Η μεγαλύτερη μακροχρόνια έρευνα που έχει γίνει για καφέ και εγκεφαλική υγεία
Ο καφές είναι το πιο διαδεδομένο ψυχοδραστικό ποτό στον κόσμο, και εδώ και χρόνια η επιστήμη αναζητά απάντηση σε ένα απλό ερώτημα: Κάνει καλό ή κακό στον εγκέφαλο; Μέχρι τώρα, τα αποτελέσματα ήταν ανομοιογενή, εν μέρει επειδή οι περισσότερες μελέτες παρακολουθούσαν τους συμμετέχοντες για σύντομα χρονικά διαστήματα ή βασίζονταν σε ανεπαρκή δεδομένα για τις μακροχρόνιες διατροφικές συνήθειες. Μια νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο JAMA στις 18 Μαρτίου 2026 από ερευνητές του Mass General Brigham, της Ιατρικής Σχολής του Harvard και του Broad Institute αλλάζει αυτή την εικόνα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Διαδικτυακό Media Training για τη διαχείριση κρίσεων: Η Ελένη Τσαγκά επιστρέφει στις 27 Μαρτίου για να σας θωρακίσει απέναντι στον Τύπο
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Απαγόρευση εισαγωγών τροφίμων στο Ηνωμένο Βασίλειο λόγω αφθώδους πυρετού στην Ελλάδα – Ποια προϊόντα επηρεάζονται
Η μελέτη αξιοποίησε δεδομένα από δύο από τις μακρύτερες επιδημιολογικές μελέτες που υπάρχουν, τη Nurses’ Health Study και την Health Professionals Follow-Up Study, παρακολουθώντας 131.821 συμμετέχοντες για διάστημα έως και 43 χρόνια. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, 11.033 άτομα ανέπτυξαν άνοια, δίνοντας στους ερευνητές ένα δείγμα αρκετά μεγάλο για να εξαχθούν αξιόπιστα συμπεράσματα.
Τι έδειξαν τα αποτελέσματα
Τα άτομα που κατανάλωναν μέτριες ποσότητες καφεΐνης είχαν 18% χαμηλότερο κίνδυνο ανάπτυξης άνοιας σε σύγκριση με όσους σπάνια ή ποτέ δεν έπιναν καφέ. Η βέλτιστη ποσότητα που εμφάνισε τα μεγαλύτερα οφέλη ήταν 2 έως 3 φλιτζάνια καφεΐνούχου καφέ ή 1 έως 2 φλιτζάνια τσάι ημερησίως. Πέρα από αυτές τις ποσότητες, τα οφέλη δεν αυξάνονταν αλλά ούτε μειώνονταν, κάτι που σημαίνει ότι η υψηλότερη κατανάλωση δεν φάνηκε να βλάπτει. Οι συμμετέχοντες που κατανάλωναν καφεΐνη εμφάνισαν επίσης χαμηλότερα ποσοστά υποκειμενικής γνωστικής έκπτωσης: 7,8% έναντι 9,5% για όσους δεν έπιναν, και καλύτερες επιδόσεις σε αντικειμενικές γνωστικές δοκιμασίες.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η νέα λίστα με τα γνωστά αφρόλουτρα, αποσμητικά και άλλα καλλυντικά που περιέχουν επικίνδυνες ουσίες (μάρκες και φωτογραφίες)
Ένα από τα πιο σημαντικά ευρήματα αφορά τη σύγκριση μεταξύ καφεΐνούχου και αποκαφεϊνωμένου καφέ. Ο αποκαφεϊνωμένος καφές δεν έδειξε τις ίδιες συσχετίσεις με τη μειωμένη άνοια, υποδηλώνοντας ότι η καφεΐνη και όχι απλώς τα πολυφαινολικά συστατικά του καφέ είναι ο κύριος δραστικός παράγοντας. Οι ερευνητές σημειώνουν ότι χρειάζεται περαιτέρω έρευνα για να επιβεβαιωθεί ο ακριβής μηχανισμός, αλλά τα πιθανά βιολογικά μονοπάτια περιλαμβάνουν τη μείωση φλεγμονής, την αναστολή υποδοχέων αδενοσίνης και την περιορισμένη εναπόθεση βήτα-αμυλοειδούς, της πρωτεΐνης που σχετίζεται με τη νόσο Αλτσχάιμερ.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Χημικός κίνδυνος από κοινά σφουγγάρια μπάνιου – Ανακαλούνται όλες οι παρτίδες
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Συναγερμός για κρουασάν μετά από παράπονα καταναλωτών – Πωλήθηκαν από μεγάλη αλυσίδα σούπερ μάρκετ
Ένα από τα πιο αξιοσημείωτα ευρήματα αφορά τους φορείς του γονότυπου APOE4, που σχετίζεται με αυξημένο γενετικό κίνδυνο Αλτσχάιμερ. Η μελέτη έδειξε ότι τα οφέλη του καφέ ήταν εξίσου ισχυρά σε αυτή την ομάδα όπως και σε όσους δεν φέρουν τον γονότυπο κινδύνου. Αυτό σημαίνει ότι η κατανάλωση καφέ δεν ωφελεί μόνο τον γενικό πληθυσμό αλλά και όσους έχουν ήδη αυξημένη γενετική προδιάθεση. Ο επικεφαλής ερευνητής Daniel Wang τόνισε ότι το μέγεθος της επίδρασης είναι μικρό και ότι υπάρχουν πολλοί σημαντικοί τρόποι για να προστατευτεί η γνωστική λειτουργία καθώς γερνάμε. Ο καφές ή το τσάι μπορεί να είναι ένα κομμάτι αυτού του παζλ, όχι η λύση από μόνο του. Τα στοιχεία παραμένουν επιδημιολογικά, δηλαδή αποδεικνύουν συσχέτιση και όχι αιτιώδη σχέση.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κάνεις κι εσύ τη δίαιτα που σου λέει το ChatGPT; Δες από τι κινδυνεύεις
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ρόδια με υψηλά επίπεδα επικίνδυνου φυτοφαρμάκου στους πάγκους μεγάλης αλυσίδας σούπερ μάρκετ
Για τον μέσο καταναλωτή, τα αποτελέσματα υποστηρίζουν αυτό που πολλοί ήδη κάνουν. Δύο έως τρία φλιτζάνια καφέ ή ένα με δύο φλιτζάνια τσάι ημερησίως φαίνεται να συνδέονται με μακροπρόθεσμη προστασία του εγκεφάλου, χωρίς να υπάρχουν ενδείξεις βλάβης από μέτρια κατανάλωση. Αυτό, σε συνδυασμό με τα γνωστά οφέλη για την καρδιαγγειακή υγεία που έχουν τεκμηριωθεί από άλλες μελέτες, κάνει τον καφέ έναν από τους λίγους καθημερινούς συνηθισμένους τρόπους απόλαυσης για τους οποίους η επιστήμη μιλά θετικά με σχετική συνέπεια.
