Ο Καθηγητής Χημείας Τροφίμων Γιάννης Ζαμπετάκης αποκαλύπτει το «έξυπνο» γιαούρτι για την καρδιά
Η ομάδα του Καθηγητή Χημείας Τροφίμων στο Πανεπιστήμιο του Λίμερικ Γ. Ζαμπετάκη, μελέτησε ελληνικά γιαούρτια και δοκίμασε διατροφικές παρεμβάσεις 28 ημερών, με μέτρηση της τάσης συσσωμάτωσης αιμοπεταλίων πριν και μετά. Τα δεδομένα δείχνουν καθαρά ότι ένα συγκεκριμένο είδος γιαουρτιού μειώνει μετρήσιμα τον καρδιαγγειακό κίνδυνο. Στις επόμενες παραγράφους θα δείτε: πώς σχεδιάστηκαν τα πειράματα, γιατί τα πολικά λιποειδή κάνουν τη διαφορά, ποια κριτήρια ξεχωρίζουν το αποτελεσματικό γιαούρτι από τα υπόλοιπα, και πώς εντάσσεται πρακτικά στη διατροφή.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | ΕΦΕΤ: “Μην το φάτε” – Νέα ανάκληση επικίνδυνου τροφίμου [φωτο]
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εμφιαλωμένο νερό: Πώς το πολύτιμο αγαθό μετατρέπεται σε τοξική απειλή
Η έρευνα σχετικά με τα καρδιαγγειακά
Του Γιάννη Ζαμπετάκη
Η έρευνα σχετικά με τα καρδιαγγειακά
18 εκατομμύρια ανθρώπων πεθαίνουν κάθε χρόνο από καρδιαγγεικά νοσήματα. Ο αριθμός είναι πραγματικά τεράστιος, μιλάμε για πανδημία πολύ σοβαρότερη από εκείνη του covid-19. Σήμερα τα καρδιαγγειακά είναι η πρώτη αιτία θανάτου σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Τα μέχρι σήμερα συμπληρώματα διατροφής που βασίζονται στα ωμέγα 3 λιπαρά οξέα και στο έλαιο κριλ (krill oi, που είναι ένα είδος ζωοπλαγκτού το οποίο ενδημεί στις περιοχές της Ανταρκτικής και της Αρκτικής) έχουν αποδειχθεί αναποτελεσματικά.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Καρότα ωμά ή βρασμένα; Η απάντηση ξαφνιάζει και δείχνει και το συστατικό που απογειώνει τη θρεπτική τους αξία
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η συνταγή για μακαρονάδα που για πρώτη φορά κέρδισε βραβείο Νόμπελ (Ig) φυσικής
Το ίδιο και οι στατίνες. Να θυμίσουμε εδώ ότι οι στατίνες σταματούν την βιοσύνθεση χοληστερόλης στον οργανισμό, με άλλα λόγια κάνουμε το κορμί μας να «διψά» για χοληστερόλη. Και η μόνη χοληστερόλη που προσλαμβάνουμε είναι μέσω της διατροφής. Η χοληστερόλη όμως δεν είναι εχθρός αλλά απολύτως αναγκαία ένωση για πλήθος βιοχημικών αντιδράσεων στον οργανισμό και συστατικό πολλών ιστών. Οι στατίνες, λοιπόν, διαταράσουν αυτήν την ισορροπία… Από την άλλη πλευρά αν οι στατίνες ήταν η λύση στα καρδιαγγεικά νοσήματα, τότε γιατί ο αριθμός των θανάτων από αυτά συνεχώς αυξάνεται;
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Βρέθηκε νεκρή φοιτήτρια που ακολουθούσε «φρουτοφαγική» δίαιτα – Είχε φθάσει 22 κιλά! [φωτογραφίες]
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πρόστιμο σε φούρνο στον Άλιμο μετά από καταγγελία πολίτη
Ερευνητική προσέγγιση της φλεγμονής
Αυτή την στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, πολλές ερευνητικές ομάδες σε όλο τον κόσμο προσπαθούν να διαφωτίσουν τι κρύβεται πίσω από τα καρδιαγγειακά, δηλαδή ποια είναι η γενεσιουργός αιτία. Η απάντηση έχει δοθεί: είναι η φλεγμονή (inflammation). Η χρόνια φλεγμονή είναι η αιτία για όλες τις λεγόμενες χρόνιες παθήσεις (καρδιαγγειακά, καρκίνος, διαβήτης τύπου 2, μεταβολικό σύνδρομο κλπ). Μειώνοντας την φλεγμονή, μειώνουμε και την πιθανότητα να εκδηλωθούν καρδιαγγειακά νοσήματα. Αυτό που ακόμα ερευνάται είναι πώς τα συστατικά των τροφίμων εκδηλώνουν την αντιφλεγμονώδη δράση τους.
Η συσσωμάτωση των αιμοπεταλίων
Για να εκδηλωθούν τα καρδιαγγεικά νόσηματα (δηλαδή για να έχουμε αθηροσκλήρωση), το πρώτο βιοχημικό βήμα/φαινόμενο είναι η θρόμβωση (των αρτηριών μας), δηλαδή η δημιουργία θρόμβου που δυσχεραίνει την κυκλοφορία του αίματος. Η θρόμβωση μπορεί να μετρηθεί μετρώντας την ταχύτητα συσσωμάτωσης των αιμοπετάλιων. Εδώ έρχονται το λιποειδή (κοινώς λίπος) των τροφίμων να παίξουν τον ρόλο τους. Έχουμε βρεί ότι το κλάσμα των λιποειδών που λέγονται «πολικά λιποειδή» μειώνει την συσσωμάτωση των αιμοπεταλίων και άρα την πιθανότητα θρόμβωσης.
Η διατροφική παρέμβαση
Η προσέγγιση σχετικά με τα αιμοπετάλια έγινε το θέμα έρευνάς μας, έχοντας ως κύριο στόχο να δούμε την ενεργότητα τροφίμων, τροφίμων με Ελληνικό ενδιαφέρον. Μελετήσαμε τρία διαφορετικά γιαούρτια και βρήκαμε ότι το πιο ισχυρό ως προς την αναστολή της συσσωμάτωσης είναι το γιαούρτι από κατσικίσιο γάλα. [Evaluation of sensory and in vitro anti-thrombotic properties of traditional Greek yogurts derived from different types of milk]
Αυτή την έρευνα την έχω συνεχίσει όταν «μετακόμισα» από το ΕΚΠΑ στο Πανεπιστήμιο του Λίμερικ (University of Limerick) στην Ιρλανδία. Εδώ μελετάμε την επίδραση των πολικών λιποειδών αναλύοντας την συσσωμάτωσή τους μετά από 28 ημέρες όπως δείχνει το σχήμα. Η πλέον πρόσφατη διατροφική παρέμβαση που έχουμε κάνει είναι σχετικά με ένα «γιαουρτοποτό» (yoghurt drink). Αυτό το τρόφιμο έχει πιο παχιά υφή από το γάλα αλλά είναι πιο υδαρές από το γιαούρτι και έχει σημαντικές καρδιοπροστατευτικές δράσεις.
Στην αρχή του πειράματος οι εθελοντές έρχονται στο εργαστήριο και αναλύουμε το αίμα τους για να δούμε πόση «τάση» έχουν τα αιμοπετάλια να συσσωματωθούν. Στην συνέχεια, τους δώσαμε 28 μικρά μπουκάλια με το γιαουρτοποτό ή placebo (ποτό χωρίς λιποειδή) και κατανάλωναν ένα κάθε μέρα για 28 μέρες (φάση 1 στο σχήμα). Τότε, ξαναήρθαν στο εργαστήριο και μετρήσαμε εκ νέου αν αυτή η «τάση» συσσωμάτωσης έχει μειωθεί. Μετά από 2 εβδομάδες που δεν κατανάλωναν το ποτό ή το placebo, έγινε το ίδιο πείραμα για άλλες 28 μέρες, με την διαφορά τώρα ότι η αρχική ομάδα placebo κατανάλωνε τώρα το γιαουρτοποτό και το ανάποδο για την άλλη ομάδα (φάση 2 στο σχήμα).
Τα αποτέλεσματα αυτής της διατροφικής παρέμβασης έδειξαν ότι η κατανάλωση του τροφίμου αυτού για 28 μέρες προκάλεσε μείωση της συσσωμάτωσης των αιμποτελίων κατά 25%. Με άλλα λόγια, αυτό το γιαουρτοποτό αποδεικνύεται πιο ισχυρή ασπίδα κατά των καρδιαγγεικών από τα συμπληρώματα διατροφής. Στο πλέον πρόσφατο βιβλίο μου, γράφω για την σχέση φλεγμονής και τροφίμων αλλά και την ανάγκη να αποκτήσουμε μια «προσωποιημένη» διατροφή ανάλογα με τον τρόπο ζωής μας. Για αυτή την «προσωποιημένη» διατροφή θα μιλήσουμε σε επόμενο άρθρο μας.
Βιβλίο: Preventing Inflammation and Cardiovascular Diseases – How Food Polar Lipids Can Reduce Inflammation https://cambridgescholars.com/product/978-1-0364-1321-7/. Εκεί μπορείτε να διαβάσετε τις πρώτες σελίδες του βιβλίου, «read sample”.
Ιωάννης Ζαμπετάκης- Αναπληρωτής Καθηγητής Χημείας Τροφίμων ioannis.zabetakis@ul.ie Ioannis Zabetakis – University of Limerick
