Το εμβόλιο κατά του ιού των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV) βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της επιστημονικής συζήτησης στις ΗΠΑ, καθώς νέα δεδομένα ενισχύουν την υπόθεση ότι, τουλάχιστον για ορισμένες ομάδες και συγκεκριμένα νοσήματα, μία δόση μπορεί να προσφέρει προστασία συγκρίσιμη με το σημερινό σχήμα των δύο δόσεων. Το ερώτημα έχει ιδιαίτερη σημασία για τη δημόσια υγεία, καθώς ο HPV ευθύνεται για μεγάλο μέρος των καρκίνων του τραχήλου της μήτρας, αλλά συνδέεται επίσης με καρκίνους του πρωκτού, του πέους, του αιδοίου, του κόλπου και του στοματοφάρυγγα. Παράλληλα, ορισμένοι τύποι του ιού προκαλούν τα γεννητικά κονδυλώματα.
Ωστόσο, η συζήτηση για τη μία δόση δεν σημαίνει ότι έχει ήδη αλλάξει η σύσταση στις ΗΠΑ. Το CDC εξακολουθεί να συνιστά δύο δόσεις για παιδιά και εφήβους που ξεκινούν τον εμβολιασμό πριν από τα 15 τους χρόνια, με τη δεύτερη δόση να χορηγείται 6 έως 12 μήνες μετά την πρώτη. Για όσους αρχίζουν τον εμβολιασμό από την ηλικία των 15 ετών και μετά, συνιστώνται τρεις δόσεις, ενώ τρεις δόσεις προβλέπονται επίσης για ανοσοκατεσταλμένα άτομα ηλικίας 9 έως 26 ετών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η επέλαση των σούπερ μάρκετ στην εστίαση: Τα διεθνή trends και το ελληνικό μοντέλο «Food to Go» του Σκλαβενίτη
Από τις τρεις δόσεις στις δύο
Το πρώτο εμβόλιο κατά του HPV εγκρίθηκε στις ΗΠΑ το 2006 και αρχικά το σχήμα περιλάμβανε τρεις δόσεις. Σταδιακά, τα επιστημονικά δεδομένα έδειξαν ότι για τα παιδιά που ξεκινούν τον εμβολιασμό σε μικρότερη ηλικία δεν ήταν απαραίτητες τρεις δόσεις. Το 2016, η συμβουλευτική επιτροπή εμβολιασμών του CDC, ACIP, υιοθέτησε το σχήμα των δύο δόσεων για αγόρια και κορίτσια που ξεκινούν τον εμβολιασμό στην ηλικία των 9 έως 14 ετών. Οι δύο δόσεις πρέπει να απέχουν τουλάχιστον πέντε μήνες, ενώ το προτιμώμενο διάστημα είναι 6 έως 12 μήνες.
Η αλλαγή βασίστηκε κυρίως σε δεδομένα ανοσογονικότητας, σύμφωνα με τα οποία δύο δόσεις σε παιδιά ηλικίας 9 έως 14 ετών προκαλούσαν ανοσολογική απόκριση αντίστοιχη ή και καλύτερη από εκείνη που παρατηρούνταν με τρεις δόσεις σε μεγαλύτερες ηλικίες.
Η νέα έρευνα που ενισχύει το ενδεχόμενο της μίας δόσης
Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, συσσωρεύονται δεδομένα που εξετάζουν εάν μπορεί να επιτευχθεί επαρκής και μακράς διάρκειας προστασία με μία μόνο δόση. Ιδιαίτερη σημασία έχει η μεγάλη τυχαιοποιημένη μελέτη ESCUDDO στην Κόστα Ρίκα, που πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του αμερικανικού National Cancer Institute σε συνεργασία με Κοσταρικανούς ερευνητές. Στη μελέτη συμμετείχαν 20.330 κορίτσια ηλικίας 12 έως 16 ετών, τα οποία κατανεμήθηκαν σε ομάδες που έλαβαν μία ή δύο δόσεις είτε διδύναμου είτε εννεαδύναμου εμβολίου HPV. Οι συμμετέχουσες παρακολουθήθηκαν για πέντε χρόνια.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι μία δόση ήταν μη κατώτερη από δύο δόσεις ως προς την πρόληψη επίμονων λοιμώξεων από τους HPV16 και HPV18. Μετά από πέντε χρόνια, η αποτελεσματικότητα έναντι των συγκεκριμένων τύπων HPV ήταν τουλάχιστον 97% και στα τέσσερα σκέλη της μελέτης, είτε είχε χορηγηθεί μία είτε δύο δόσεις. Το εύρημα είναι σημαντικό, αλλά χρειάζεται προσεκτική διατύπωση. Το 97% δεν σημαίνει ότι μία δόση απέτρεψε το 97% των καρκίνων του τραχήλου της μήτρας. Το κύριο αποτέλεσμα της συγκεκριμένης μελέτης αφορούσε την πρόληψη επίμονης λοίμωξης από HPV16 και HPV18, δηλαδή λοιμώξεων που σχετίζονται στενά με την ανάπτυξη προκαρκινικών αλλοιώσεων και καρκίνου. Η πρόληψη του ίδιου του διηθητικού καρκίνου απαιτεί πολύ μεγαλύτερη παρακολούθηση.
Τα αποτελέσματα έρχονται να προστεθούν σε παλαιότερα ευρήματα από τη μελέτη εμβολιασμού στην Κόστα Ρίκα, σύμφωνα με τα οποία μία δόση μπορούσε να προσφέρει παρατεταμένη προστασία έναντι των HPV16 και HPV18. Παρακολούθηση ανοσολογικών δεικτών έχει μάλιστα δείξει διατήρηση της οροθετικότητας για περισσότερο από μία δεκαετία μετά από μία δόση.
Τι δείχνουν τα νέα δεδομένα για τους καρκίνους
Παράλληλα με τα δεδομένα για τη μία δόση, νέα έρευνα ενισχύει συνολικά την εικόνα για την αποτελεσματικότητα του εμβολιασμού κατά του HPV στην πρόληψη καρκίνων.
Συστηματική ανασκόπηση του Vaccine Integrity Project του Center for Infectious Disease Research and Policy του Πανεπιστημίου της Μινεσότα, η οποία δημοσιεύθηκε το 2026, αξιολόγησε εκατοντάδες μελέτες σχετικά με την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα των εμβολίων HPV. Οι ερευνητές κατέληξαν ότι υπάρχουν ισχυρά δεδομένα για την προστασία από επίμονη λοίμωξη HPV, προκαρκινικές αλλοιώσεις και καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, ενώ τα δεδομένα για το σχήμα της μίας δόσης εμφανίζονται ενθαρρυντικά κυρίως στις γυναίκες. Η ίδια ανασκόπηση επισημαίνει, ωστόσο, ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά κενά σχετικά με τη μακροχρόνια προστασία μετά από μία μόνο δόση, την αποτελεσματικότητα στους άνδρες και την προστασία από καρκίνους που δεν αφορούν τον τράχηλο της μήτρας.
Τι γνωρίζουμε για τους άνδρες
Νέα αμερικανική μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Απρίλιο του 2026 στο JAMA Oncology εξέτασε περισσότερους από 2,9 εκατομμύρια άνδρες ηλικίας 9 έως 26 ετών, εκ των οποίων περίπου 615.000 είχαν εμβολιαστεί με το εννεαδύναμο εμβόλιο HPV. Οι ερευνητές διαπίστωσαν χαμηλότερο κίνδυνο HPV-σχετιζόμενων καρκίνων στους εμβολιασμένους άνδρες. Τα ευρήματα αυτά, όμως, χρειάζονται επίσης προσεκτική ερμηνεία. Σχολιασμός που δημοσιεύθηκε αργότερα στο ίδιο περιοδικό αμφισβήτησε ορισμένες πτυχές της μεθοδολογίας και της ερμηνείας των αποτελεσμάτων, υπογραμμίζοντας ότι τα δεδομένα δεν πρέπει να μεταφράζονται αυτομάτως σε αιτιώδη σχέση ή σε άμεση εκτίμηση της αποτελεσματικότητας του εμβολίου έναντι όλων των συγκεκριμένων καρκίνων.
Γιατί εξετάζεται η μία δόση στις ΗΠΑ
Η πιθανότητα αλλαγής του σχήματος δεν εμφανίστηκε ξαφνικά. Η ομάδα εργασίας του ACIP για τον HPV εξετάζει εδώ και αρκετό διάστημα τα διαθέσιμα στοιχεία σχετικά με το εάν μπορεί να χρησιμοποιηθεί μία δόση αντί για δύο στα παιδιά ηλικίας 9 έως 14 ετών, αλλά και εάν μπορούν να μειωθούν οι δόσεις στις μεγαλύτερες ηλικίες.
Το ζήτημα έχει ιδιαίτερη σημασία για τη δημόσια υγεία, επειδή η χορήγηση μίας μόνο δόσης θα μπορούσε να διευκολύνει την ολοκλήρωση του εμβολιασμού και να μειώσει τα εμπόδια που σχετίζονται με την επιστροφή για δεύτερη δόση. Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους η επιστημονική κοινότητα εξετάζει εάν η ισχυρή προστασία που καταγράφεται μετά από μία δόση μπορεί να αξιοποιηθεί σε ευρύτερη κλίμακα. Η κατάσταση στις ΗΠΑ, πάντως, παραμένει διαφορετική από εκείνη σε χώρες που έχουν ήδη υιοθετήσει σχήμα μίας δόσης. Το CDC εξακολουθεί να αναφέρει δύο δόσεις για παιδιά που ξεκινούν τον εμβολιασμό πριν από τα 15 χρόνια.
Επομένως, το ερώτημα δεν είναι εάν το εμβόλιο HPV «λειτουργεί» με μία ή δύο δόσεις γενικά. Η επιστημονική συζήτηση αφορά σε ποιες ηλικίες, σε ποιο φύλο, έναντι ποιων εκβάσεων και με ποια διάρκεια προστασίας μπορεί να θεωρηθεί επαρκής μία δόση. Μέχρι να ολοκληρωθεί η αξιολόγηση των δεδομένων και να τροποποιηθούν επίσημα οι συστάσεις, οι γονείς θα πρέπει να ακολουθούν το ισχύον εθνικό πρόγραμμα εμβολιασμού και τις οδηγίες του παιδιάτρου. Το βέβαιο είναι ότι η συζήτηση για τη μία δόση αποτελεί πλέον ένα από τα σημαντικότερα πεδία έρευνας γύρω από την πρόληψη των καρκίνων που συνδέονται με τον HPV.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Ανακαλούνται γαριδάκια: Το σοβαρό λάθος στη συσκευασία που ταξινομεί την ειδοποίηση στην ανώτατη κατηγορία επικινδυνότητας
- Έριχναν αλλοιωμένα πατατάκια και καραμέλες στην αγορά αλλάζοντας τις ημερομηνίες στις συσκευασίες – Κατασχέθηκαν δυο φορτηγά με ληγμένα
- Αλτσχάιμερ: Το αίμα «μιλά» για τη νόσο – Ποιοι πρέπει να κάνουν τις νέες αιματολογικές εξετάσεις και ποιοι όχι
- Συναγερμός για 1 τόνο λουκάνικα: Ανακαλούνται εσπευσμένα μετά από καταγγελίες για κομμάτια πλαστικού
- Ευρωπαϊκό μπλόκο σε τουρκικά αμπελόφυλλα: Εντοπίστηκαν επτά διαφορετικά φυτοφάρμακα με υπερβάσεις έως και 94 φορές πάνω από τα επιτρεπτά όρια
- «Διακόψτε τη χρήση αμέσως!» – Κατεπείγουσα ειδοποίηση κινδύνου για συμπληρώματα διατροφής που πωλούνται και στην Ελλάδα (φωτογραφία)
- Ορυκτέλαια στο ελαιόλαδο: Τα ανησυχητικά αποτελέσματα νέας έρευνας και το νομοθετικό «παράθυρο» της Ευρώπης που γλιτώνει τις εταιρείες από τις αποσύρσεις
- Tέλος στο «πράσινο» ξέπλυμα: Ποιους ισχυρισμούς δεν θα μπορούν να χρησιμοποιούν από τις 27 Σεπτεμβρίου οι εταιρείες χωρίς επιστημονική απόδειξη
- Ανακαλούνται μοτοσυκλέτες BMW – Η ανακοίνωση της Γενικής Γραμματείας Βιομηχανίας
- Μαγνήσιο: Οι κίνδυνοι και οι παρενέργειες που πρέπει να γνωρίζετε
- Πώς θα στεγνώσετε τα ρούχα σας σωστά σε εσωτερικό χώρο όταν έξω βρέχει
