Η θέση ενός παιδιού μέσα στην οικογένεια, δηλαδή αν είναι το πρώτο ή το δεύτερο παιδί, μπορεί να συνδέεται με διαφορετικούς κινδύνους για την υγεία του αργότερα στη ζωή, σύμφωνα με νέα μεγάλη μελέτη. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η σειρά γέννησης σχετίζεται με την πιθανότητα εμφάνισης δεκάδων παθήσεων, από νευροαναπτυξιακές διαταραχές μέχρι αλλεργίες, αναπνευστικά προβλήματα και προβλήματα συμπεριφοράς.
Η μελέτη, η οποία ανέλυσε δεδομένα από περισσότερα από 10 εκατομμύρια άτομα που προέρχονταν από οικογένειες με δύο παιδιά, εντόπισε σημαντικές συσχετίσεις για περίπου 150 διαφορετικές ασθένειες. Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Nature Health και δείχνουν ότι η σειρά γέννησης μπορεί να αποτελεί έναν από τους πολλούς παράγοντες που επηρεάζουν την πορεία της υγείας.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, τα πρωτότοκα παιδιά εμφανίζουν αυξημένη πιθανότητα για ορισμένες νευροαναπτυξιακές διαταραχές, όπως ο αυτισμός και η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ). Παράλληλα, παρουσίασαν υψηλότερη συχνότητα σε παθήσεις που σχετίζονται με το ανοσοποιητικό σύστημα, όπως αλλεργίες, καθώς και σε καταστάσεις όπως το σύνδρομο Tourette, η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή (OCD), η ακμή και το άσθμα.
Αντίθετα, τα μικρότερα παιδιά της οικογένειας φάνηκε να έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης προβλημάτων που σχετίζονται με τη χρήση ουσιών, ορισμένων γαστρεντερικών διαταραχών αλλά και συγκεκριμένων λοιμώξεων, όπως ο έρπητας ζωστήρας.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η σειρά γέννησης δεν αποτελεί από μόνη της αιτία εμφάνισης κάποιας ασθένειας, αλλά πιθανότατα λειτουργεί σε συνδυασμό με βιολογικούς, ανοσολογικούς και κοινωνικούς παράγοντες.
Μία από τις πιθανές εξηγήσεις αφορά το ανοσοποιητικό σύστημα. Τα πρωτότοκα παιδιά, σύμφωνα με τους ερευνητές, έχουν συνήθως μικρότερη έκθεση σε μικρόβια κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής τους σε σύγκριση με τα μικρότερα αδέλφια τους. Τα δεύτερα παιδιά εκτίθενται νωρίτερα και σε μεγαλύτερη ποικιλία μικροοργανισμών, καθώς έρχονται σε επαφή με μικρόβια που μεταφέρουν τα μεγαλύτερα αδέλφια τους από το σχολείο ή το περιβάλλον τους.
Αυτή η πρώιμη μικροβιακή έκθεση θεωρείται ότι μπορεί να βοηθά στην εκπαίδευση του ανοσοποιητικού συστήματος, ενισχύοντας την ανάπτυξη ανοχής και μειώνοντας τον κίνδυνο ορισμένων αλλεργικών και αναπνευστικών παθήσεων. Μάλιστα, η προστατευτική επίδραση για τα μικρότερα παιδιά ήταν εντονότερη όταν η διαφορά ηλικίας μεταξύ των δύο αδελφών ήταν μικρή, κάτι που ενισχύει την υπόθεση ότι η συχνή επαφή μεταξύ τους παίζει σημαντικό ρόλο.
Όσον αφορά τον αυξημένο κίνδυνο για προβλήματα χρήσης ουσιών που παρατηρήθηκε στα δεύτερα παιδιά, οι ερευνητές θεωρούν ότι μπορεί να σχετίζεται περισσότερο με κοινωνικούς παράγοντες. Ένας πιθανός μηχανισμός είναι η μίμηση συμπεριφορών του μεγαλύτερου αδελφού ή της μεγαλύτερης αδελφής, αλλά και η τάση ορισμένων μικρότερων παιδιών να αναζητούν περισσότερο την ανεξαρτησία ή την ανάληψη κινδύνων.
Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι τα ευρήματα δεν σημαίνουν πως κάθε πρωτότοκο ή κάθε δεύτερο παιδί θα εμφανίσει συγκεκριμένες ασθένειες. Η γενετική προδιάθεση, ο τρόπος ζωής, το περιβάλλον, η διατροφή και πολλοί άλλοι παράγοντες εξακολουθούν να έχουν καθοριστική σημασία. Η μελέτη, ωστόσο, προσθέτει νέα δεδομένα στη συζήτηση για το πώς οι πρώτες εμπειρίες της ζωής, ακόμη και η θέση ενός παιδιού μέσα στην οικογένεια, μπορεί να αφήνουν μακροχρόνιο αποτύπωμα στην υγεία.
Επιστημονική τεκμηρίωση:
Birth order and disease risk across the human phenome: evidence from 10 million siblings – Benjamin Kramer, Steven A. Kushner, Andrey Rzhetsky
doi: https://doi.org/10.64898/2026.03.26.26349438
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Συναγερμός για ηπατίτιδα Α: 4 κρούσματα μετά από γεύμα σε κατάστημα εστίασης – Ποιοι πρέπει να προσέχουν μέχρι τις 14 Αυγούστου
- GLP-1 σε χάπι: Έρχεται στην Ευρώπη το «όπλο» κατά της παχυσαρκίας χωρίς ένεση – Πότε ξεκινά και τι αλλάζει για τους ασθενείς
- Ελλάδα: Πρόστιμο σε κατάστημα γνωστής αλυσίδας καφέ
- Είστε το πρώτο ή το δεύτερο παιδί στην οικογένεια; Πώς η σειρά γέννησης μπορεί να επηρεάζει την υγεία στην ενήλικη ζωή – Μελέτη
- Πώς να αφαιρέσετε τους λεκέδες από αντηλιακό στα ρούχα
- Σπόροι πιπεριάς: Μπορώ να τους φάω ή πρέπει να τους αφαιρέσω;
