Κάθε χρόνο η σύνθεση των εμβολίων κατά της γρίπης προσαρμόζεται στις αναμενόμενες κυκλοφορούσες παραλλαγές, όμως η διαδικασία έχει ένα βασικό μειονέκτημα. Ο ιός αλλάζει συνεχώς και ένα εμβόλιο που σχεδιάστηκε για συγκεκριμένα στελέχη μπορεί να μην προσφέρει την ίδια προστασία όταν εμφανιστούν νέες παραλλαγές. Ερευνητές από το University of Michigan δοκιμάζουν τώρα μια διαφορετική στρατηγική, η οποία δεν βασίζεται στην πρωτεΐνη που μεταλλάσσεται γρήγορα, αλλά σε ένα πολύ πιο σταθερό τμήμα του ιού. Τα πρώτα αποτελέσματα δείχνουν ότι η προσέγγιση θα μπορούσε στο μέλλον να οδηγήσει σε ένα εμβόλιο με πολύ ευρύτερη και μεγαλύτερης διάρκειας προστασία. Η νέα τεχνολογία χρησιμοποιεί γενετικά τροποποιημένη μαγιά αρτοποιίας, Saccharomyces cerevisiae, για την παραγωγή σωματιδίων που μοιάζουν με ιούς. Στην επιφάνειά τους τοποθετείται η πρωτεΐνη M2 της γρίπης Α, η οποία παρουσιάζει ένα σημαντικό πλεονέκτημα έναντι της αιμοσυγκολλητίνης, της γνωστής πρωτεΐνης ΗΑ που αποτελεί βασικό στόχο των σημερινών εμβολίων. Η Μ2 είναι πολύ πιο συντηρημένη μεταξύ διαφορετικών στελεχών και υποτύπων του ιού, επειδή διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στην αναπαραγωγή του. Αυτό σημαίνει ότι ένα εμβόλιο που εκπαιδεύει το ανοσοποιητικό σύστημα να αναγνωρίζει τη Μ2 θα μπορούσε θεωρητικά να παραμένει αποτελεσματικό απέναντι σε περισσότερες παραλλαγές.
Γιατί η Μ2 έχει σημασία
Τα σημερινά εμβόλια επικεντρώνονται σε μεγάλο βαθμό στην ΗΑ επειδή προκαλεί ισχυρή παραγωγή αντισωμάτων. Το πρόβλημα είναι ότι η συγκεκριμένη πρωτεΐνη μεταλλάσσεται αρκετά γρήγορα, επιτρέποντας στον ιό να αλλάζει την επιφάνειά του και να ξεφεύγει από μέρος της ανοσολογικής προστασίας. Γι’ αυτό απαιτείται συνεχής παρακολούθηση των στελεχών που κυκλοφορούν και προσαρμογή της σύνθεσης των εμβολίων.
Η Μ2 βρίσκεται σε πολύ μικρότερη ποσότητα στην επιφάνεια των φυσικών ιών και για αυτό δεν αποτελεί συνήθως τον κυρίαρχο στόχο της ανοσολογικής απόκρισης. Παρ’ όλα αυτά, είναι πολύ πιο σταθερή γενετικά. Οι ερευνητές αξιοποίησαν αυτό το χαρακτηριστικό, τοποθετώντας μεγάλες ποσότητες Μ2 πάνω σε σωματίδια που μιμούνται το μέγεθος και τη μορφή ενός ιού, χωρίς όμως να περιέχουν γενετικό υλικό ικανό να προκαλέσει λοίμωξη.
Προηγούμενη έρευνα της ίδιας ερευνητικής ομάδας είχε ήδη εξετάσει την παραγωγή σωματιδίων γρίπης που περιέχουν Μ2, με στόχο την αύξηση της απόδοσης και της ποιότητας των εμβολιαστικών σωματιδίων. Η μελέτη είχε δημοσιευτεί στο ACS Synthetic Biology το 2019 και έδειχνε τη δυνατότητα αξιοποίησης της Μ2 για ευρύτερη προστασία και για τον περιορισμό της ανάγκης ετήσιας προσαρμογής των εμβολίων.
Η νέα εργασία προχωρά ένα βήμα παραπέρα, χρησιμοποιώντας τη μαγιά ως βιολογικό «εργοστάσιο» παραγωγής των σωματιδίων. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η συγκεκριμένη διαδικασία μπορεί να παράγει μεγάλες ποσότητες του υποψήφιου εμβολίου περίπου μέσα σε έναν μήνα, ενώ η συμβατική παραγωγή εμβολίων με αυγά μπορεί να χρειαστεί περίπου έξι μήνες. Η διαφορά αυτή θα μπορούσε να έχει ιδιαίτερη σημασία σε περίπτωση εμφάνισης μιας νέας πανδημικής παραλλαγής, όταν η ταχύτητα παραγωγής είναι κρίσιμη.
Τι έδειξαν οι πρώτες δοκιμές
Το πειραματικό εμβόλιο δοκιμάστηκε σε 18 ποντίκια, τα οποία έλαβαν τα σωματίδια Μ2. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το αίμα των εμβολιασμένων ζώων περιείχε σημαντικές ποσότητες αντισωμάτων που αναγνώριζαν την πρωτεΐνη Μ2 από πέντε διαφορετικά στελέχη γρίπης. Στη συνέχεια τα ζώα εκτέθηκαν σε τρία διαφορετικά στελέχη και, σύμφωνα με τα αποτελέσματα που παρουσιάζουν οι ερευνητές, όλα τα εμβολιασμένα ποντίκια προστατεύθηκαν από τη λοίμωξη. Το αποτέλεσμα είναι ενθαρρυντικό, αλλά απέχει πολύ από το να σημαίνει ότι ένα τέτοιο εμβόλιο είναι έτοιμο για ανθρώπους. Η έρευνα βρίσκεται ακόμη σε προκλινικό στάδιο και οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν ακόμη πόσο θα διαρκέσει η ανοσία. Επόμενο βήμα είναι να παρακολουθήσουν για πόσο χρονικό διάστημα τα εμβολιασμένα ποντίκια παραμένουν προστατευμένα. Θα χρειαστούν στη συνέχεια πολύ περισσότερες δοκιμές πριν εξεταστεί η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα σε ανθρώπους.
Παράλληλα, η τεχνολογία παρουσιάζει ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο. Η ερευνητική ομάδα έχει αδειοδοτήσει την τεχνολογία σε εταιρεία που αναπτύσσει συστήματα με βάση τη μαγιά για την παραγωγή εμβολίων από το στόμα. Έτσι, ο ίδιος τρόπος παραγωγής θα μπορούσε στο μέλλον να εξεταστεί όχι μόνο για τη γρίπη αλλά και για άλλες λοιμώξεις. Οι ερευνητές θα παρουσιάσουν τα αποτελέσματα στο ACS Fall 2026, την ετήσια συνάντηση της American Chemical Society που πραγματοποιείται στο Σικάγο από τις 23 έως τις 27 Αυγούστου.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Συνελήφθη γνωστός TikToker για υπόθεση διακίνησης ναρκωτικών μέσω γλυκών
- Η συχνή χρήση αυτού του φαρμάκου μπορεί να συνδέεται με αναιμία και οστεοπόρωση
- Frozen yogurt ή παγωτό; Ποιο επηρεάζει λιγότερο το σάκχαρο
- Φιστίκι: Γιατί οι εταιρείες τροφίμων το βάζουν πλέον παντού
- Το «θαυματουργό» έλαιο που μείωσε την αρτηριακή πίεση μέσα σε μόλις 20 ημέρες
