Η έλλειψη σιδήρου μπορεί να υπάρχει για μεγάλο διάστημα χωρίς να έχει εξελιχθεί σε αναιμία, γεγονός που κάνει τη διάγνωσή της πιο δύσκολη όταν χρησιμοποιούνται διαφορετικά εργαστηριακά όρια. Η Αμερικανική Εταιρεία Αιματολογίας προτείνει πλέον υψηλότερα όρια φερριτίνης για την αναγνώριση της έλλειψης σιδήρου, με διαφορετικές τιμές ανάλογα με την ηλικία και την κατάσταση του ασθενούς. Στόχος είναι να εντοπίζονται περισσότερες περιπτώσεις σε ένα στάδιο όπου τα αποθέματα σιδήρου έχουν ήδη μειωθεί, αλλά δεν έχει ακόμη εμφανιστεί απαραίτητα αναιμία.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Θανάσιμα αγγούρια: Ανάκληση-μαμούθ σχεδόν 34 τόνων μετά την επιδημία Salmonella με 69 κρούσματα και έναν θάνατο
Τα νέα όρια για τη φερριτίνη
Η φερριτίνη είναι η πρωτεΐνη που αποθηκεύει σίδηρο στον οργανισμό και η μέτρησή της αποτελεί βασικό μέρος του εργαστηριακού ελέγχου για την έλλειψη σιδήρου. Με βάση τις νέες κατευθυντήριες οδηγίες, για παιδιά ηλικίας 9 μηνών έως 4 ετών ως όριο για την έλλειψη σιδήρου προτείνεται επίπεδο φερριτίνης 20 ng/mL ή χαμηλότερο, ενώ για τους περισσότερους ενήλικες, καθώς και για τις γυναίκες που έχουν περίοδο και τις εγκύους, το όριο ανεβαίνει στα 30 ng/mL ή χαμηλότερα.
Για ομάδες που θεωρούνται υψηλότερου κινδύνου, όπως οι γυναίκες με έντονη απώλεια αίματος κατά την περίοδο και οι έγκυες που έχουν αναιμία, η Αμερικανική Εταιρεία Αιματολογίας προτείνει όριο 50 ng/mL ή χαμηλότερο. Η λογική πίσω από τις διαφορετικές τιμές είναι ότι η ίδια συγκέντρωση φερριτίνης δεν έχει απαραίτητα την ίδια διαγνωστική σημασία σε όλους τους ανθρώπους, καθώς οι ανάγκες και οι παράγοντες που επηρεάζουν τα αποθέματα σιδήρου διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των πληθυσμών.
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στους ανθρώπους με φλεγμονή, καθώς η φερριτίνη μπορεί να αυξηθεί ως μέρος της φλεγμονώδους αντίδρασης και έτσι να εμφανίζεται τεχνητά υψηλότερη από τα πραγματικά αποθέματα σιδήρου. Για ενήλικες με φλεγμονώδεις καταστάσεις, μεταξύ άλλων καρκίνο, φλεγμονώδη νόσο του εντέρου ή λοιμώξεις, οι νέες οδηγίες χρησιμοποιούν ως ένδειξη έλλειψης σιδήρου φερριτίνη κάτω από 100 ng/mL ή κορεσμό τρανσφερρίνης κάτω από 20%.
Η έλλειψη σιδήρου δεν σημαίνει απαραίτητα αναιμία
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές στη νέα προσέγγιση είναι ότι η έλλειψη σιδήρου πρέπει να αναγνωρίζεται ανεξάρτητα από το αν έχει εμφανιστεί αναιμία. Ο σίδηρος είναι απαραίτητος για την παραγωγή αιμοσφαιρίνης, της πρωτεΐνης που μεταφέρει οξυγόνο στο αίμα, αλλά τα αποθέματα του οργανισμού μπορούν να μειωθούν πριν επηρεαστεί σημαντικά η αιμοσφαιρίνη.
Αυτό έχει πρακτική σημασία επειδή η έλλειψη σιδήρου μπορεί να συνοδεύεται από κόπωση, αδυναμία, ζάλη, δύσπνοια κατά την άσκηση, πονοκέφαλο ή δυσκολία συγκέντρωσης, ακόμη και όταν δεν έχει διαγνωστεί ακόμη σιδηροπενική αναιμία. Η Αμερικανική Εταιρεία Αιματολογίας επισημαίνει ότι η κατάσταση παραμένει συχνά αδιάγνωστη για μεγάλο χρονικό διάστημα, ιδιαίτερα σε ομάδες με αυξημένο κίνδυνο.
Στις ομάδες αυτές περιλαμβάνονται οι έγκυες, οι γυναίκες που έχουν περίοδο, τα παιδιά, αλλά και άνθρωποι με γαστρεντερικές παθήσεις, περιορισμούς στη διατροφή ή απώλεια αίματος. Η Αμερικανική Εταιρεία Αιματολογίας εκτιμά ότι η έλλειψη σιδήρου αφορά περίπου 10 εκατομμύρια ενήλικες στις ΗΠΑ και περίπου 2 δισεκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως, ενώ προειδοποιεί ότι έως και το 70% των περιστατικών σε πληθυσμούς υψηλού κινδύνου μπορεί να μην εντοπίζεται.
Οι νέες οδηγίες δεν σημαίνουν ότι μια χαμηλή τιμή φερριτίνης αρκεί από μόνη της για να προσδιοριστεί η αιτία του προβλήματος ή η κατάλληλη θεραπεία. Η αξιολόγηση μπορεί να χρειάζεται και άλλες εξετάσεις αίματος, όπως γενική αίματος, σίδηρο, τρανσφερρίνη και κορεσμό τρανσφερρίνης, ενώ όταν διαπιστώνεται έλλειψη σιδήρου είναι σημαντικό να αναζητείται και η αιτία της, ιδιαίτερα όταν υπάρχει απώλεια αίματος ή υποψία υποκείμενης νόσου.
Η νέα κατευθυντήρια οδηγία της Αμερικανικής Εταιρείας Αιματολογίας αποτελεί προσπάθεια να υπάρξουν πιο συγκεκριμένα και τεκμηριωμένα διαγνωστικά κριτήρια σε έναν τομέα όπου μέχρι σήμερα υπήρχαν σημαντικές διαφορές μεταξύ των πρακτικών. Η ίδια η εταιρεία επισημαίνει ότι επόμενη κατευθυντήρια οδηγία θα αφορά τη θεραπεία της έλλειψης σιδήρου και αναμένεται να δημοσιευθεί το 2027.
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Blood Advances.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
