Ο τρόπος με τον οποίο μεταβάλλεται η κορτιζόλη μέσα στην ημέρα φαίνεται να συνδέεται με την ταχύτητα της γνωστικής έκπτωσης στην τρίτη ηλικία, σύμφωνα με μεγάλη μελέτη που παρακολούθησε σχεδόν 3.900 ανθρώπους για έως και 11 χρόνια. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η υψηλότερη συνολική έκθεση στην ορμόνη του στρες συνδεόταν με ταχύτερη επιδείνωση των γνωστικών επιδόσεων, ενώ ορισμένα πιο ισορροπημένα μοτίβα διακύμανσης της κορτιζόλης μέσα στην ημέρα συνδέονταν αντίθετα με βραδύτερη έκπτωση. Τα ευρήματα δείχνουν ότι η λειτουργία του συστήματος που ρυθμίζει την αντίδραση του οργανισμού στο στρες μπορεί να αποτελεί έναν από τους βιολογικούς παράγοντες που σχετίζονται με τη γήρανση του εγκεφάλου, χωρίς όμως να αποδεικνύουν ότι η κορτιζόλη προκαλεί από μόνη της τη γνωστική έκπτωση.
Η μελέτη βασίστηκε σε δεδομένα από το Chicago Health and Aging Project, μια μακροχρόνια πληθυσμιακή μελέτη για τη γήρανση και τη νόσο Αλτσχάιμερ. Στην ανάλυση συμπεριλήφθηκαν 3.895 άτομα με μέση ηλικία περίπου 77 έτη, από τα οποία 2.509 ήταν μαύροι και 1.392 λευκοί συμμετέχοντες. Οι ερευνητές συνέλεξαν δείγματα σάλιου σε διαφορετικές χρονικές στιγμές της ημέρας και υπολόγισαν πέντε διαφορετικούς δείκτες που περιέγραφαν τόσο τη συνολική έκθεση στην κορτιζόλη όσο και τον τρόπο με τον οποίο μεταβαλλόταν από το πρωί έως το βράδυ. Οι συμμετέχοντες υποβάλλονταν παράλληλα σε επαναλαμβανόμενες αξιολογήσεις των γνωστικών τους λειτουργιών, ώστε να καταγραφεί η μεταβολή τους με την πάροδο του χρόνου.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Φλεγμονώδης νόσος του εντέρου: Το «κρυφό» πρόβλημα που μπορεί να προκαλεί νέες εξάρσεις
Η κορτιζόλη παράγεται από τα επινεφρίδια και αποτελεί βασικό μέρος της αντίδρασης του οργανισμού στο στρες. Φυσιολογικά παρουσιάζει έντονο ημερήσιο ρυθμό, με υψηλότερα επίπεδα μετά την αφύπνιση και σταδιακή μείωση κατά τη διάρκεια της ημέρας. Για τον λόγο αυτό, μια απλή μέτρηση της κορτιζόλης σε μία χρονική στιγμή μπορεί να μην αποτυπώνει πλήρως τη λειτουργία του συστήματος. Η συγκεκριμένη μελέτη εξέτασε επομένως τόσο το συνολικό επίπεδο της ορμόνης όσο και τη μεταβλητότητά της μέσα στην ίδια ημέρα, καθώς και την κλίση της ημερήσιας μεταβολής.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η σχέση ανάμεσα στη συνολική έκθεση στην κορτιζόλη και τη γνωστική πορεία. Οι συμμετέχοντες που βρίσκονταν στην υψηλότερη κατηγορία ως προς τη μέση ημερήσια κορτιζόλη παρουσίασαν ταχύτερη γνωστική έκπτωση σε σχέση με εκείνους που βρίσκονταν στη χαμηλότερη κατηγορία. Αντίστοιχη συσχέτιση παρατηρήθηκε όταν οι ερευνητές χρησιμοποίησαν έναν δείκτη που υπολογίζει τη συνολική έκθεση στην κορτιζόλη κατά τη διάρκεια της ημέρας. Αντίθετα, μέτρια έως σχετικά υψηλή μεταβλητότητα της κορτιζόλης μέσα στην ημέρα συνδέθηκε με βραδύτερη γνωστική έκπτωση σε σχέση με τη χαμηλότερη μεταβλητότητα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τι πραγματικά προσφέρουν τα συμπληρώματα που υπόσχονται «ενέργεια» – Έλεγχος σε 8 γνωστά συστατικά
Η ανάλυση είχε επίσης μια σημαντική διάσταση που αφορά τις διαφορές στα επίπεδα κορτιζόλης μεταξύ των πληθυσμιακών ομάδων. Οι μαύροι συμμετέχοντες παρουσίαζαν χαμηλότερη συνολική έκθεση στην κορτιζόλη, μικρότερη μεταβολή μέσα στην ημέρα και πιο επίπεδη ημερήσια καμπύλη σε σχέση με τους λευκούς συμμετέχοντες. Οι ερευνητές σημειώνουν ότι οι διαφορές αυτές μπορεί να αντανακλούν διαφορετικές μακροχρόνιες επιδράσεις του στρες και των κοινωνικών και οικονομικών συνθηκών, όμως πρόκειται για ερμηνεία του ερευνητικού πλαισίου και όχι για απόδειξη ότι κάποιος συγκεκριμένος κοινωνικός παράγοντας προκαλεί τις διαφορές στην κορτιζόλη. Παρά τις διαφορές στα επίπεδα και στα ημερήσια μοτίβα, η σχέση μεταξύ των δεικτών κορτιζόλης και της γνωστικής έκπτωσης ήταν παρόμοια μεταξύ των δύο ομάδων.
Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο είναι ότι η μελέτη δεν εντόπισε αντίστοιχη σχέση με την εμφάνιση νέων περιστατικών νόσου Αλτσχάιμερ. Οι δείκτες που αφορούσαν την ημερήσια μεταβολή της κορτιζόλης δεν συνδέθηκαν με τη γνωστική έκπτωση ή με νέα διάγνωση Αλτσχάιμερ, ενώ συνολικά οι ερευνητές εκτιμούν ότι η μελέτη δεν είχε αρκετά περιστατικά Αλτσχάιμερ ή επαρκή διάρκεια παρακολούθησης για να αποκλείσει μια πιθανή σχέση. Επομένως, τα ευρήματα αφορούν κυρίως τη γνωστική γήρανση και την ταχύτητα της γνωστικής έκπτωσης και όχι ένα νέο διαγνωστικό εργαλείο για τη νόσο.
Η αξία της μέτρησης της κορτιζόλης στο σάλιο βρίσκεται στο ότι μπορεί να αποτυπώσει τη βιολογικά ενεργή ορμόνη χωρίς την ανάγκη αιμοληψίας και να επαναλαμβάνεται σε διαφορετικές ώρες της ημέρας. Οι ερευνητές θεωρούν ότι συγκεκριμένοι δείκτες, όπως η συνολική έκθεση και η μεταβλητότητα μέσα στην ημέρα, θα μπορούσαν στο μέλλον να χρησιμοποιηθούν για την καλύτερη κατανόηση της σχέσης ανάμεσα στο στρες και τη γνωστική γήρανση. Ωστόσο, χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να διαπιστωθεί αν η τροποποίηση αυτών των μοτίβων μέσω συμπεριφορικών, φαρμακευτικών ή άλλων παρεμβάσεων μπορεί πράγματι να επηρεάσει την πορεία της γνωστικής λειτουργίας.
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο περιοδικό JAMA Network Open.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Ποια μήλα θεωρούνται τα πιο θρεπτικά: Η ποικιλία που βρέθηκε στην κορυφή
- Ανακοινώθηκε η μάρκα του καφέ που σήμανε συναγερμό σε 15 χώρες – Στο νοσοκομείο καταναλωτής – Η μάρκα πωλείται και στην Ελλάδα (φωτογραφία)
- Ποιο ψάρι του Σαρωνικού συνδέθηκε με υψηλότερη έκθεση σε τοξικό υδράργυρο – Ανάλυση σε 179 ψάρια
- Έλλειψη σιδήρου: Αλλάζουν τα όρια της φερριτίνης για τη διάγνωση
- Το νέο χημικό που εξοντώνει ολόκληρη αποικία τερμιτών
