Καθώς ο ευρωπαϊκός πληθυσμός γερνά και περισσότεροι ηλικιωμένοι επιλέγουν να συνεχίσουν να ζουν ανεξάρτητα, οι τεχνολογίες υποβοηθούμενης διαβίωσης αποκτούν ολοένα μεγαλύτερο ρόλο στην καθημερινή φροντίδα. Ένας αισθητήρας μπορεί να εντοπίσει ότι κάποιος έπεσε, ένα μικρόφωνο μπορεί να αναγνωρίσει ότι χρειάζεται βοήθεια και ένας έξυπνος βοηθός μπορεί να υπενθυμίσει τη λήψη ενός φαρμάκου ή να πραγματοποιήσει μια τηλεφωνική κλήση. Η ίδια τεχνολογία, όμως, μπορεί να δημιουργήσει ένα διαφορετικό πρόβλημα όταν μεταφέρεται μέσα στον ιδιωτικό χώρο του σπιτιού, καθώς η συνεχής συλλογή εικόνας και ήχου εγείρει ερωτήματα για το ποιος έχει πρόσβαση στα δεδομένα και για το αν η φροντίδα μπορεί να μετατραπεί σε παρακολούθηση. Αυτό ακριβώς το δίλημμα βρέθηκε στο επίκεντρο του ευρωπαϊκού δικτύου GoodBrother, μιας δράσης του COST που έφερε στο ίδιο ερευνητικό πλαίσιο μηχανικούς, νομικούς, επαγγελματίες υγείας, ειδικούς στην ηθική, κοινωνικούς επιστήμονες, εκπροσώπους της βιομηχανίας και τους ίδιους τους τελικούς χρήστες. Στόχος δεν ήταν να αποδειχθεί απλώς ότι οι κάμερες, τα μικρόφωνα και η τεχνητή νοημοσύνη μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην υποβοηθούμενη διαβίωση, αλλά να εξεταστεί πώς μπορούν να σχεδιάζονται έτσι ώστε να προστατεύουν ταυτόχρονα την ασφάλεια, την αξιοπρέπεια, την αυτονομία και την ιδιωτικότητα.
Οι παλαιότερες λύσεις για την υποστήριξη ανθρώπων που ζουν μόνοι βασίζονταν κυρίως σε σχετικά απλές συσκευές, όπως κουμπιά συναγερμού, αισθητήρες στις πόρτες και ανιχνευτές κίνησης. Οι συσκευές αυτές μπορούν να καταγράψουν ότι μια πόρτα άνοιξε ή ότι υπάρχει κίνηση σε έναν χώρο, αλλά συχνά δεν μπορούν να εξηγήσουν τι πραγματικά συνέβη. Ένα σύστημα ανίχνευσης κίνησης, για παράδειγμα, δεν είναι σε θέση από μόνο του να διακρίνει αν ένας ηλικιωμένος έπεσε, αν χρειάζεται βοήθεια ή αν απλώς εκτελεί μια συνηθισμένη δραστηριότητα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Φλεγμονώδης νόσος του εντέρου: Το «κρυφό» πρόβλημα που μπορεί να προκαλεί νέες εξάρσεις
Η πρόοδος στην υπολογιστική όραση, την ανάλυση ήχου και την τεχνητή νοημοσύνη επιτρέπει πλέον πιο σύνθετη επεξεργασία των δεδομένων. Μια κάμερα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αναγνώριση μιας πτώσης ή μιας ασυνήθιστης κίνησης, ενώ ένα μικρόφωνο μπορεί να εντοπίσει ήχους που συνδέονται με μια κατάσταση ανάγκης. Παράλληλα, οι έξυπνοι βοηθοί μπορούν να χρησιμοποιηθούν για υπενθυμίσεις φαρμάκων, πραγματοποίηση κλήσεων, έλεγχο οικιακών συσκευών και επικοινωνία με συγγενείς ή φροντιστές.
Η τεχνολογία, ωστόσο, δεν χρειάζεται απαραίτητα να καταγράφει και να μεταδίδει συνεχώς μια λεπτομερή εικόνα του ανθρώπου. Σύμφωνα με το GoodBrother, ορισμένα συστήματα μπορούν να επικεντρώνονται σε μοτίβα κίνησης αντί για λεπτομερείς εικόνες, ώστε να διατηρείται η λειτουργικότητα που απαιτείται για την ασφάλεια χωρίς να αποκαλύπτονται περισσότερα προσωπικά δεδομένα από όσα είναι απαραίτητα. Η προσέγγιση αυτή μετατοπίζει το ερώτημα από το αν επιτρέπεται η χρήση μιας κάμερας στο σπίτι στο πώς ακριβώς πρέπει να σχεδιαστεί ένα σύστημα ώστε να συλλέγει μόνο τα δεδομένα που χρειάζεται.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τι πραγματικά προσφέρουν τα συμπληρώματα που υπόσχονται «ενέργεια» – Έλεγχος σε 8 γνωστά συστατικά
Η ιδιωτικότητα πρέπει να σχεδιάζεται από την αρχή
Μία από τις βασικές αρχές που ανέδειξε η ευρωπαϊκή δράση είναι ότι τα ζητήματα ιδιωτικότητας και ηθικής δεν θα πρέπει να εξετάζονται αφού έχει ήδη κατασκευαστεί μια τεχνολογία, αλλά να αποτελούν μέρος του σχεδιασμού της από τα πρώτα στάδια. Οι νομικοί μπορούν να εξετάζουν τη συναίνεση και την προστασία των δεδομένων, οι ειδικοί στην ηθική την αξιοπρέπεια και την αυτονομία, οι μηχανικοί τις τεχνικές λύσεις που περιορίζουν την έκθεση προσωπικών πληροφοριών και οι επαγγελματίες υγείας τις πραγματικές ανάγκες των ανθρώπων που θα χρησιμοποιήσουν τα συστήματα.
Στο πλαίσιο του GoodBrother δημιουργήθηκαν, μεταξύ άλλων, εργαλεία για τον σχεδιασμό αξιόπιστων τεχνολογιών υποβοηθούμενης διαβίωσης, καθώς και ένας οδηγός με 50 ερωτήσεις σχετικά με τα οφέλη, τους κινδύνους και τις επιπτώσεις στην ιδιωτικότητα. Η λογική είναι ότι η αποδοχή μιας τέτοιας τεχνολογίας από έναν ηλικιωμένο δεν εξαρτάται μόνο από το αν λειτουργεί τεχνικά, αλλά και από το αν ο ίδιος αισθάνεται ότι διατηρεί τον έλεγχο της ζωής και των προσωπικών του δεδομένων.
Η ανάγκη για αυτή την ισορροπία αναμένεται να γίνει ακόμη πιο έντονη όσο αυξάνεται η ζήτηση για τεχνολογίες που επιτρέπουν στους ηλικιωμένους να παραμένουν στα σπίτια τους για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Η ευρωπαϊκή εμπειρία του GoodBrother έχει ήδη συνδεθεί με νέες ερευνητικές πρωτοβουλίες, μεταξύ των οποίων το MAYA, που χρησιμοποιεί έξυπνο καθρέφτη και βοηθό συνομιλίας με τεχνητή νοημοσύνη για την υποστήριξη νέων ανθρώπων που έχουν επιβιώσει από καρκίνο, και το EMA_FRAILTY, το οποίο συνδυάζει έξυπνους αισθητήρες και τεχνολογίες παρακολούθησης για την έγκαιρη αναγνώριση ενδείξεων ευπάθειας στους ηλικιωμένους.
Η κατεύθυνση που προκύπτει από αυτή την ευρωπαϊκή προσπάθεια είναι ότι η τεχνολογία για την υποβοηθούμενη διαβίωση δεν μπορεί να αξιολογείται μόνο με βάση το πόσο καλά εντοπίζει έναν κίνδυνο. Η χρησιμότητα μιας έξυπνης συσκευής μέσα στο σπίτι συνδέεται εξίσου με το πόσα δεδομένα συλλέγει, ποιος τα βλέπει και κατά πόσο ο ίδιος ο άνθρωπος διατηρεί τον έλεγχο πάνω στη χρήση τους. Το GoodBrother επιδιώκει ακριβώς να μεταφέρει αυτή την αρχή στον σχεδιασμό των μελλοντικών συστημάτων υποβοηθούμενης διαβίωσης στην Ευρώπη.
Πηγή: European Cooperation in Science and Technology (COST) – GoodBrother
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Ποια μήλα θεωρούνται τα πιο θρεπτικά: Η ποικιλία που βρέθηκε στην κορυφή
- Ανακοινώθηκε η μάρκα του καφέ που σήμανε συναγερμό σε 15 χώρες – Στο νοσοκομείο καταναλωτής – Η μάρκα πωλείται και στην Ελλάδα (φωτογραφία)
- Ποιο ψάρι του Σαρωνικού συνδέθηκε με υψηλότερη έκθεση σε τοξικό υδράργυρο – Ανάλυση σε 179 ψάρια
- Έλλειψη σιδήρου: Αλλάζουν τα όρια της φερριτίνης για τη διάγνωση
- Το νέο χημικό που εξοντώνει ολόκληρη αποικία τερμιτών
