Η παρατεταμένη οικονομική δυσκολία δεν φαίνεται να επηρεάζει μόνο την καθημερινότητα και την ψυχική ευεξία, αλλά ενδέχεται να αφήνει μακροχρόνιο αποτύπωμα και στην υγεία του εγκεφάλου. Αυτό δείχνει νέα μεγάλη μελέτη που παρακολούθησε ανθρώπους για περισσότερες από επτά δεκαετίες και διαπίστωσε ότι όσοι βίωσαν επαναλαμβανόμενες περιόδους οικονομικής ανασφάλειας παρουσίαζαν χαμηλότερες επιδόσεις σε τεστ μνήμης και ταχύτητας επεξεργασίας πληροφοριών ήδη από τη μέση ηλικία, ενώ αργότερα εμφάνιζαν μεταβολές στις απεικονίσεις του εγκεφάλου τους.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται πάνω από 11,5 τόνοι καφέ λόγω κινδύνου παρουσίας θανατηφόρας τοξίνης – Διανεμήθηκε σε επιχειρήσεις εστίασης
Η έρευνα, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Innovation in Aging, βασίστηκε στη βρετανική μελέτη γενεών του 1946 (1946 British birth cohort), ένα από τα σημαντικότερα ερευνητικά προγράμματα παγκοσμίως που παρακολουθεί την υγεία, την κοινωνική κατάσταση και την πορεία ζωής ανθρώπων που γεννήθηκαν την ίδια εβδομάδα του Μαρτίου του 1946 στη Βρετανία.
Οι ερευνητές του University College London και άλλων βρετανικών πανεπιστημιακών ιδρυμάτων ανέλυσαν δεδομένα από 2.759 άτομα που παρέμεναν στη ζωή στην ηλικία των 69 ετών. Οι συμμετέχοντες είχαν υποβληθεί σε επαναλαμβανόμενες γνωστικές δοκιμασίες στις ηλικίες 53, 63 και 69 ετών. Παράλληλα, μια μικρότερη ομάδα περίπου 400 ατόμων υποβλήθηκε σε μαγνητικές τομογραφίες εγκεφάλου μεταξύ 69 και 74 ετών.
Για να αξιολογήσουν την οικονομική δυσκολία, οι επιστήμονες εξέτασαν τόσο το εισόδημα των νοικοκυριών όσο και την προσωπική αναφορά δυσκολίας κάλυψης βασικών αναγκών. Συγκεκριμένα, καταγράφηκε εάν οι συμμετέχοντες ανήκαν στο χαμηλότερο 20% της εισοδηματικής κατανομής στις ηλικίες 26, 43 και 53 ετών ή εάν δήλωναν οικονομική δυσκολία στις ηλικίες 36, 43 και 53 ετών.
Όσοι εμφάνισαν οικονομικές δυσκολίες σε τουλάχιστον δύο από αυτές τις χρονικές περιόδους χαρακτηρίστηκαν ως άτομα με «επίμονη οικονομική αντιξοότητα». Αυτό δεν σήμαινε απαραίτητα ότι βρίσκονταν συνεχώς σε κατάσταση φτώχειας, αλλά ότι αντιμετώπισαν επαναλαμβανόμενα οικονομικά προβλήματα κατά τη διάρκεια της ενήλικης ζωής τους.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι άνθρωποι με μεγαλύτερη έκθεση σε οικονομικές δυσκολίες είχαν χαμηλότερες επιδόσεις σε τεστ μνήμης και ταχύτητας επεξεργασίας ήδη από την ηλικία των 53 ετών. Οι διαφορές ήταν πιο εμφανείς σε όσους είχαν βιώσει επαναλαμβανόμενα οικονομικά προβλήματα και όχι απλώς μία μεμονωμένη δύσκολη περίοδο.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν επίσης ότι, αρκετά χρόνια αργότερα, οι συμμετέχοντες με ιστορικό επίμονου χαμηλού εισοδήματος παρουσίαζαν μεγαλύτερους χώρους γεμάτους υγρό μέσα στον εγκέφαλο. Η αύξηση αυτών των χώρων μπορεί να αποτελεί ένδειξη απώλειας εγκεφαλικού ιστού, καθώς οι κοιλότητες αυτές διευρύνονται όταν μειώνεται ο περιβάλλων νευρικός ιστός.
Η μελέτη δεν απέδειξε ότι η οικονομική δυσκολία προκαλεί άμεσα εγκεφαλική συρρίκνωση ή άνοια. Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι πρόκειται για συσχέτιση και ότι η οικονομική κατάσταση συχνά συνδέεται με πολλούς άλλους παράγοντες, όπως το χρόνιο στρες, η πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη, η ποιότητα διατροφής, οι συνθήκες εργασίας και η καρδιαγγειακή υγεία.
Ωστόσο, ακόμη και όταν οι επιστήμονες έλαβαν υπόψη παράγοντες όπως η παιδική νοημοσύνη, η εκπαίδευση και το ιστορικό ψυχικής υγείας, η σχέση ανάμεσα στη μακροχρόνια οικονομική δυσκολία και στις εγκεφαλικές μεταβολές παρέμενε. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε το εύρημα ότι ορισμένες ομάδες φαίνεται να είναι πιο ευάλωτες. Οι άνδρες με ιστορικό οικονομικής δυσκολίας εμφάνισαν εντονότερες ενδείξεις επιβάρυνσης στην ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών και ταχύτερες ενδείξεις εγκεφαλικής συρρίκνωσης σε σύγκριση με γυναίκες με παρόμοιο ιστορικό.
Παράλληλα, μεταξύ όσων είχαν αντιμετωπίσει επίμονη χαμηλή οικονομική κατάσταση, τα άτομα που προέρχονταν από οικογένειες χαμηλότερου κοινωνικοοικονομικού επιπέδου εμφάνισαν ταχύτερη συρρίκνωση στον ιππόκαμπο, μια περιοχή του εγκεφάλου που σχετίζεται άμεσα με τη μνήμη.
Οι ερευνητές εξέτασαν επίσης τον ρόλο του γονιδίου APOE-ε4, το οποίο αποτελεί τον σημαντικότερο γνωστό γενετικό παράγοντα κινδύνου για τη νόσο Αλτσχάιμερ. Στα άτομα που έφεραν αυτή τη γενετική παραλλαγή και παράλληλα είχαν ιστορικό επίμονης οικονομικής δυσκολίας παρατηρήθηκαν υψηλότερα επίπεδα αμυλοειδούς πρωτεΐνης και εντονότερες ενδείξεις εγκεφαλικής φθοράς. Ωστόσο, οι συγκεκριμένες αναλύσεις βασίστηκαν σε μικρό αριθμό συμμετεχόντων και χρειάζονται περαιτέρω επιβεβαίωση.
Μία πιθανή εξήγηση που προτείνουν οι επιστήμονες είναι ότι το χρόνιο οικονομικό άγχος μπορεί να επιβαρύνει διαρκώς τον εγκέφαλο. Η συνεχής ανησυχία για λογαριασμούς, χρέη ή την κάλυψη βασικών αναγκών μπορεί να καταναλώνει σημαντικούς νοητικούς πόρους, μειώνοντας την ικανότητα συγκέντρωσης και αυξάνοντας τη μακροχρόνια επιβάρυνση από το στρες.
Οι ίδιοι οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η οικονομική δυσκολία αποτελεί έναν πιθανώς τροποποιήσιμο παράγοντα κινδύνου για την υγεία του εγκεφάλου. Σε αντίθεση με τη γενετική προδιάθεση, οι κοινωνικές συνθήκες, η οικονομική υποστήριξη και οι πολιτικές αντιμετώπισης της φτώχειας μπορούν να αλλάξουν.
Η μελέτη έχει ωστόσο περιορισμούς. Οι συμμετέχοντες ήταν όλοι γεννημένοι στη Βρετανία το 1946 και δεν αντιπροσωπεύουν απαραίτητα όλους τους πληθυσμούς. Επιπλέον, όσοι αποχώρησαν από την πολυετή παρακολούθηση είχαν συχνά χαμηλότερο γνωστικό επίπεδο και λιγότερο ευνοϊκές κοινωνικές συνθήκες, γεγονός που μπορεί να σημαίνει ότι η πραγματική σχέση ανάμεσα στην οικονομική δυσκολία και την υγεία του εγκεφάλου είναι ακόμη ισχυρότερη.
Οι επιστήμονες καταλήγουν ότι η προστασία της οικονομικής σταθερότητας δεν αφορά μόνο την κοινωνική ευημερία, αλλά μπορεί να αποτελεί και σημαντικό κομμάτι της πρόληψης της γνωστικής γήρανσης. Η οικονομική ασφάλεια, σύμφωνα με τα νέα δεδομένα, ενδέχεται να είναι ένας από τους παράγοντες που βοηθούν τον εγκέφαλο να παραμείνει υγιής για περισσότερα χρόνια.
Επιστημονική τεκμηρίωση: “Persistent financial adversity and cognitive aging: a life course investigation” | DOI: https://doi.org/10.1093/geroni/igag054
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Λουκέτο σε μεγάλο σούπερ μάρκετ για ληγμένα προϊόντα – Η απόφαση του δικαστηρίου
- Η επιδημία που ξεσκέπασε το «τρύπιο» σύστημα ασφάλειας τροφίμων – Πώς ένα παράσιτο μόλυνε χιλιάδες ανθρώπους
- Ιός του Δυτικού Νείλου: Η Ελλάδα καταγράφει τη μεγαλύτερη αύξηση στην Ευρώπη σύμφωνα με τον ΠΟΥ – Πώς θα προστατευθείτε
- Γιατί πληρώνουμε ακόμη «χρυσάφι» τη σοκολάτα ενώ η τιμή του κακάο πέφτει;
- Ο καρκίνος καλπάζει: Σχεδόν 1 στους 5 ανθρώπους θα νοσήσει στη ζωή του – 34 εκατομμύρια νέα περιστατικά έως το 2050
- Συναγερμός για έτοιμη βρεφική τροφή – Βρέθηκαν κομμάτια πλαστικού μέσα στις συσκευασίες
