αντιμετωπίσει κάποια από τα συμπτώματά της.
Ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα που εξετάζονται είναι ο τρόπος χορήγησης. Οι υπάρχουσες φαρμακευτικές επιλογές για την αύξηση της ανάπτυξης στην αχονδροπλασία περιλαμβάνουν θεραπείες που χορηγούνται με ενέσεις, ενώ η ινφιγκρατινίμπη λαμβάνεται από το στόμα. Αυτό μπορεί να έχει πρακτική σημασία ιδιαίτερα στην παιδική ηλικία, καθώς η θεραπεία της αχονδροπλασίας είναι πιθανότερο να αποδώσει όταν ξεκινά νωρίς, ενώ η καθημερινή ή τακτική χορήγηση ενέσεων μπορεί να αποτελεί σημαντικό εμπόδιο για ορισμένες οικογένειες.
Όσον αφορά την ασφάλεια, τα διαθέσιμα δεδομένα των 52 εβδομάδων ήταν καθησυχαστικά. Δεν καταγράφηκαν σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες που να σχετίζονται με το φάρμακο ούτε διακοπές της θεραπείας λόγω ανεπιθύμητης ενέργειας. Καταγράφηκαν τρία περιστατικά αυξημένων επιπέδων φωσφόρου στο αίμα, περίπου 4% των ασθενών, τα οποία χαρακτηρίστηκαν ήπια, παροδικά και ασυμπτωματικά και δεν χρειάστηκαν αλλαγή της δόσης ή διακοπή της θεραπείας. Δεν αναφέρθηκαν επίσης ανεπιθύμητες ενέργειες που να αποδόθηκαν στην αναστολή των FGFR1 ή FGFR2, όπως προβλήματα στον αμφιβληστροειδή ή στον κερατοειδή.
Παρά τα θετικά αποτελέσματα, η ινφιγκρατινίμπη παραμένει υπό ανάπτυξη για την αχονδροπλασία. Η εταιρεία που αναπτύσσει το φάρμακο έχει ανακοινώσει ότι σχεδιάζει την υποβολή αίτησης για έγκριση στις ΗΠΑ το τρίτο τρίμηνο του 2026 και στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατά το δεύτερο εξάμηνο του έτους. Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη ξεχωριστή μελέτη για παιδιά κάτω των 3 ετών, καθώς η πρώιμη έναρξη θεραπείας αποτελεί έναν από τους βασικούς στόχους της νέας θεραπευτικής προσέγγισης.
Η νέα μελέτη δημοσιεύθηκε στο New England Journal of Medicine.
