Οι έντονες λιγούρες για συγκεκριμένα τρόφιμα αποτελούν συχνή εμπειρία κατά την εγκυμοσύνη, όμως ο τρόπος με τον οποίο οι ορμονικές και άλλες φυσιολογικές αλλαγές της περιόδου επηρεάζουν την επιθυμία για φαγητό δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως. Ερευνητές από το Pennington Biomedical Research Center του Πολιτειακού Πανεπιστημίου της Λουιζιάνα, σε συνεργασία με επιστήμονες από το University of Illinois Chicago και το Baylor College of Medicine, εντόπισαν τώρα έναν μηχανισμό στον εγκέφαλο που φαίνεται να συνδέεται με την εντονότερη αναζήτηση ιδιαίτερα ελκυστικών τροφών κατά την εγκυμοσύνη.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Θανάσιμα αγγούρια: Ανάκληση-μαμούθ σχεδόν 34 τόνων μετά την επιδημία Salmonella με 69 κρούσματα και έναν θάνατο
Ο ρόλος της σεροτονίνης
Το ενδιαφέρον των ερευνητών στράφηκε στους νευρώνες που παράγουν σεροτονίνη σε μια περιοχή του εγκεφάλου που ονομάζεται ραχιαίος πυρήνας της ραφής. Η συγκεκριμένη περιοχή συμμετέχει στη ρύθμιση της διατροφικής συμπεριφοράς, της διάθεσης και άλλων λειτουργιών, ενώ η σεροτονίνη αποτελεί σημαντικό νευροδιαβιβαστή για τον έλεγχο της όρεξης και της ανταμοιβής. Στα έγκυα ποντίκια οι συγκεκριμένοι νευρώνες παρουσίαζαν μειωμένη δραστηριότητα, γεγονός που συνοδευόταν από μεγαλύτερη συμπεριφορά αναζήτησης τροφής. Οι ερευνητές εντόπισαν στη συνέχεια έναν πιθανό μηχανισμό πίσω από αυτή την αλλαγή, ο οποίος συνδέεται με τον δίαυλο καλίου SK3. Η δραστηριότητα του SK3 αυξανόταν στους σεροτονινεργικούς νευρώνες κατά την εγκυμοσύνη και η αύξηση αυτή περιόριζε την ικανότητα των νευρώνων να ενεργοποιούνται.
Το εύρημα ενισχύθηκε όταν οι ερευνητές αφαίρεσαν επιλεκτικά τον SK3 από τους συγκεκριμένους νευρώνες. Η παρέμβαση εμπόδισε τη μείωση της νευρωνικής δραστηριότητας που παρατηρείται κατά την εγκυμοσύνη και περιόρισε σημαντικά τη συμπεριφορά που έμοιαζε με έντονη επιθυμία για συγκεκριμένες τροφές. Αντίθετα, όταν οι ερευνητές αύξησαν τη δραστηριότητα του SK3 σε μη έγκυα θηλυκά ποντίκια, προκάλεσαν αλλαγές στη λειτουργία των νευρώνων και στη συμπεριφορά αναζήτησης τροφής που έμοιαζαν με εκείνες της εγκυμοσύνης.
Το κύκλωμα που συνδέει την εγκυμοσύνη με την ανταμοιβή
Η έρευνα αποκάλυψε ακόμη ένα νευρωνικό μονοπάτι που συνδέει τους σεροτονινεργικούς νευρώνες με την κοιλιακή καλυπτρική περιοχή του εγκεφάλου, η οποία συμμετέχει στην επεξεργασία της ανταμοιβής και του κινήτρου. Όταν οι ερευνητές ενεργοποίησαν το συγκεκριμένο κύκλωμα στα έγκυα ποντίκια, η συμπεριφορά αναζήτησης τροφής μειώθηκε, ενώ όταν το ανέστειλαν σε μη έγκυα ζώα, η συμπεριφορά αυξήθηκε. Τα αποτελέσματα υποδεικνύουν ότι η εγκυμοσύνη μπορεί να μεταβάλλει τη λειτουργία ενός κυκλώματος που συνδέει τη σεροτονίνη με το σύστημα ανταμοιβής, ενισχύοντας την επιθυμία για τροφές που θεωρούνται ιδιαίτερα ευχάριστες ή ελκυστικές.
Η σημασία του ευρήματος βρίσκεται στο ότι προσφέρει μια πιθανή βιολογική εξήγηση για ένα φαινόμενο που μέχρι σήμερα περιγράφεται κυρίως από την πλευρά της συμπεριφοράς. Οι λιγούρες της εγκυμοσύνης δεν φαίνεται να αποτελούν απλώς αποτέλεσμα μιας γενικής αύξησης της πείνας, αλλά μπορεί να συνδέονται με συγκεκριμένες αλλαγές στα κυκλώματα του εγκεφάλου που ελέγχουν το κίνητρο και την ανταμοιβή από το φαγητό. Παράλληλα, οι ερευνητές είναι σαφείς ως προς τους περιορισμούς. Τα πειράματα πραγματοποιήθηκαν σε ποντίκια και επομένως δεν είναι ακόμη γνωστό αν ο ίδιος μηχανισμός λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο στις εγκύους. Δεν σημαίνει επίσης ότι κάθε λιγούρα κατά την εγκυμοσύνη οφείλεται στον SK3 ή στη σεροτονίνη, καθώς η διατροφική συμπεριφορά επηρεάζεται από ένα πολύπλοκο σύνολο ορμονικών, μεταβολικών, αισθητηριακών και ψυχολογικών παραγόντων. Οι ερευνητές επισημαίνουν μάλιστα ότι οποιαδήποτε προσπάθεια παρέμβασης στη σεροτονινεργική λειτουργία κατά την εγκυμοσύνη θα απαιτούσε ιδιαίτερη προσοχή, ενώ χρειάζονται μελέτες σε ανθρώπους για να διαπιστωθεί αν τα ευρήματα μπορούν να μεταφραστούν στην ανθρώπινη εγκυμοσύνη.
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Neuroscience.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
